II FZ 80/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2024 roku sygn. akt I SA/Rz 292/23 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 29 marca 2023 r. nr 1801-IOD.601.1.2023 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 17 lipca 2024 r., I SA/Rz 292/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 7 listopada 2023 r. sygn. I SA/Rz 292/23 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 29 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 7 listopada 2023 r. sygn. I SA/Rz 292/23 oddalił skargę M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 29 marca 2023 r. Pismem z dnia 4 czerwca 2024 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 7 listopada 2023 r. sygn. I SA/Rz 292/23. Do wniosku załączył skargę kasacyjną. Uzasadniając wniosek wskazał, że informacje o tym, że odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony w dniu 18 grudnia 2023 r. otrzymał w dniu 29 maja 2024 r. Zatem od tego momentu ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, jaką był brak wiedzy o doręczeniu wyroku z uzasadnieniem. Pełnomocnik osobiście nie odebrał wyroku z uzasadnieniem do dnia dzisiejszego. Pełnomocnik skarżącej nie ma wiedzy, kto otrzymał faktycznie wyrok z uzasadnieniem. Może jedynie przypuszczać, że mógł trafić do którejś z innych kancelarii w tym samym lokalu lub budynku. Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika nie ulega wątpliwości, że wyrok nie został prawidłowo doręczony na adres pełnomocnika skarżącej. Sąd pierwszej instancji uznał, że ww. wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie pełnomocnik nie wykazał, że uchybienie nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Rzeczą profesjonalnego pełnomocnika jest takie zorganizowanie funkcjonowania kancelarii, żeby kierowane do niego przesyłki były odbierane przez osoby do tego upoważnione a następnie niezwłocznie przekazywane pełnomocnikowi. W ocenie Sądu przedstawione we wniosku okoliczności nie uprawdopodobniają w sposób dostateczny, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej doszło bez winy skarżącej w rozumieniu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.). W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 87 § 2 w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne uznanie, iż pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy co skutkowało odmową przywrócenia terminu. Pełnomocnik w zażaleniu podejmował polemikę z ustaleniami sądu pierwszej instancji w przedmiocie złej organizacji pracy kancelarii, podtrzymał także twierdzenie o braku otrzymania korespondencji z sądu zawierającej odpisu uzasadnienie wyroku (k. 4 zażalenia). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim przypomnieć trzeba, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 P.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wskazując na motywy, dla których Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, należy wskazać, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak też w zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji, Skarżący przytoczył przede wszystkim argumenty, które odnosiły się do uchybienia, które w jego ocenie, miało miejsce przy doręczeniu mu przesyłki zawierającej odpis wyroku z uzasadnieniem. Takie argumenty sprawiają, że w istocie rzeczy Skarżący kwestionuje prawidłowość doręczenia mu odpisu wyroku z uzasadnieniem, a co za tym idzie rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, liczonego od dnia doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem ("W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż pełnomocnik skarżącej nie otrzymał do dnia dzisiejszego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem": str. 2 wniosku, k. 69 akt sądowych; "nie ulega wątpliwości, że wyrok (...) nie został prawidłowo doręczony na adres pełnomocnika": str. 3 wniosku, k. 70 akt sądowych; "skarżąca nie może ponosić odpowiedzialności za niedoręczenie przesyłki przez operatora pocztowego": str. 4 wniosku, k. 71 akt sądowych; argumentacja o "nieotrzymaniu pisma z sądu": str. 4 zażalenia, k. 103 akt sądowych). Instytucja przywrócenia terminu ma natomiast zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że nie dokonano prawidłowego doręczenia przesyłki zawierającej odpis wyroku z uzasadnieniem, to w rezultacie podważa rozpoczęcie biegu terminu do dokonania czynności zatem i jego upływ, co wpływa na dopuszczalność przywrócenia terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. W rozpoznawanej sprawie natomiast już w pierwszym zdaniu uzasadnienia wniosku pełnomocnik skarżącej wskazuje, że "W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż pełnomocnik skarżącej nie otrzymał do dnia dzisiejszego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem" negując rozpoczęcie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i uwypuklając bezprzedmiotowość składanego wniosku. W tej sytuacji odnoszenie się przez Sąd przy analizie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu do kwestii zawinienia pełnomocnika z uwagi na organizację pracę kancelarii było zbędne. Sąd pierwszej instancji nie wyciągnął właściwych konsekwencji co do dopuszczalności wniosku. Jak stanowi bowiem art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał wniosek Skarżącej merytorycznie i oddalił go z uwagi na niezaistnienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Zagadnienie oceny prawidłowości doręczenia Skarżącej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem może natomiast być przedmiotem rozstrzygnięcia przez wojewódzki sąd administracyjny na etapie kontroli wstępnej wniesionej skargi kasacyjnej w aspekcie dochowania terminu jej złożenia. Powyższe powoduje, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe. Jednakże z uwagi na wynikający z art. 134 § 2 w zw. z art. 193 i 197 § 2 P.p.s.a. zakaz reformationis in peius (por. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09) Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny, by to orzeczenie uchylić. Wynika to z faktu, iż skutkiem tego uchylenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając sprawę na nowo musiałby wniosek strony odrzucić. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.