II SA/Ol 572/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi U. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania refundacji podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczanie paliw gazowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że U. N. (dalej jako: "strona", "skarżąca") w dniu 16 lutego 2023 r. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o wypłatę refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe. Burmistrz Miasta (dalej jako: "organ I instancji") decyzją z 20 marca 2023 r. odmówił przyznania skarżącej refundacji podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych, tj. faktura nr: [...] okres od 2023/01/02 do 2023/02/01. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono obowiązujące w sprawie przepisy. Wskazano, że refundacja podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych przysługuje w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego są urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy Prawo energetyczne, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Organ podniósł, że w części B01 deklaracji złożonej w styczniu 2022 r. dotyczącej rodzaju i liczby źródeł ciepła zainstalowanych oraz eksploatowanych w budynku wykazano miejską sieć ciepłowniczą/ciepło systemowe/lokalna sieć ciepłownicza z funkcją ogrzewania oraz ciepłej wody. W ocenie organu I instancji nie została zatem spełniona przesłanka pozwalająca na przyznanie refundacji podatku VAT, gdyż wpisu do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków i zgłoszenia kotła gazowego strona dokonała dopiero 16 lutego 2023 r., a więc po dniu 21 grudnia 2022 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy i zgłoszenie to nie miało charakteru zgłoszenia dokonanego po raz pierwszy, gdyż była to korekta uprzednio dokonanego zgłoszenia. Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca, która wyjaśniła, że omyłkowo w deklaracji do CEEB zaznaczyła jako główne źródło ogrzewania miejską sieć ciepłowniczą. Dodała, że w lutym 2023 r. złożyła korektę ww. deklaracji zaznaczając jako główne źródło ogrzewania kocioł gazowy. Poinformowała, że od 2014 r. dom ogrzewa gazem, ponadto posiada faktury, które dokumentują ten sposób ogrzewania jej domu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 23 maja 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że z przepisów mających zastosowanie w sprawie wynika, że urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi muszą być wpisane do CEEB do dnia 21 grudnia 2022 r. - dzień wejścia w życie przedmiotowej ustawy. Wpis do CEEB po dniu 21 grudnia 2022 r. jest możliwy tylko w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy. Jeżeli wnioskodawca o przyznanie refundacji VAT nie złożył stosownej deklaracji, jak to ma miejsce w rozpatrywanym przypadku, oznacza to, że nie są spełnione warunki do przyznania przedmiotowego świadczenia. Deklaracja złożona do CEEB do dnia 21 grudnia 2022 r. stanowi bowiem podstawę do wypłaty przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Z akt sprawy zaś wynika, że strona w dniu 17 stycznia 2022 r. złożyła deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której wskazała, że źródłem ciepła jest miejska sieć ciepłownicza/ciepło systemowe/lokalna sieć ciepłownicza. Dopiero w dniu 16 lutego 2023 r. skorygowała ww. deklarację i wskazała, że źródłem ciepła jest kocioł gazowy. Jednocześnie w odwołaniu poinformowała, że od 2014 r. dom ogrzewa gazem co świadczy, że nie jest to źródło ogrzewania wpisane lub zgłoszone po raz pierwszy. W tych warunkach, po uwzględnieniu okoliczności faktycznych sprawy i zgromadzonych dowodów, w ocenie Kolegium nie ma podstaw do przyznania stronie przedmiotowej refundacji. Skargę na decyzję Kolegium wywiodła skarżąca, podnosząc, że wskazana decyzja jest dla niej krzywdząca. Stwierdziła, że 17 stycznia 2022 r. złożyła w Urzędzie Miasta deklarację CEEB nie mając wystarczającej wiedzy jak ją wypełnić. Pracownicy zaś, doskonale wiedząc, że w miejscu zamieszkania skarżącej nie ma sieci miejskiej, nie pouczyli jej w tym zakresie. Dopiero w lutym 2023 r. dokonała korekty, wskazując właściwie, że głównym źródłem ogrzewania jest kocioł grzewczy. Podkreśliła, że od 2014 r. ogrzewa dom gazem. Ponadto posiada faktury, dokumentujące ogrzewanie domu gazem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2022 r., poz. 2325). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r., poz. 1634 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium z 23 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 20 marca 2023 r. odmawiającą przyznania skarżącej refundacji podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych, tj. faktura nr: [...] okres od 2023/01/02 do 2023/02/01. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz.U. z 2022. poz. 2687 ze zm.), dalej jako: "ustawa". Wskazana ustawa reguluje zasady i tryb przyznawania i wypłacania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. Stosownie do art. 18 ust. 1 tej ustawy w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne: 1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy; 2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę - przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT". Według zaś art. 19 ust. 1 ustawy odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 29 lutego 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Zgodnie natomiast z art. 20 ust. 2 ww. ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. W przedmiotowej sprawie orzekające organy stanęły na stanowisku, że deklaracja złożona do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) do dnia 21 grudnia 2022 r. stanowi podstawę do wypłaty przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Podniesiono, że strona w dniu 17 stycznia 2022 r. złożyła deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której wskazała, że źródłem ciepła jest miejska sieć ciepłownicza/ciepło systemowe/lokalna sieć ciepłownicza. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów jak też okoliczności tej sprawy prowadzą do wniosku, że organy podejmując swoje rozstrzygnięcie oparły się o błędnie wypełnioną przez skarżącą deklarację, złożoną do CEEB 17 stycznia 2022 r. Rzeczywiście strona w przedmiotowej deklaracji wskazała, że w przypadku budynku, który zamieszkuje źródłem ciepła jest miejska sieć ciepłownicza/ciepło systemowe/lokalna sieć ciepłownicza. Jednakże w dniu 16 lutego 2023 r. (akta adm., k. - 17) skorygowała tę deklarację i wskazała, że źródłem ciepła jest kocioł gazowy. Co istotne, jak wynika z akt, strona dokonała korekty nie z tego powodu, że doszło do zmiany źródła ciepła w jej domu (źródłem ciepła jak podaje przez cały czas był piec na paliwo gazowe) a tylko dlatego, że błędnie wypełniła pierwotną deklarację, pomyłkowo wpisując sieć ciepłowniczą jako źródło ciepła. Niewątpliwie skorygowana deklaracja odpowiada stanowi faktycznemu, ponieważ rzeczywistym źródłem ciepła w budynku skarżącej jest kocioł gazowy i - jak podniosła strona - taka sytuacja ma miejsce od 2014 r. Bezsprzecznie potwierdzeniem tego faktu są faktury Vat wystawione przez dostawcę paliwa gazowego (np. akta adm., k. - 2). Ponadto w rejonie, w którym mieszka skarżąca nie funkcjonuje lokalna sieć ciepłownicza, jak podnosi skarżąca. Należy zatem jeszcze raz podkreślić, że bezsprzecznie skarżąca w realiach rozpoznawanej sprawy nie zmieniała źródła ciepła w swoim domu. Pozostaje natomiast odróżnić na gruncie przywołanych powyżej przepisów prawa sytuację, w której dochodzi do faktycznej zmiany źródła ciepła od sytuacji, gdzie brak jest jakiejkolwiek rzeczywistej zmiany w tym zakresie, tak jak w niniejszej sprawie, a korekta deklaracji wynika jedynie z wcześniej dokonanego błędnego zapisu w tym zakresie. W przypadku skarżącej doszło bowiem do błędu formalnego a nie faktycznej zmiany istotnej prawnie okoliczności. Błąd ten z kolei został skorygowany w momencie złożenia wniosku o refundację podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. W takich okolicznościach strona nie może być obciążona skutkami prawnymi