II SA/Rz 756/23
WyrokWSA w Rzeszowie2023-10-04
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Piotr Godlewski, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, stwierdzając uchybienie przez stronę terminu na zgłoszenie faktu zbycia pojazdu w okresie stanu epidemii COVID-19, był zobowiązany do zastosowania przepisów ustawy o COVID-19, w szczególności do zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej, stwierdzając uchybienie przez stronę terminu na zgłoszenie faktu zbycia pojazdu w okresie stanu epidemii COVID-19, był zobowiązany do zastosowania przepisów ustawy o COVID-19. Niezastosowanie się do art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19, który nakłada obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, stanowi istotne naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, aby umożliwić realizację ustawowych gwarancji przywrócenia uchybionego terminu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za niezawiadomienie w ustawowym terminie o zbyciu pojazdu. Skarżący zbył pojazd w lutym 2021 r., a zawiadomił o tym fakcie organ dopiero w czerwcu 2022 r. Organ I instancji nałożył karę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący w skardze podniósł m.in. zarzut naruszenia przepisów dotyczących stanu epidemii COVID-19, wskazując, że organ nie zawiadomił go o uchybieniu terminu i nie wyznaczył terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] i zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 2 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/178/2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta [...] z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1097/2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Rz 756/23
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. K. (dalej: skarżący) reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego A. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 2 stycznia 2023 r., nr SKO.4120/178/2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "Organ I instancji") z 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1097/2022 nakładającą na P. K. karę pieniężną w wysokości 1.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku polegającego na zawiadomieniu o zbyciu pojazdu.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
Prezydent Miasta [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie przez skarżącego obowiązku zawiadomienia o zbyciu zarejestrowanego pojazdu marki [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...].
W trakcie postępowania organ I instancji ustalił, że w dniu 3 czerwca 2022 r. skarżący zawiadomił o zbyciu zarejestrowanego pojazdu marki [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...]. Do zawiadomienia została dołączona faktura z [...] lutego 2021 r., z której wynika, że zbycie pojazdu nastąpiło w dniu 22 lutego 2021 r.
Decyzją z 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1097/2022 organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.000 zł, jako byłego właściciela pojazdu marki: [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...] z tytułu niewykonania obowiązku, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.; dalej: "p.r.d."), polegającego na zawiadomieniu w terminie 30 dni Prezydenta Miasta [...] o zbyciu ww. pojazdu.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zbycie przedmiotowego pojazdu nastąpiło w dniu 22 lutego 2021 r., zatem strona zobowiązana była zawiadomić organ o jego zbyciu w ciągu 30 dni, czyli do dnia 24 marca 2021 r., jednak nie dopełniła tego obowiązku w ustawowym terminie i o zbyciu pojazdu zawiadomiła organ dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r., tj. po 436 dniach po upływie ustawowego terminu.
Organ I instancji wyjaśnił, że przekroczenie terminu było znaczne, a naruszenie obowiązku było trzynastym, którego dopuścił się skarżący w tym okresie. Wobec powyższego uznał, że zasadne jest nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł, tj. wynikającej z powtarzalności i ilości dni opóźnienia jaką przepis art. 140 mb pkt. 2 p.r.d. przewiduje za niezawiadomienie organu w ustawowym terminie 30 dni o zbyciu pojazdu, zwłaszcza, że nie jest mu znana korzyść finansowa jaką strona mogła uzyskać z tytułu naruszenia ustawy, a zawiadomienie o zbyciu jest nieodpłatną czynnością urzędową.
Prezydent Miasta wyjaśnił, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i zgodnie z wpisem do CEIDG jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego zajmującym się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek (PKD 45.11). Zatem to przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej.
Od powyższej decyzji skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania i prawa materialnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odstąpienie od nałożenia kary ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu wskazał m.in., że organ I instancji przed nałożeniem na niego kary nie zawiadomił go o uchybieniu terminowi, o którym mowa w art. 78 ust. 2 p.r.d. i nie wyznaczył mu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o jego przywrócenie, a zatem nie zastosował się do obowiązku wynikającego z ww. przepisu.
