III OW 110/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 5 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy pomiędzy Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w W. a Prezydentem Miasta L. przez wskazanie organu właściwego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia postanawia: wskazać Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. jako organ właściwy w sprawie. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. (dalej: Dyrektor Regionalny) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie obwodnicy L. w ciągu [...]. W uzasadnieniu wniosku Dyrektor Regionalny wskazał, że planowane przedsięwzięcie polegające na budowie obwodnicy L. w ciągu drogi krajowej nr [...] (o długości ok. 8,7 km) zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 ze zm.; dalej rozporządzenie ooś) tj. drogi o nawierzchni twardej o całkowitej długości przedsięwzięcia powyżej 1 km, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 31 i 32 lub obiekty mostowe w ciągu drogi o nawierzchni twardej, z wyłączeniem przebudowy dróg lub obiektów mostowych, służących do obsługi stacji elektroenergetycznych i zlokalizowanych poza obszarami objętymi formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Dla takich przedsięwzięć, zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r., poz.1094; dalej: ustawa środowiskowa, u.i.o.ś.), organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wójt, burmistrz, prezydent miasta; w omawianym przypadku, właściwym miejscowo - Prezydent Miasta L. Dyrektor Regionalny wskazał, że w dokumentacji sprawy nie znajduje się potwierdzenie kwalifikacji do żadnego z wymienionych w art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, rodzaju przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Następnie powołano art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t ustawy środowiskowej, zgodnie z którym organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest regionalny dyrektor ochrony środowiska w przypadku inwestycji w zakresie linii kolejowych. Jednocześnie podkreślono, że aby regionalny dyrektor ochrony środowiska był właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla linii kolejowej, musi ona obligatoryjnie stanowić przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko wymienione w rozporządzeniu ooś, natomiast z dokumentacji sprawy jasno wynika, że w ramach budowy obwodnicy L. w ciągu [...] nie jest planowana budowa linii kolejowej. Dyrektor Regionalny zauważył, że w ramach przedsięwzięcia polegającego na budowie obwodnicy L. planowana jest budowa wiaduktu nad linią kolejową [...], jednakże jest to obiekt drogowy (w ciągu drogi - budowanej obwodnicy L.), a więc również zakwalifikowany do § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia ooś. Ponadto w ramach planowanej obwodnicy L. w ciągu [...] nastąpi konieczność likwidacji trzech przejazdów kolejowych, przy czym w ocenie Dyrektora Regionalnego likwidacja nie stanowi rodzaju przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. Po pierwsze, w art. 59 ustawy środowiskowej ustawodawca odnosi się do przedsięwzięć planowanych, a nie likwidowanych, po drugie, w § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ooś wskazano, że do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a więc wymagających wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zalicza się również przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie lub montażu realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia wymienionego w ust. 1, brak natomiast wskazanej wyżej likwidacji. Zdaniem Dyrektora Regionalnego żadne z planowanych prac nie stanowią przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko wskazanego w § 3 ust. 1 pkt 60 lub § 2 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia ooś, jak również w § 3 ust. 2 pkt 2 w związku z § 3 ust. 1 pkt 60 oraz § 3 ust. 2 pkt 1 w związku z § 2 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia ooś i tym samym mogą być realizowane bez konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Powyższe potwierdza również fakt, że planowane przedsięwzięcie będzie realizowane w oparciu o decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a nie decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta L. (dalej: Prezydent) wniósł o wskazanie Dyrektora Regionalnego jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko podkreślił, że zgodnie z informacjami zawartymi w przedłożonej Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia planowana inwestycja będzie obejmowała prace związane z przebudową infrastruktury kolejowej, m. in. budowę wiaduktu nad linią kolejową [...] oraz likwidację trzech przejazdów kolejowych - rozbiórkę nawierzchni drogowej