I SA/Gd 623/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 24 kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem lub organem pierwszej instancji) w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku L.K. i jej małżonka R.K. odpowiedzialnego majątkiem wspólnym, na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 2 listopada 2017 r. dokonał zajęcia nieruchomości lokalowej położonej w G., przy ul. P., dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę wieczystą nr [...]. Zajęcie nieruchomości nastąpiło poprzez wezwanie z dnia 15 listopada 2017 r. do zapłaty w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia oraz kosztami egzekucyjnymi w kwocie 387.632,36 zł pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Wobec niezastosowania się do wezwania, organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, tj. postanowieniem z dnia 14 września 2018 r. wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego do sporządzenia operatu szacunkowego zajętej nieruchomości. Operat szacunkowy został sporządzony w dniu 18 października 2018 r. Organ egzekucyjny w dniu 8 listopada 2018 r. ukończył opis i oszacowanie nieruchomości, sporządzając na tę okoliczność protokół. W protokole opisu i oszacowania nieruchomości wskazano, że zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, nieruchomość została wyceniona na kwotę 259.180 zł. Pismem z dnia 22 listopada 2018 r. L.K., reprezentowana przez radcę prawnego zgłosiła zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2018 r. Naczelnik uznał za uzasadniony zarzut sporządzenia operatu szacunkowego z naruszeniem mającym wpływ na wycenę zajętej nieruchomości. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) postanowieniem z dnia 15 marca 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Powyższe postanowienie zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dniu 8 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 986/19. Dyrektor po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 23 stycznia 2020 r. uchylił w całości postanowienie Naczelnika z dnia 20 grudnia 2018 r. oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, stwierdzając, że kwestie podniesione w zarzutach z dnia 22 listopada 2018 r. w związku z nowym protokołem opisu i oszacowania nieruchomości będą przedmiotem merytorycznej oceny w nowym postępowaniu administracyjnym toczącym się przed organem egzekucyjnym. Naczelnik po otrzymaniu postanowienia Dyrektora z dnia 15 marca 2019 r. przystąpił ponownie do opisu i oszacowania nieruchomości, zawiadamiając uczestników postępowania o wyznaczonym na dzień 17 i 18 października 2019 r. terminie oraz miejscu rozpoczęcia i ukończenia tej czynności. W dniu 18 października 2019 r. - na podstawie korekty operatu szacunkowego sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego A.F. organ egzekucyjny dokonał opisu i oszacowania nieruchomości sporządzając na tę okoliczność protokół, w którym wskazał, że wartość nieruchomości została ustalona na kwotę 276.102 zł. Pełnomocnik L.K. w ustawowym terminie złożył zarzuty do opisu i oszacowania wartości lokalu mieszkalnego położonego przy ul. P. w G. Naczelnik w wyniku rozpoznania zarzutów do opisu i oszacowania wydał w dniu 7 lutego 2020 r. postanowienie, którym uznał za uzasadniony zarzut, iż operat szacunkowy został sporządzony z naruszeniami mającymi wpływ na prawidłową wycenę wartości rynkowej nieruchomości. W wyniku rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez L.K., Dyrektor wydał w dniu 24 kwietnia 2020 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny prawidłowo orzekł, że operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego A.F., został sporządzony z naruszeniami mającymi wpływ na prawidłową wycenę wartości rynkowej nieruchomości. To, zdaniem organu czyni zasadnym powołanie nowego rzeczoznawcy majątkowego, który dokona wyceny aktualnej wartości przedmiotowej nieruchomości. Odnosząc się natomiast do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, Dyrektor stwierdził, że kwestie te były przedmiotem sprawy rozstrzygniętej prawomocnym postanowieniem Naczelnika z dnia 15 stycznia 2018 r. nr [...] oraz postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział V Ksiąg Wieczystych z dnia 14 czerwca 2018 r. [...]. Odnosząc się z kolei do wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych organ wskazał, że w przedmiocie skutków prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego Wydział Cywilny z dnia 27 lutego 2015 r. o sygn. akt [...], którym uznano za bezskuteczną w stosunku do Skarbu Państwa umowę darowizny oraz ustanowienia służebności zawartą pomiędzy L.K. i R.K. a M.K., Dyrektor wypowiedział się w prawomocnym postanowieniu z dnia 7 sierpnia 2018 r. Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego L.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 138, art. 80 i art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) w zw. z art. 6, art. 7 i art. 126 k.p.a. a ponadto art. 59 § 1 pkt 3 i 4 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że nie kwestionuje, iż operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego został sporządzony z istotnymi naruszeniami, przez co wartość nieruchomości będącej przedmiotem operatu została w niezrozumiałym zakresie zaniżona. Strona podkreśliła natomiast, że nieruchomość nie jest obecnie własnością dłużników, a wyrok w sprawie uznania umowy sprzedaży za bezskuteczną dotyczył zupełnie innych tytułów wykonawczych niż te, na których podstawie organ obecnie prowadzi egzekucję. Z tego względu w ocenie strony skarżącej egzekucja powinna zostać umorzona, albowiem prowadzona egzekucja jest sprzeczna z wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 27 lutego 2015 r. Odpowiadając na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie kwestionuje trafności rozstrzygnięcia organu odwoławczego w przedmiocie opisu i oszacowania nieruchomości. Skarżąca podważa natomiast prawidłowość postępowania organów z uwagi na kontynuowanie postępowania egzekucyjnego uznając, że organ bezzasadnie zaniechał umorzenia egzekucji. Art. 110u § 1 u.p.e.a. przyznaje wszystkim uczestnikom postępowania prawo wniesienia zarzutów na czynność organu egzekucyjnego, jakim jest opis i oszacowanie wartości nieruchomości. W odniesieniu do tych zarzutów organ egzekucyjny "wypowiada się" w postanowieniu, na które przysługuje zażalenie. Ustawa nie określa podstaw tych zarzutów, ale należy przyjąć, że dopuszczalne jest podniesienie w zarzucie każdego uchybienia organu egzekucyjnego dotyczącego tej czynności oraz uchybień rzeczoznawcy majątkowego. W rozpoznawanej sprawie, podnoszone przez stronę zarzuty do opisu i oszacowania zostały uwzględnione przez organy egzekucyjne. Znalazło to swój wyraz w wydanym przez Naczelnika postanowieniu z dnia 7 lutego 2020 r., który uznał, że operat szacunkowy został sporządzony z naruszeniami mającymi wpływ na prawidłową wycenę wartości rynkowej nieruchomości oraz w postanowieniu Dyrektora z dnia 24 kwietnia 2020 r. Rozstrzygnięcia te, co jeszcze raz należy podkreślić, nie były w tym zakresie kwestionowane przez stronę skarżącą. Odnosząc się natomiast do istoty sporu, jaki zaistniał w przedmiotowej sprawie Sąd zwraca uwagę, że przewidziane w przepisach u.p.e.a. środki ochrony prawnej zostały ukształtowane w taki sposób, aby ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, kiedy dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne i nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, np. skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie. Zarzuty zgłaszane na podstawie art. 110u § 1 u.p.e.a. nie mogą być zatem traktowane jako regulacja umożliwiająca kwestionowanie wszelkiego rodzaju nieprawidłowości składających się na dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej. W przeciwnym razie deprecjacji uległoby znaczenie innych środków prawnych, określonych w u.p.e.a. Skoro bowiem zarówno w art. 33 § 1 u.p.e.a., jak i w art. 59 § 1 tej ustawy sformułowane zostały podstawy, w oparciu o które zobowiązany może kwestionować dopuszczalność prowadzonej egzekucji, to sprzeczne z założeniem niekonkurencyjności środków prawnych w ramach u.p.e.a. byłoby umożliwienie formułowania tego samego zarzutu w oparciu o odmienną podstawę prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że organy obu instancji nie były uprawnione, w ramach wniesionego przez stronę środka zaskarżenia, do weryfikowania zarzutów dotyczących dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz istnienia podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym nie doszło w sprawie do naruszenia przez organ wskazywanych przez stronę przepisów u.p.e.a. oraz k.p.a. Na marginesie należy dodać, że kwestie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego były przedmiotem sprawy rozstrzygniętej prawomocnym postanowieniem Naczelnika z dnia 15 stycznia 2018 r. nr [...] oraz postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział V Ksiąg Wieczystych z dnia 14 czerwca 2018 r. [...]. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.