II SAB/Gl 58/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi T. B. na bezczynność Prezydenta Miasta S. w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r. T. B. (skarżący) wniósł dwie skargi na bezczynność Prezydenta Miasta S. (dalej organ, organ w S.). Pierwsza dotyczyła sprawy rozpoznania jego wniosku o przyznanie zasiłku stałego. Druga dotyczyła sprawy rozpoznania jego wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Wyjaśnił, że postępowanie było zawieszone do czasu rozstrzygnięcia o stopniu niepełnosprawności. Ostatecznie zaś o stopniu niepełnosprawności skarżącego orzekł Sąd Rejonowy w S., który w dniu [...] r. (sygn. [...]) wydał wyrok w tej sprawie. Skarżący podał także, że w dniu 31 stycznia 2021 r. jego pełnomocnik udał się wraz z powyższym wyrokiem oraz wnioskiem do organu. Następnie organ zlecił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez MOPS w G. Według skarżącego organ chciał sprawę przekazać do G., gdyż tam skarżący przebywał w areszcie. Jednak było to działanie bezpodstawne, gdyż sprawa dotyczy zasiłku za okres, kiedy przebywał w S. i nie był jeszcze w [...] areszcie tj. okresu od stycznia 2020 r. do 17 czerwca 2021 r. Skarżący wskazał również, że wobec ignorowania wniosków jego pełnomocnika oraz dalszej zwłoki w dniu 21 lutego 2022 r. zwrócił się do organu ze skargą, po czym organ zawiadomił go o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 22 kwietnia 2022 r., a to z uwagi na skomplikowany charakter postępowania administracyjnego. W tym kontekście skarżący zarzuca, że wobec informacji o wszczęciu postępowania w dniu 31 stycznia 2022 r. sprawa powinna zostać wyjaśniona do 28 lutego 2022 r. lub powinien zostać przedłużony termin na jej załatwienie . W związku z tym, że według skarżącego działający w jego imieniu pełnomocnik był wielokrotnie zbywany skarżący domaga się także przyznania kwoty 5000 zł zadośćuczynienia bezpośrednio jego pełnomocnikowi za "wyrządzone krzywdy, nerwy oraz poświęcony czas". Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 8 czerwca 2022 r. zarządzono rozdzielenie wniesionych przez skarżącego skarg na bezczynność Prezydenta Miasta S. na dwie sprawy, pierwszą – w przedmiocie zasiłku stałego (sygn. akt II SAB/Gl 48/22) oraz drugą w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego (obecnie rozpoznawana sprawa). W piśmie z dnia 19 września 2022 r. stanowiącym odpowiedź na skargę organ wskazał, że w dniu 31 stycznia 2022 r. został przez pełnomocnika skarżącego złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, przy czym pismem z tej samej daty organ przekazał ten wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. jako organu właściwego. Z kolei w dniu 28 kwietnia 2022 r., rozstrzygając spór kompetencyjny Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wskazało organ w S. W odpowiedzi na skargę wskazano także, że w dniu 27 czerwca 2022 r. organ wydał decyzję w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, o który wnioskował skarżący. Pismem z 22 września 2022 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, działając na wezwanie Sądu sprecyzował, że zawarte w skardze żądanie dotyczące przyznania zadośćuczynienia w kwocie 5000 zł stanowi wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł z tytułu bezczynności organu. Podstawą zaś takiego wniosku jest art. 149 § 2 p.p.s.a. W kolejnym piśmie z dnia 19 października 2022 r. działający z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie na rzecz skarżącego zadośćuczynienia w kwocie 5.000 zł, podając (tak jak poprzednio) art. 149 § 2 p.p.s.a. jako podstawę prawną swojego żądania. Pełnomocnik wskazał także, że wniosek o ustalenie skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu 31 stycznia 2022 r., a decyzję w tej sprawie organ wydał dopiero w dniu 29 czerwca 2022 r. Sprawa była więc załatwiana przeszło pół roku, a przez ten czas skarżący pozostawał w niepewności, co do tego, czy wnioskowane przez niego świadczenie zostanie przyznane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Kontrola sprawowana przez sąd administracyjny, w myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej w skrócie: p.p.s.a.), sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a także przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 k.p.a., ewentualnie przedłużonym przez organ na zasadach określonych w art. 36 k.p.a. lub w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego, terminie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest postępowanie administracyjne w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. Tymczasem w skardze jest mowa także o sprawie dotyczącej zasiłku stałego. W związku z tym należy wyjaśnić, że ta druga sprawa podlegała odrębnemu rozpoznaniu przez tutejszy Sąd, a okoliczności