W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 2 stycznia 2023 r., nr SKO.4120/178/2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.") i art. 140mb pkt 2 p.r.d. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie skarżący w dniu 22 lutego 2021 r. zbył pojazd marki [...], co wynika z faktury wskazanej w zawiadomieniu o zbyciu pojazdu. Zbycie przez niego ww. pojazdu aktualizowało po jego stronie obowiązek dokonania zgłoszenia o tym fakcie w ustawowym terminie. Czynność ta służy zamieszczeniu w gromadzonych danych o pojeździe danych obrazujących pełny i aktualny stan rzeczy dotyczący własności przedmiotowego pojazdu.
Uwzględniając zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 31ia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095; dalej: "ustawa o COVID") w zw. z art. 189c k.p.a., Kolegium wskazało, że jego uwzględnienie musi prowadzić do fikcyjnego uznania, że skarżącego obowiązywał nie 30-dniowy, a przedłużony 90-cio dniowy termin na dokonanie stosownego zawiadomienia o zbyciu pojazdu. W tej sytuacji należy przyjąć, że termin na dokonanie zgłoszenia upływałby w dniu 24 maja 2021 r. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązkowi powyższemu skarżący sprostał dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r., a zatem po 374 dniach od upływu ustawowego (90-cio dniowego) terminu. Zdaniem SKO w niniejszej sprawie powyższe nie wpływa na ocenę skutków niedopełnienia przez skarżącego obowiązkowi zgłoszenia w terminie o zbyciu pojazdu, skoro zastosowanie względniejszego dla skarżącego terminu nie zmienia faktu, że nie dopełnił on swojego obowiązku przez znaczący, bo aż ponad roczny okres czasu. Skarżący nie przedstawił również dowodów wskazujących na brak po jego stronie faktycznej możliwości dokonania przedmiotowego zawiadomienia przez cały czas trwania ustawowego terminu, jak i później. Kolegium zwróciło również uwagę, że dokonanie zawiadomienia nie wymaga osobistej w urzędzie i obowiązkowi temu sprostać można w inny sposób, w tym m. in. również drogą elektroniczną.
Wobec powyższego, w ocenie organu II instancji zawiadomienie organu o zbyciu pojazdu z tak znacznym uchybieniem terminu nie może zostać uznane za naruszenie prawa, którego waga jest znikoma.
W dalszej kolejności SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna przesłanka do odstąpienia od nałożenia tego rodzaju kary. Organ I instancji czytelnie wskazał w uzasadnieniu, że ustalając wysokość kary wziął pod uwagę, zgodnie z art. 140n ust. 4 p.r.d., zakres naruszenia, podkreślając długi, ponad roczny okres, przez który skarżący był w opóźnieniu oraz powtarzalność naruszeń. Z akt sprawy wynika bowiem niewątpliwie, że przedmiotowe naruszenie było kolejnym i jednym z wielu, których dopuścił się skarżący w analizowanym okresie. Z uzasadnienia wynika również, że organ I instancji ustalając wysokość kary miał też na uwadze przesłankę korzyści finansowej uzyskanej z tytułu naruszenia ustawy, jednakże pomimo braku takiej korzyści po stronie skarżącego pozostałe przesłanki przemawiały w wystarczającym stopniu za ustaleniem kary w przyjętej przez organ I instancji wysokości. Do takiej oceny organ I instancji był, w świetle art. 140n ust. 4 p.r.d., w pełni uprawniony. Zarówno znaczne uchybienie terminowi na dokonanie takiego zgłoszenia, a za takie należy uznać uchybienie wynoszące ponad rok czasu, jak i powtarzalność i mnogość naruszeń, których dopuścił się skarżący w analizowanym okresie, uprawniają do ustalenia kary wysokości maksymalnej przewidzianej przez ustawę.
