II SAB/Go 91/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Starosty na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia informacji postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim stronie skarżącej Staroście kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia [...] maja 2023 r. Starosta [....], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia informacji. W uzasadnieniu pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że Starosta [...] wnioskiem z dnia [...] marca 2023 r. działając jako wierzyciel w egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec dłużników A. i K. R. zwrócił się do organu o przesłanie posiadanych informacji w zakresie świadczeń uzyskiwanych przez dłużników oraz przebiegu obecnego zatrudnienia, z których możliwa byłaby egzekucja należności przypadających wierzycielowi. Organ ustosunkowując się do powyższego pisma strony skarżącej wskazał, że na podstawie art. 36 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.) nie jest uprawniony do udzielenia żądanej informacji. Następnie Starosta [....] pismem z dnia [...] marca 2023 r. ponownie zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji niezbędnych do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego powołując się na znaczenie prawne art. 36 § 1 w zw. z art. 36 § 1b u.p.e.a. W odpowiedzi na ww. pismo organ jako podstawę braku uprawnienia strony do pozyskania żądanej informacji wskazał art. 50 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm., dalej jako: u.s.u.s.). W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Organ mając na uwadze treść art. 50 ust. 3 i ust. 9 u.s.u.s. przedstawił katalog podmiotów uprawnionych do uzyskania danych zgromadzonych na koncie ubezpieczonego. Zauważył również, że na podstawie art. 79 ust. 1 i 2 u.s.u.s. dane zawarte na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek, a także w rejestrach prowadzonych przez ZUS oraz dane źródłowe będące podstawą zapisów na tych kontach i w rejestrach oraz indywidualne dane osób, przetwarzanych w ZUS w zakresie przyznawania, ustalania i wypłaty świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także świadczeń finansowanych z budżetu państwa oraz o dokonanych wypłatach, w związku z realizacją zadań zleconych ZUS, stanowią tajemnicę prawnie chronioną ZUS. Wobec powyższego, zdaniem organu, wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest podmiotem nieuprawnionym do uzyskania informacji objętych tajemnicą prawnie chronioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie z art. 3 § 1 otawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego należy wskazać, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (są to sprawy dotyczące decyzji i postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. spraw obejmujących indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinii zabezpieczających). Ponadto sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Oznacza to, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu dopuszczalna jest tylko wtedy, gdy swoim zakresem obejmuje ona działalność organu administracji publicznej prowadzącą do wydania aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia, innego akt) podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Tym samym skarga wniesiona w innym przedmiocie niż określony powyżej, nie należy do właściwości sądów administracyjnych i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Starosta [...] wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia informacji w zakresie świadczeń uzyskiwanych przez dłużników A. i K. R. oraz przebiegu obecnego zatrudnienia, z których możliwa byłaby egzekucja należności przypadających wierzycielowi. Zgodnie z art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm., dalej jako u.s.u.s.) dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego, o których mowa w art. 40, i na koncie płatnika składek, o których mowa w art. 45, mogą być udostępniane sądom, prokuratorom, organom kontroli skarbowej, organom podatkowym, Państwowej Inspekcji Pracy, Straży Granicznej, komornikom sądowym, organom egzekucyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.), ministrowi właściwemu do spraw gospodarki w zakresie koniecznym do rozstrzygania spraw prowadzonych na podstawie art. 29, art. 32 oraz art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, ministrowi właściwemu do spraw rodziny, ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, organom realizującym świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz świadczenia wychowawcze, ośrodkom pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - centrom usług społecznych, powiatowym centrom pomocy rodzinie, publicznym służbom zatrudnienia, Komisji Nadzoru Finansowego oraz wojewodzie i Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców w zakresie prowadzonych postępowań dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. Stosowanie do art. 50 ust. 9 u.s.u.s. dane zgromadzone na kontach, o których mowa w ust. 3, udostępnia się bezpłatnie sądom, prokuratorom, organom podatkowym, Państwowej Inspekcji Pracy, Biuru Nadzoru Wewnętrznego, Policji, Straży Granicznej, komornikom sądowym w zakresie prowadzonej przez nich egzekucji świadczeń alimentacyjnych, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ministrowi właściwemu do spraw gospodarki w zakresie koniecznym do rozstrzygania spraw prowadzonych na podstawie art. 29, art. 32 oraz art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, ministrowi właściwemu do spraw rodziny, ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, organom realizującym świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz świadczenia wychowawcze, ośrodkom pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - centrom usług społecznych, powiatowym centrom pomocy rodzinie, publicznym służbom zatrudnienia, Komisji Nadzoru Finansowego, Polskiemu Funduszowi Rozwoju Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie, wojewodzie i Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców w zakresie prowadzonych postępowań dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego w zakresie wynikającym z ust. 3a i 3c. Należy również wskazać, że na podstawie art. 34 ust. 3 u.s.u.s. do informacji zawartych na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek oraz danych źródłowych będących podstawą zapisów na tych kontach stosuje się przepisy o ochronie danych osobowych. Zgodnie zaś z art. 34 ust. 4 u.s.u.s. wykorzystywanie danych osobowych i innych informacji zgromadzonych na kontach ubezpieczonych dopuszczalne jest jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych zostały określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1) oraz ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1781 ze zm.). Z przepisów tych nie wynika, by Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który jest administratorem danych, mógł podjąć jakiekolwiek rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. Z przepisów ustawy o ochronie danych osobowych wynika natomiast, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych jest organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych. Dopiero decyzje Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 lipca 2020 r., VII SAB/Wa 91/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). Co prawda w orzecznictwie można się spotkać ze stanowiskiem, że adresatem czynności (uprawnień lub obowiązków) może być również podmiot wykonujący zadania publiczne. Jednakże chodzi wówczas o uprawnienie lub obowiązek w znaczeniu materialnym, którego adresatem może być osoba fizyczna lub prawna, bądź którego adresatem może być podmiot wykonujący administrację publiczną, w stosunku do którego, w danej sytuacji, stosuje się takie same regulacje jak do osoby fizycznej i osoby prawnej. Chodzi więc o taką czynność, która nie będzie wynikała z normy kompetencyjnej organu administracji publicznej, upoważniającej ten organ do podjęcia czynności procesowych w jakimś zakresie (por. wyrok WSA w Białymstoku z 21 października 2014 r., II SA/Bk 619/14, por. też postanowienie NSA z 14 lipca 2020 r., I GSK 486/20, CBOSA). Tymczasem w przedmiotowej sprawie Starosta domaga się informacji od ZUS celem zrealizowania swojej kompetencji i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie egzekucji należności. Tak sprecyzowane "uprawnienie" Starosty nie może być uznane za uprawnienie albo obowiązek podmiotu administrowanego, którego dotyczy czynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wobec zaś faktu, że nie mamy do czynienia z aktem lub czynnością, o którym mowa w ww. przepisie – w sprawie nie mogło dojść do bezczynności (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., I OSK 2293/20, CBOSA). Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę (punkt 1 postanowienia). O zwrocie wpisu (punkt 2 postanowienia) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.