związane z rozpatrywaniem przez organ tamtej sprawy nie mogły być brane pod uwagę w ramach kontroli sprawowanej przez Sąd w obecnie rozpoznawanej sprawie. Okolicznością bezsporną w rozpoznawanej sprawie jest to, że w dniu 31 stycznia 2022 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Zasiłek ten jest jednym ze świadczeń opiekuńczych uregulowanych w rozdziale 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.). Wniosek ten jednak nie skutkował wszczęciem przed Prezydentem Miasta S. postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego. Jak bowiem wynika z nadesłanych akt administracyjnych w tej samej dacie, działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., organ przekazał wniosek skarżącego do organu w G., jako organu właściwego miejscowo ze względu na miejsce pobytu skarżącego. Przekazanie sprawy do innego organu na podstawie powyższego przepisu ma ten skutek, że wszczęcie postępowania administracyjnego następuje przed organem, do którego podanie (wniosek o wszczęcie postępowania) zostało przekazane. Jeżeli zaś ten organ nie zgadza się z tym, że jest właściwym organem (w realiach rozpoznawanej sprawy właściwym miejscowo), to wówczas, aby nie narażać się na zarzut bezczynności, powinien doprowadzić do wszczęcia sporu kompetencyjnego. Przede wszystkim jednak organ przekazujący podanie, od momentu jego przekazania, już z samej zasady nie może być uznany za bezczynny. Przekazane innemu organowi podanie nie wszczyna bowiem postępowania przed organem przekazującym podanie lecz przed organem, któremu podanie przekazano na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. i to niezależnie od tego, czy stanowisko organu przekazującego, co do braku po swojej stronie właściwości do załatwienia tego podania było prawidłowe. Zarzut bezczynności organowi przekazującemu można byłoby postawić tylko wtedy, gdyby pomimo stwierdzenia, że nie jest organem właściwym do załatwienia sprawy, zwlekał z przekazaniem podania organowi właściwemu (tj. organowi, co do którego organ przekazujący podanie jest przekonany, że jest organem właściwym). W realiach rozpoznawanej sprawy jednak taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż do przekazania wniosku skarżącego o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego doszło w dniu wpływu tego wniosku do organu w S. Jak wynika z akt sprawy dopiero w dniu 5 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta G., poprzez działającego z jego upoważnienia zastępcę kierownika ośrodka pomocy społecznej, wystąpił z wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Kolegium zaś rozstrzygnięciem z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr [...] stwierdziło właściwość miejscową Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., a zatem w istocie Prezydenta Miasta S. Postanowienie to zostało doręczone organowi w dniu 4 maja 2022 r., przy czym wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego został przekazany organowi przez ośrodek pomocy Społecznej w G. w dniu 12 maja 2022 r. (data wpływu do organu w S.). Oznacza to, że dopiero od tej daty rozpoczął się dla Prezydenta Miasta S. bieg terminu na załatwienie sprawy dotyczącej wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Rozpoznając skargę na bezczynność sąd administracyjny dokonuje kontroli sprawy według stanu z dnia wniesienia skarg tj. w realiach rozpoznawanej sprawy według stanu na dzień 4 kwietnia 2022 r. W tej dacie sprawa dotycząca wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, na skutek wskazanego powyżej przekazania trybie art. 65 k.p.a., nie toczyła się przed organem w S.. W tym stanie rzeczy wykluczonym jest, aby organ ten pozostawał w bezczynności. Na marginesie należy zauważyć, że po dacie wniesienia skargi na bezczynność, wskazaniu przez Kolegium organu właściwego i przekazaniu sprawy z do organu w S. decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r. organ ten przyznał skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, przy czym wcześniej pismem z dnia 3 czerwca 2022 r. zawiadomiono skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Po tej zaś dacie podejmowano dalsze czynności niezbędne do załatwienia sprawy. Oznacza to, że również w tym okresie organ nie pozostawał w stanie bezczynności, choć zastrzec należy, że ocena ta ma jedynie charakter informacyjny, gdyż przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej mógł być wyłącznie okres przypadający do daty wniesienia skargi na bezczynność. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia nie można uznać, że Prezydent Miasta S. w dacie wniesienia skargi przez skarżącego pozostawał bezczynny w sprawie dotyczącej jego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W konsekwencji, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.