Organ II instancji wskazał również, że bez znaczenia dla przedmiotowego obowiązku zbywcy pojazdu pozostają okoliczności dotyczące nabywcy danego pojazdu, łączące się z obowiązkiem dokonania stosownego zawiadomienia w jego wypadku, nabyciu pojazdu. Przedmiotowy obowiązek ciążący na każdej ze stron umowy ma byt samodzielny, ustanowiony odrębnie dla nabywcy i odrębnie dla zbywcy pojazdu. Sprostanie przedmiotowemu obowiązkowi (lub nie) przez nabywcę, jak i termin, w którym to nastąpi, nie wpływa tym samym ani na obowiązek zbywcy, nie niwelując go w jakikolwiek sposób, ani na ocenę naruszenia tego obowiązku przez zbywcę.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15zzzzzn² ustawy o COVID, Kolegium wskazało, że skarżący dokonał zgłoszenia o zbyciu pojazdu w dniu 3 czerwca 2022 r. Wszczęcie postępowania przez organ I instancji nastąpiło we wrześniu 2022 r. W tej sytuacji odpadła podstawa do zawiadamiania skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczania 30-to dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, której skarżący wcześniej już dokonał. Natomiast art. 15 zzzzzn² ustawy o COVID nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminów naruszonych przez stronę.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł P. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego A. K., zaskarżając ww. decyzję w całości.
Pełnomocnik Skarżącego zarzuciła naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy a polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną przez Skarżącego decyzję Prezydenta Miasta [...] z 31 października 2022 r., w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 15zzzzzn² ustawy o COVID, wskutek niezawiadomienia skarżącego przed nałożeniem kary przewidzianej w art. 140mb p.r.d. o uchybieniu przez niego obowiązkowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz niewyznaczenia mu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, w sytuacji gdy ewentualne przywrócenie wskazanego terminu spowodowałoby, że skarżącemu nie można byłoby przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w konsekwencji nie byłoby podstaw do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, które to naruszenie uzasadniało uchylenie stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. decyzji Prezydenta Miasta [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną przez Skarżącego decyzję, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez organ I instancji, że naruszenie prawa nie miało znikomej wagi, mimo że organ I instancji oceniając wagę naruszenia w ogóle nie zweryfikował, czy wobec dokonania zawiadomienia o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. doszło w ogóle do naruszenia chronionych przepisami prawa interesów publicznych, w szczególności organ I instancji w ogóle nie zweryfikował, w jakiej dacie faktycznie zaktualizowane zostały dane odnośnie osoby właściciela pojazdu w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców a to zachowanie referencyjności danych w CEPiK podnoszone było przez organ I instancji jako ratio legis wprowadzenia sankcji za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w terminie przewidzianym w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., a nadto organ I instancji nie wziął pod uwagę, że ważny interes publiczny wynikający z regulacji wstępnych zawartych w zakresie przedmiotowym ustawy p.r.d. (art. 1) można określić jako wprowadzenie zasad ruchu na drogach publicznych, w tym zasad i warunków dopuszczenia pojazdów do tego ruchu i wymagań w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami, a także określenie zasad i warunków kontroli ruchu drogowego, w związku z czym kary pieniężne ujęte w art. 140mb p.r.d. nie mieszczą się w obszarze ważnego interesu publicznego przewidzianego przez ww. ustawę osoba, która zbyła pojazd nie jest uczestnikiem ruchu drogowego, a jej zachowanie związane ze zbyciem pojazdu nie wpływa na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, a nadto osoba ta nie podlega kontroli w związku z potrzebą utrzymania bezpieczeństwa w ruchu drogowym;
3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną przez Skarżącego decyzję Prezydenta Miasta [...], w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 189d k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie nieuwzględnienia przez organ I instancji przy wymierzaniu skarżącemu kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb p.r.d., jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art 189d k.p.a. i ograniczenia się wyłącznie do prowadzenia ustaleń odnośnie okoliczności wskazanych w dyrektywach wymiaru kary przewidzianych w art. 140n ust. 4 p.r.d., mimo że wymierzając karę pieniężną, o której mowa w art. 140mb p.r.d. oraz oceniając, czy naruszenie prawa było znikome, czy też nie organ I instancji zobowiązany był zastosować także regulacje przewidziane dziale IVa k.p.a., w tym art. 189d k.p.a.;