takiego błędu. Zadaniem organów było zweryfikowanie załączonych przez stronę dokumentów i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości. W istocie nie wymagało to prowadzenia obszernego postępowania, ponieważ weryfikacja istotnych dla sprawy okoliczności była łatwa, niewymagająca podjęcia szczególnych czynności, tym samym nie powinna przysporzyć żadnych trudności. Podstawowa analiza stanu faktycznego sprawy pozwoliłaby na dojście do wniosku, że doszło do błędu w wypełnieniu deklaracji do CEEB, a w przypadku skarżącej niezmiennym źródłem ciepła jest piec na paliwo gazowe. Postępowanie organów zaś cechował nadmierny formalizm i powierzchowne podejście do wniosku strony, co nie pozwoliło wyjaśnić istoty sprawy i doprowadziło wprost do wydania niekorzystnego dla strony i finalnie niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia. W istocie bowiem skarżąca spełniła wszystkie przesłanki prawne dla uzyskania wnioskowanej refundacji podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Nadmienić należy, że już w czasie, kiedy skarżąca złożyła pierwszą błędnie wypełnioną deklarację, organ przyjął ją bezkrytycznie i w żaden sposób nie zweryfikował jej poprawności. Tymczasem tylko pobieżna analiza takiej deklaracji pozwoliłaby dostrzec oczywisty błąd, a co za tym idzie zapobiegłaby potencjalnym negatywnym skutkom prawnym wobec skarżącej. W przypadku stosunkowo niewielkiego miasta jakim jest [...] pracownicy organu przyjmujący przedmiotową deklarację raczej powinni mieć świadomość w jakim obszarze działa lokalna sieć ciepłownicza, a co za tym idzie, że nie ma jej w miejscu zamieszkania skarżącej. Niewątpliwie zaś dobrą praktyką urzeczywistniającą podstawowe zasady postępowania administracyjnego, takie jak zasada pogłębiania zaufania do obywateli czy zasada informowania stron, jest weryfikacja - przynajmniej w zakresie podstawowym - składanych przez stronę dokumentów. Z pewnością może to uchronić takie osoby przed negatywnymi skutkami prawnymi nieprawidłowo wypełnionych dokumentów. W przedmiotowej sprawie zaś ewidentnie strona w wyniku niezrozumienia wypełnianej deklaracji, która jak wynika z przepisów prawa została wprowadzona do porządku prawnego po raz pierwszy, popełniła błąd w jej treści, zaznaczając niewłaściwe źródło ciepła. Nie uzyskała przy tym pomocy pracowników organu ani też, jak już wspomniano, nie poddano jej deklaracji choćby wstępnej weryfikacji. W razie zaś zaistnienia istotnych w sprawie wątpliwości, jak tych odnoszących się w niniejszej sprawie do faktycznego źródła ogrzewania w domu skarżącej, rolą organu jest wyjaśnienie takich wątpliwości. Tym bardziej, że ma to kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku strony dotyczącego rzeczonej refundacji. Organ musi mieć bowiem na uwadze, że ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy i wyjaśnić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić pozostaje bowiem, że reguła określona w art. 20 ust. 2 ww. ustawy określająca obowiązki organu przy weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT nie została ograniczona tylko do sprawdzenia zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego do centralnej ewidencji emisyjności, lecz w szczególności wskazano, że dokonuje się weryfikacji w oparciu o taki dokument, co nie oznacza, że jest to jedyny dowód który musi być w tej sprawie uzyskany. Jeśli pozostają wątpliwości, jak w tej sprawie winny się pojawić, czy możliwe jest w domu skarżącej ciepło systemowe, skoro na terenie jej osiedla nie ma takiej sieci miejskiej, to organ zobligowany jest do wyjaśnienia tej istotnej okoliczności. W przytoczonych powyżej przepisach ustawodawca wskazał bowiem na rzeczywiste wykorzystywanie jako głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewczego na paliwo gazowe, nie zaś teoretycznego które zostało błędnie wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Organ rozpoznając sprawę ponownie zastosuje się do oceny prawnej przedstawionej w wyroku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.