II SA/Po 265/23

Dnia 3 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 sierpnia 2023 roku sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 20 grudnia 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO), decyzją z dnia 10 lutego 2023 r. [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570 ze zm.) oraz art. 17 pkt 1, art. 127 § 1-2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141 ze zm., dalej jako: u.d.w.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2023 roku odwołania Z. J. (dalej jako Skarżąca) z dnia 3 stycznia 2023 roku od decyzji Wójta Gminy G. z dnia 20 grudnia 2022 roku, [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W dniu 23 listopada 2022 Skarżąca złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego. Decyzją z dnia 3 stycznia 2023 roku [...], Wójt Gminy [...] odmówił Skarżącej przyznania dodatku węglowego na adres S. , G. . W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że wnioskodawca oraz osoby wchodzące w skład jego gospodarstwa domowego wchodzą w skład gospodarstwa domowego wskazanego w innym wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Organ wskazał, że zgodnie z ustawą o dodatku węglowym, na potrzeby składania wniosku o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba wchodzi w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Od opisanej wyżej decyzji odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu wniosła Skarżąca. Zarzuciła organowi I instancji m.in. niedokonanie wykładni stosowanych przepisów, brak oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz nieprawidłowe przyjęcie, że zachodzą przesłanki do odmowy wypłaty dodatku węglowego. Skarżąca wskazała również, iż zamieszkuje pod tym adresem, ale mieszczą się pod nim dwa odrębne lokale. SKO wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 10 lutego 2023 r. [...], postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Organ wskazał, że w dniu 29 września 2022 r. A. R. złożyła wniosek o dodatek węglowy dla adresu S. , G. . Podała, że jej gospodarstwo domowe składa się z następujących osób: Z. J., W. J., N. K., A. K., G. R.. Deklarację CEEB złożono w dniu 10 lutego 2022 r. zainstalowane źródło kocioł na paliwo stałe, rodzaj opału węgiel. A. R. oświadczyła, że do tej pory była ujęta w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami wraz z rodzicami na nieruchomości S. . W dniu 27 września 2022 r. został nadany numer budynku na części, w której mieszkają. Załączono zaświadczenie z dnia 27 września 2022 r. o nadaniu numeru porządkowego "[...]". W dniu 14 listopada 2022 r. organ przyznał dodatek węglowy na w/w wniosek. W dniu 23 listopada 2022 r. Skarżąca złożyła wniosek o dodatek węglowy dla adresu S., G. . Podała, że jej gospodarstwo domowe składa się z następujących osób: Z. J., W. J.. Deklarację CEEB złożono w dniu 29 września 2022 r. Zainstalowane źródło kocioł na paliwo stałe, rodzaj opału węgiel. Skarżąca w dniu 23 listopada 2022 r. oświadczyła, iż nie jest możliwe do dnia 30 listopada 2022 r. ustalenie odrębnego adresu zamieszkania. W dniu 1 grudnia 2022 r. pracownicy organu przeprowadzili wywiad środowiskowy dla adresu S.. Stwierdzili istnienie odrębnego lokalu na parterze budynku, 3 pokojowego z kuchnią i łazienką. Źródło ciepła współdzielone. Oddzielny licznik prądu- podlicznik. W ocenie Kolegium dodatek węglowy nie przysługuje Z. J.. Zgodnie z powołanymi powyżej przepisami jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Skarżąca została wymieniona jako członek gospodarstwa domowego wieloosobowego A. R. i na to gospodarstwo domowe został przyznany dodatek węglowy. Kolegium wskazało również, że nawet gdyby przyjąć, iż Z. J., prowadzi odrębne gospodarstwo domowe od A. R., to i tak w ocenie Kolegium dodatek ten nie mógłby zostać przyznany Z. J., bowiem gospodarstwa te prowadzone są pod jednym adresem. Od powyższej decyzji SKO Skarżąca wniosła skargę do tutejszego Sądu. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nierozpoznaniu całego materiału dowodowego, pominięciu okoliczności istotnych w sprawie oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, co zdaniem Skarżącej narusza zasadę obowiązku organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zasadę obowiązku działania organów administracji na podstawie przepisów prawa, zasadę obowiązku organu administracji stania na straży praworządności oraz zasadę obowiązku organu administracji państwowej prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej – p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 9 maja 2023 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2023 r. [...], które działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570 ze zm.) oraz art. 17 pkt 1, art. 127 § 1-2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) wzw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141 ze zm., dalej jako: u.d.w.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2023 roku odwołania Z. J. (dalej jako Skarżąca) z dnia 3 stycznia 2023 roku od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 20 grudnia 2022 roku, [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna. Odmawiając skarżącej przyznania prawa do dodatku węglowego organ I instancji wskazał, że Skarżąca oraz osoby wchodzące w skład jej gospodarstwa domowego wchodzą w skład gospodarstwa domowego wskazanego w innym wniosku o wypłatę dodatku węglowego, przy czym oba te gospodarstwa prowadzone są pod jednym adresem. Organ wskazał, iż zgodnie z ustawą o dodatku węglowym, na potrzeby składania wniosku o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba wchodzi w skład tylko jednego gospodarstwa domowego i na tej podstawie odmówił przyznania Skarżącej dodatku, o którym mowa. