II SA/Bd 391/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. L. z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...]. Decyzją z dnia 28 grudnia 2022 r., nr MOPS.5150.386.2022, Burmistrz Lipna odmówił H. K. (skarżącej) przyznania prawa do dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 141 – dalej "u.d.w."). W uzasadnieniu, po przywołaniu 2 ust. 1 oraz art. 2 ust. 3d u.d.w., organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego w dniu 2 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że pod jednym adresem (ul. [...] w L.) zamieszkują dwa odrębne gospodarstwa domowe, które wykorzystują oddzielne/współdzielone źródło ciepła zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Organ wskazał, że z dokumentacji będącej w jego posiadaniu wynika, iż na wskazany adres został wypłacony dodatek węglowy gospodarstwu domowemu, które złożyło wniosek jako pierwsze. Stwierdził, że w toku postępowania ustalono, iż skarżąca nie wykazała, by niemożliwym było ustalenie dla jej miejsca zamieszkania odrębnego adresu w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., jak również by podjęła ona jakiekolwiek kroki formalne prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania. W związku z powyższym w ocenie Burmistrza skarżąca nie spełniła warunków do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że zamieszkuje w odrębnym lokalu w rozumieniu art. 2 ust. 3c-3d u.d.w., dom ogrzewany jest piecem miałowo-węglowym współdzielonym przez dwa oddzielne gospodarstwa domowe – jedno na parterze budynku, drugie na piętrze. Wskazała, że na każdym z dwóch poziomów budynku znajdują się oddzielnie i w pełni wyposażone kuchnia i łazienka, obie części mają oddzielne wejścia. Wskazała, że ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla gospodarstw domowych zamieszkujących pod wskazanym adresem w terminie do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe, co oświadczono organowi I instancji. Podniosła, że wskazany w uzasadnieniu decyzji Burmistrza Lipna wymóg podjęcia kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresy miejsca zamieszkania nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach. Decyzją z dnia 15 lutego 2023 r., nr KO.411.483.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu dotychczasowego toku postępowania oraz treści art. 2 ust. 1, 2 i 3a-3e u.d.w., organ odwoławczy stwierdził, że skoro skarżąca nie podjęła jakichkolwiek czynności w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących w odrębnych lokalach pod adresem ul. [...] w L., to brak jest przesłanki do zastosowania wyjątku, o którym mowa w art. 2 ust. 3d u.d.w. Organ nadmienił, że dodatek węglowy przyznano drugiemu z gospodarstw prowadzonych pod ww. adresem, które złożyło wniosek jako pierwsze. W skardze na powyższą decyzję H. K. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi powieliła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a u.d.w.). W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b u.d.w.). W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (art. 2 ust. 3c u.d.w.). W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (art. 2 ust. 3d u.d.w.). W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.d.w.). Analiza przywołanych uregulowań, jak również pozostałych uregulowań ustawy, prowadzi do wniosku, że co do zasady dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 2 ust. 3a u.d.w., gdzie wskazuje się, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Ustawodawca zastrzegł jednakże, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Powodem odmowy przyznania skarżącej – na jej wniosek z 17 listopada 2022 r. (wpływ do organu 18 listopada 2022 r.) – dodatku węglowego było ustalenie, że skarżąca, prowadząca oddzielne gospodarstwo domowe na jednej z kondygnacji budynku, w którym druga z dwóch kondygnacji wykorzystywana jest jako lokal dla oddzielnego gospodarstwa domowego, nie wykazała, iż nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że spór w sprawie sprowadził się do rozstrzygnięcia, czy w przypadku braku odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach i niepodjęcia w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. formalnych działań mających na celu ustalenie tego adresu, przysługuje dodatek węglowy dla gospodarstwa domowego, które nie posiada odrębnego adresu. W orzecznictwie aprobatę znajduje obecnie pogląd, że ustawodawca nie uzależnia udzielania wsparcia od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego numeru porządkowego, a brak złożenia tego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego. Organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Należy zauważyć, że nr porządkowy budynku co do zasady nadawany jest z urzędu i należy do zadań własnych gminy wyjątkiem od tej zasady jest złożenie wniosku o nadanie nr porządkowego przez zainteresowanych. Nie mniej fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym zdaniem Sądu nie ma potrzeby aby skarżąca składała wniosek o nadanie nowego nr porządkowego, wystarczy oświadczenie strony albo też zaświadczenie z urzędu (vide chociażby: wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., sygn. II SA/Łd 299/23, wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23 i z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Bd 232/23 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. II SA/Lu 464/23). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższe stanowisko. Wadliwym było zatem przyjęcie, że brak odrębnego adresu miejsca zamieszkania do dnia 30 listopada 2022 r. i brak podjęcia działań formalnych prowadzących do ustalenia takiego adresu, skutkują odmową przyznania dodatku węglowego, mimo prowadzenia przez skarżącą w odrębnym lokalu odrębnego gospodarstwo domowego. W ocenie Sądu oświadczenie skarżącej w spornym przedmiocie (k. 7 i 15 akt adm.) jest wystarczające dla stwierdzenia braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Spełniona została zatem przesłanka określona w art. 2 ust. 3c u.d.w. Biorąc powyższe pod uwagę w kontrolowanej sprawie organ powinien był zastosować przepis art. 2 ust. 3d u.d.w. i przyznać dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z notatką służbową z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (k. 8 akt adm.) oraz z wyjaśnieniami organu I instancji przekazanymi SKO w toku postępowania odwoławczego (k. 7 akt adm. II instancji) pod adresem [...] w L. znajdują się dwa odrębne gospodarstwa domowe, w tym jednoosobowe gospodarstwo domowe skarżącej. Niekwestionowaną okolicznością – wynikającą z oświadczeń skarżącej (w tym deklaracji Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków), jak i z faktu przyznania spornego dodatku drugiemu z prowadzonych pod tym adresem gospodarstw domowych – jest to, że gospodarstwo domowe skarżącej ogrzewane jest współdzielonym kotłem na węgiel i paliwa węglopochodne. W tej sytuacji uznać należy, że spełnione zostały warunki do przyznania świadczenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w. Wskazania w tym miejscu wymaga, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie. Cel tych przepisów polega na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe (vide: powołany wyrok II SA/Bd 232/23). Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259). Organy dokonały błędnej wykładni art. 2 ust. 3d u.d.w., nieprawidłowo identyfikując w sprawie przeszkodę dla przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci niepodjęcia formalnych kroków prowadzących do wyodrębnienia adresów zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem w odrębnych lokalach. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).