4. art. 15zzzzzn² ustawy o COVID w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez organ II instancji, że wobec dokonania przez skarżącego zawiadomienia o zbyciu pojazdu przed wszczęciem przez organ I instancji postępowania w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. (zawiadomienie o zbyciu nastąpiło w dniu 3 czerwca 2022 r., zaś wszczęcie postępowania miało miejsce we wrześniu 2022 r.) odpadła podstawa do zawiadomienia skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, której skarżący wcześniej już dokonał, jak również w wyniku przyjęcia przez organ Il instancji, że art. 15zzzzzn² ustawy o COVID nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminów naruszonych przez stronę, w sytuacji gdy termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jest terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego następują ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d., a art. 15zzzzzn² ustawy o COVID objęte zostały wszystkie wymienione w tym przepisie a przewidziane przepisami prawa administracyjnego terminy, których uchybienie przez stronę stwierdzono, co oznacza, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ w okresie epidemii winien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia o przekroczeniu terminu i wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, z którego to obowiązku nie zwalnia - wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ Il instancji fakt wykonania obowiązku przez stronę przed zawiadomieniem strony przez organ administracji publicznej o wszczęciu postępowania administracyjnego;
5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez organ Il instancji, że oceniając wagę naruszenia prawa, tj. czy jest ono znikome, czy nieznikome, należy brać pod uwagę przede wszystkim okres zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, przyjmując przy tym, że maksymalnie kilkudniowe a nie ponad roczne uchybienie ustawowemu terminowi do dokonania zgłoszenia mogłoby być uznane, przy wystąpieniu dodatkowych okoliczności usprawiedliwiających, za znikome naruszenie prawa, w sytuacji gdy rozstrzygając, czy naruszenie obowiązku ciążącego na stronie można na podstawie okoliczności faktycznych sprawy uznać za czyn stanowiący naruszenie prawa w stopniu znikomym, czy nieznikomym należy przede wszystkim weryfikować skutki naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa oraz odwołać się do sposobu weryfikacji tego stopnia naruszenia prawa wypracowanego w prawie karnym, co oznacza że wyznacznikiem dla dokonania oceny znikomego naruszenia prawa winny być okoliczności wynikające z art. 115 § 2 k.k. uwzględniające: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez organ Il instancji, że o znikomym charakterze naruszenia w niniejszej sprawie nie świadczy okres zwłoki w dokonaniu zgłoszenia, tj. 374 dni ;
6. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez organ Il instancji, że oceniając wagę naruszenia prawa, nie ma znaczenia okoliczność, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK (w tym w związku ze zgłoszeniem dokonanym przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę), w sytuacji gdy od momentu ujawnienia w CEPiK zmiany osoby właściciela zbywanego pojazdu, choćby na skutek zgłoszenia dokonanego przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę, dane zawarte w CEPiK są aktualne w związku z czym nie ma zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a nadto osiągnięty zostaje cel ustawodawcy, do którego odwołuje się organ Il instancji, tj. gromadzenie aktualnych danych o pojazdach pozwalające na kontrole legalności ich użytkowania i obrotu;
7. art. 189d k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie nieuwzględnienia przez Organ Il instancji, że przy wymierzaniu kary pieniężnej, jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy stosować także regulacje przewidziane dziale IVa k.p.a., w tym uwzględniać dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189d k.p.a., a nie ograniczać się wyłącznie do prowadzenia ustaleń odnośnie okoliczności wskazanych w dyrektywach wymiaru kary przewidzianych w art. 140n ust. 4 p.r.d.;