przejazdu, rozbiórkę oznakowania drogowego, rozbiórkę oświetlenia przejazdu kolejowego, rozbiórkę sygnalizatorów drogowych, odtworzenie pryzmy torowiska, wykonanie rowów bocznych, plantowanie, humusowanie i obsianie trawą przyległego terenu. Po przeanalizowaniu przedłożonej dokumentacji sprawy oraz orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach, które to rozstrzygają, że regionalny dyrektor ochrony środowiska jest organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku wszelkich inwestycji prowadzonych na terenie kolejowym, nawet gdy jedynymi pracami jest np. likwidacja przejazdu kolejowego, a zakres prac nie zmienia nic w przebiegu samej linii, Prezydent uznał, iż zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t ustawy środowiskowej, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. jest organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji polegającej na budowie obwodnicy L. w ciągu [...]. Prezydent podkreślił, że zgodnie z informacjami przedstawionymi w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia analizowana inwestycja będzie obejmowała prace związane z przebudową infrastruktury kolejowej, m. in.: likwidację trzech przejazdów kolejowych oraz budowę wiaduktu nad linią kolejową, a zgodnie z art. 75 ust. 1a ustawy środowiskowej, w przypadku gdy wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach obejmuje co najmniej dwa przedsięwzięcia realizowane w ramach jednego zamierzenia inwestycyjnego, dla których właściwe rzeczowo są co najmniej dwa organy, w tym regionalny dyrektor ochrony środowiska, organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Ogólna właściwość organów do wydania decyzji środowiskowej została uregulowana w art. 75 ust. 1 u.i.o.ś. Ustawodawca przewidział w art. 75 ust. 1 u.i.o.ś., konkretne przypadki i przedsięwzięcia, kiedy organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (pkt 1), Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (pkt 1a), starosta (pkt 2) oraz dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych (pkt 3). W przypadku pozostałych przedsięwzięć właściwy jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t ustawy środowiskowej, regionalny dyrektor ochrony środowiska jest właściwy dla inwestycji w zakresie linii kolejowych. Linia kolejowa to wyznaczona przez zarządcę infrastruktury droga kolejowa przystosowana do prowadzenia ruchu pociągów, co wynika z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1786 ze zm.; dalej: ustawa o transporcie kolejowym). Natomiast droga kolejowa to tor kolejowy albo tory kolejowe wraz z elementami wymienionymi w pkt 2-12 załącznika nr 1 do cytowanej ustawy, o ile są z nimi funkcjonalnie połączone, niezależnie od tego, czy zarządza nimi ten sam podmiot (art. 4 pkt 1a ustawy o transporcie kolejowym). W pkt 9 załącznika nr 1 wskazano przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia w poziomie szyn, w tym urządzenia i systemy służące zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego i pieszego. Złożony wniosek dotyczy "Budowy obwodnicy L. w ciągu [...]". Przy czym inwestycja ta obejmuje także budowę wiaduktu nad linią kolejową [...] oraz likwidację trzech przejazdów kolejowych – rozbiórkę nawierzchni drogowej przejazdu, rozbiórkę oznakowania drogowego, rozbiórkę oświetlenia przejazdu kolejowego, rozbiórkę sygnalizatorów drogowych, odtworzenie pryzmy torowiska, wykonanie rowów bocznych, plantowanie, humusowanie i obsianie trawą przyległego terenu. Nie ulega zatem wątpliwości, że w ramach planowanego przedsięwzięcia dojdzie do ingerencji w linię kolejową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy mieć na względzie, że w art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t u.o.i.ś. ustawodawca posłużył się szerokim określeniem "inwestycji w zakresie linii kolejowych", a planowane w tej sprawie przedsięwzięcie niewątpliwie jest inwestycją w zakresie linii kolejowych, ponieważ ingeruje w istniejący przejazd kolejowy, a zatem we fragment inwestycji o charakterze liniowym wykraczającej swoim zasięgiem poza granice Gminy W. Wbrew zatem stanowisku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., w tej sprawie uzasadnione jest powierzenie kompetencji do wydania decyzji środowiskowej organowi wyspecjalizowanemu o szerzej określonej właściwości miejscowej, na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t u.i.o.ś. Podkreślenia przy tym wymaga, że art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t. u.i.o.ś., wbrew twierdzeniom Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., dla uznania jego właściwości nie wymaga, aby inwestycja w zakresie linii kolejowych należała do przedsięwzięć znacząco oddziałujących na środowisko. Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.