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej jako "u.d.w."), zwłaszcza art. 2 ust. 3a-3b oraz ust. 6, które precyzują zasady przyznawania dodatku węglowego w sytuacji, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe. Zgodnie z art. art. 2 ust. 3a. u.d.w., "w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem". Zgodnie z art. 2 ust. 3b. u.d.w., "w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania". Zgodnie z art. 2 ust. 4, "w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten przyznawany jest wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy". Zgodnie z art. 2 ust. 6, zgodnie z którym "na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego". Organ ustalił, że pod adresem S., G. znajdują się dwa odrębne lokale, lecz mimo wszystko odmówił przyznania Skarżącej dodatku węglowego ze względu na fakt, iż skarżąca oraz osoby wchodzące w skład jej gospodarstwa domowego wchodzą w skład gospodarstwa domowego wskazanego w innym wniosku o wypłatę dodatku oraz ze względu na fakt, iż gospodarstwo domowe prowadzone pod adresem wskazanym przez Skarżącą już otrzymało dodatek węglowy. Należy wskazać, że organ nie odniósł się w sposób wystarczający do wystąpienia przesłanek określonych w art. 2 ust. 3c oraz ust. 3d u.d.w, które konstruują wyjątek od sformułowanej w art. 2 ust 3a zasady, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Zgodnie z art. 2 ust. 3c u.d.w., zgodnie z którym "w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła". Art. 2 ust. 3d. u.d.w., stanowi z kolei, iż "w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową" W kontekście art. 2 ust. 3c oraz 3d należy zauważyć, że organ nie ustalił w sposób wystarczający stanu faktycznego – organ ustalił bowiem, iż w budynku pod adresem S., G. znajdują się dwa lokale, jednakże nie ustalił, czy są w nich prowadzone są dwa gospodarstwa domowe, czy tylko jedno, co jest kluczowe z perspektywy stosowalności art. 2 ust. 3c oraz art. 2 ust. 3d u.d.w. W pierwszej kolejności należy wskazać, że błędne było założenie organu, iż skoro Skarżąca oraz osoby wchodzące w skład jej gospodarstwa domowego wchodzą w skład gospodarstwa domowego wskazanego w innym wniosku o wypłatę dodatku, to dodatek ten Skarżącej nie przysługuje. W orzecznictwie (por. II SA/Gl 391/23) przyjmuje się bowiem, iż fakt, że osoby wskazane we wniosku o uzyskanie dodatku węglowego jako członkowie gospodarstwa domowego figurują również w innym wniosku, na mocy którego inne gospodarstwo domowe otrzymało finansowanie w ramach omawianej ustawy, nie może stanowić samoistnej przeszkody do uzyskania tego finansowania. Wskazanie poszczególnych osób we wniosku o dodatek węglowy nie wymaga bowiem żadnej zgody osób, które są wpisywane. Teoretycznie można w nim umieścić kogokolwiek - wystarczy jedynie znać cudzy pesel. Jednak z punktu widzenia ustawy o dodatku węglowym nie ma to większego znaczenia, gdyż sam dodatek przysługuje w identycznej wysokości, bez względu na fakt, czy mamy do czynienia z gospodarstwem jednoosobowym, czy też wieloosobowym. Następnie należy zauważyć, że organ błędnie przyjął, że skoro gospodarstwo domowe prowadzone pod adresem wskazanym przez Skarżącą już otrzymało dodatek węglowy, to dodatek ten Skarżącej nie przysługuje. Tymczasem, w świetle art. 2 ust. 3c u.d.w, fakt, iż gospodarstwo Skarżącej jest prowadzone pod tym samym adresem co gospodarstwo domowe, które już uzyskało dodatek węglowy, i którego Skarżąca jest rzekomo członkiem, nie jest wystarczający by odmówić Skarżącej przyznania dodatku węglowego. W takiej sytuacji dodatek węglowy może zostać bowiem przyznany, o ile zachodzą przesłanki określone wz art. 2. ust 3c oraz ust. 3d u.d.w. Należy w tym kontekście zauważyć, iż Skarżąca w dniu 23 listopada 2022 r. oświadczyła, iż mieszka w innym lokalu niż gospodarstwo, które znajduje się pod tym samym adresem i które już uzyskało dodatek węglowy, przy czym nie jest możliwe do dnia 30 listopada 2022 r. ustalenie odrębnego adresu zamieszkania. Biorąc pod uwagę oświadczenie Skarżącej, organ powinien ustalić, czy Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe odrębne względem tego, które już otrzymało wniosek, lub wykazać, iż do 30 listopada 2022 r. było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla jej gospodarstwa. Należy przy tym zauważyć, iż przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wprowadzają obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu, a wykazanie, iż przesłanka została spełniona może nastąpić poprzez złożenia oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23, z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. I SA/Łd 299/23), a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c ustawy dodatku węglowym. Tym samym uznać należy, iż organy zaniechały sprawdzenia stanu faktycznego pod kątem ziszczenia się przesłanek określonych w art. 2 ust. 3c oraz 3d u.d.w. Dokonały też nieprawidłowej subsumpcji ustalając, że skarżącemu nie przysługuje dodatek węglowy, z powodu, który nie wynika z ustawy o dodatku węglowym, to jest z uwagi na wpisanie jego i jego rodziny w skład gospodarstwa domowego inne osoby. W tym stanie rzeczy wywiedziona przez Skarżącą skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów wydane zostały z naruszeniem art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w. w zw. z art. 6, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji uwzględni przedstawione w niniejszym wyroku stanowisko Sądu w zakresie stosowania i wykładni art. 2 ust. 3c oraz 3d u.d.w. a więc ustali, czy gospodarstwo Skarżącej oraz gospodarstwo, które znajduje się pod tym samym adresem co gospodarstwo Skarżącej i które otrzymało już dodatek weglowy – stanowią jedno gospodarstwo domowe, czy też dwa odrębne gospodarstwa. Organ dokona również ustaleń co do ewentualnego ziszczenia się pozostałych przesłanek, tak pozytywnych jak i negatywnych, warunkujących przyznanie wnioskowanego dodatku węglowego, będąc związanym wykładnią niniejszego wyroku stosownie do art. 153 p.p.s.a.