8. akt. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, do którego to naruszenia doszło wskutek uchybienia przez organ Il instancji obowiązkowi należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania administracyjnego, naruszenia przez organ Il instancji obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz wskutek prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady przekonywania stron o zasadności przesłanek, którymi Organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności w następstwie:
a) uznania, że prawidłowym jest działanie organu I instancji polegające na zaniechaniu poinformowania skarżącego o uchybieniu terminowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i niewyznaczeniu mu 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, mimo że w razie ewentualnego przywrócenia terminu skarżącemu nie można byłoby skutecznie przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., a w konsekwencji nałożyć kary przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d.;
b) niewyjaśnienia, czy i jakie dobra prawnie chronione zostały faktycznie naruszone wskutek uchybienia przez skarżącego terminowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., mimo że w odwołaniu skarżący podnosił, że przy ocenie czy doszło w ogóle do naruszenia dóbr prawnie chronionych i czy naruszenie faktycznie wywołało negatywne skutki niezbędnym było zweryfikowanie, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK (w tym w związku ze zgłoszeniem dokonanym przez nabywcę pojazdu), gdyż od tej daty zawarte w CEPiK dane odnośnie osoby właściciela zbywanego pojazdu były aktualne i nie było zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa;
c) niezestawienia opóźnienia skarżącego w zgłoszeniu zbycia pojazdu i ewentualnych negatywnych skutków uchybienia obowiązkowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. z czasem reakcji organu I instancji na naruszenie przez skarżącego obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, że postępowanie w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. wszczęte zostało dopiero w dniu 26 września 2022 r., a więc po blisko czterech miesiącach od otrzymania przez organ zawiadomienia o zbyciu pojazdu (3 czerwca 2022 r.) i po ponad dziewiętnastu miesiącach od zbycia pojazdu (20 lutego 2021 r.), co w ocenie skarżącego powinno prowadzić do rozważenia przez organ sensu zaniechania nakładania kary po tak długim czasie od samodzielnego dokonania zgłoszenia;
9. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w skutek nieprowadzenia ustaleń odnośnie innych niż wskazane wprost w dyrektywach art. 140n ust. 4 p.r.d. okoliczności przemawiające za dalej idącym miarkowaniem kary, w szczególności nieuwzględnienie przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", jak również przy wymierzaniu kary pieniężnej dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a.;
10. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w wyniku naruszenia przez organ Il instancji bezwzględnego obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu, w szczególności zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP.
Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego oraz 17,00 zł tytułem zwrotu uiszczonej przez Skarżącego opłaty skarbowej za złożenie do akt dokumentu pełnomocnictwa, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – zwana dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że z uwagi na wniosek skarżącego i przy braku sprzeciwu organu sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wówczas, zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 2 stycznia 2023 r., nr SKO.4120/178/2022, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1097/2022 nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1000 zł, jako byłego właściciela pojazdu marki: [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...] z tytułu niewykonania obowiązku, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., polegającego na zawiadomieniu w ustawowym terminie Prezydenta Miasta [...] o zbyciu ww. pojazdu.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł.
W okolicznościach niniejszej sprawy do naruszenia art. 78 ust .2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym doszło 22 lutego 2021r. a więc w okresie, w którym nie obowiązywał już art. 31i ust. 1 ustawy COVID, w czasie którego obowiązywał wydłużony do 180 dni termin na zawiadomienie o nabyciu pojazdu (do 31 grudnia 2020r.), a przed wydłużonym do 60 dni okresem dla tegoż zawiadomienia na mocy art. 31ia ust. 1 ustawy COVID (od 1 lipca 2021r.).
Co do zasady więc Skarżącego obowiązywał 30-dniowy termin do zrealizowania obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu. W okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący naruszył art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., bowiem nie poinformował właściwego organu (Prezydenta Miasta [...]) w przewidzianym w tym przepisie terminie o fakcie zbycia pojazdu. Skarżący złożył zawiadomienie o zbyciu pojazdu dopiero 3 czerwca 2022 r., a więc po upływie terminu 30 dni od jego zbycia.
Nie budzi również wątpliwości, że zbycie pojazdu przez skarżącego 22 lutego 2021 r. miało miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu pandemii Covid-19. Otóż stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.). Stan o jakim tu mowa trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).
Przypomnienie dat wprowadzenia i odwołania stanu epidemii było niezbędne, bowiem zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Przytoczony przepis art. 15zzzzzn2 ustawy Covid-19 znajduje zastosowanie w stanach faktycznych zaistniałych w okresie obowiązywania epidemii COVID-19 (jak wyżej wskazano stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. i został odwołany z dniem 16 maja 2022 r.). Wbrew stanowisku Kolegium znajduje on zastosowanie w sprawie i bez znaczenia pozostaje okoliczność, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu zostało dokonane po odwołaniu stanu epidemii, w sytuacji, gdy jego uchybienie miało miejsce w czasie jego obowiązywania.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, m. in. wyroku NSA z 20 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 821/22 (to orzeczenie i dalsze publ. w bazie orzeczeń: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że wyjątkowość wskazanych regulacji wynikała ze szczególnej sytuacji faktycznej. Celem jej było zagwarantowanie stronie prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w postępowaniu administracyjnym oraz zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Zamiarem ustawodawcy było stworzenie w okresie trwania stanu epidemii dodatkowej, szerokiej ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym dla stron, które nie dochowały terminom przewidzianym prawem administracyjnym. NSA kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną przyjął, że przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, powinien mieć zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów ustawy P.r.d. Podkreślił, że intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Analiza treści tego przepisu wskazuje, zdaniem NSA, że z woli ustawodawcy w okresie stanu epidemii dopuszczalne stało się przywrócenie terminów materialnych, które zgodnie z obowiązującym systemem prawa nie można przywrócić i których upływ oznacza utratę roszczenia, czy ochrony prawnej. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu, w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn² ustawy COVID -19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane także m. in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. V SA/Wa 3550/21, wyroku WSA w Opolu z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. II SA/Op 127/22 i z dnia 7 czerwca 2022 r., II SA/Op 123/22.
Zatem w przedmiotowej sprawie organ stwierdzając uchybienie przez skarżącego terminu na zgłoszenie faktu zbycia pojazdu, był zobowiązany przepisami ustawy o COVID-19 w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 16 lutego 2023 r., sygn. I SA/Rz 760/22; wyrok WSA w Poznaniu z 23 lutego 2023 r., sygn. III SA/Po 930/22).
Czynności umożliwiające przywrócenie terminu powiadomienia właściwego starosty o dokonaniu zbycia pojazdu nie zostały jednak podjęte, co spowodowało istotne naruszenie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 oraz art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ewentualne przywrócenie terminu spowodowałoby bowiem, że stronie nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w konsekwencji zastosować sankcji administracyjnej z art. 140mb P.r.d.
W tych okolicznościach Sąd za przedwczesne uznał odnoszenie do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze, a zmierzających w istocie do zakwestionowania wymiaru nałożonej kary oraz potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności umożliwi skarżącemu złożenie wniosku o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku - rozstrzygnie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależeć będzie tok dalszego procedowania.
Mając powyższe na uwadze koniecznym stało się uchylenie nie tylko decyzji SKO, ale także decyzji Prezydenta w celu umożliwienia realizacji ustawowych gwarancji przywrócenia uchybionego terminu w czasie pandemii COVID-19 (art. 135 P.p.s.a).
Z tej przyczyny Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., obejmując nimi kwotę należnego wpisu w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika Skarżącego w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organy kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a., uwzględnią wyrażoną przez Sąd ocenę prawną oraz wytyczne co do dalszego postępowania
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło