V SA/Wa 70/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego: oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. F. (dalej: "Strona", "Zobowiązany", "Dłużnik", "Skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") z [...] października 2018 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. z [...] sierpnia 2018 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny - Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. (dalej: "ZUS", "Zakład") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku Zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] listopada 2011 r. o numerach od [...] do [...] , z [...] stycznia 2012 r. o numerach od [...] do [...], z [...] marca 2012 r. o numerach od [...] do [...], z [...] lipca 2012 r. o numerach od [...] do [...] oraz z [...] marca 2017 r. o numerach od [...] do [...]. Przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmują należności pieniężne z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od [...]/2008 r. do [...]/2008 r., [...]/2008 r., od [...]/2010 r. do [...]/2011 r. i od [...]/2011 r. do [...]/2012 r., jak również składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...]/2007r. do [...]/2008 r., [...]/2008 r., od [...]/2010r. do [...]/2011 r. i od [...]/2011 r. do [...]/2012 r. W dniach [...] października 2011 r., [...] listopada 2011 r., [...] grudnia 2011 r., [...] stycznia 2012 r., [...] lutego 2012 r., [...] marca 2012 r., [...] lutego 2012 r. ZUS doręczył Stronie upomnienia wzywające Zobowiązanego do zapłaty ww. należności. W związku z niezapłaceniem w terminie 7 dni zaległości wskazanych w upomnieniach ZUS wystawił ww. tytuły wykonawcze, które zostały doręczone Stronie w trybie art. 44 K.p.a.(doręczenie zastępcze) w dniach [...] grudnia 2011 r., [...] stycznia 2012 r., [...] kwietnia 2012 r., [...] lipca 2012 r., [...] marca 2012 r. W celu wyegzekwowania należności wskazanych w w/w tytułach wykonawczych, organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] maja 2017 r. o numerach od [...] do [...], dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanego w [...] S.A. Przedmiotowe zajęcia zostały doręczone Stronie w dniu [...] czerwca 2017 r. Pismem z [...] czerwca 2018 r. (k. 85-86 akt adm.) W. F. zwrócił się o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu. Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] (k. 90 – 92 akt adm.), Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie stwierdził wystąpienia przesłanek z art. 59 u.p.e.a. Zakład wskazał, że bieg terminu przedawnienia należności objętych w/w tytułami wykonawczymi został zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2017 r. poz. 1778), tj. w momencie doręczenia Stronie upomnień, do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na to postanowienie dłużnik podniósł, że organ egzekucyjny dokonał błędniej interpretacji art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ upomnienie nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, a jedynie przypomnieniem o niedopełnieniu obowiązku zapłaty i wezwaniem do jej uregulowania. Nadto upomnienie wysyłane jest przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, z tego też powodu nie może zawieszać terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, gdyż w momencie jego wysyłania postępowania takie nie jest jeszcze wszczęte. W postanowieniu z [...] października 2019 r. nr [...] (k.100-103 akt adm.) DIAS utrzymując w mocy ww. postanowienie Dyrektora ZUS, stwierdził, że nie wystąpiła w niniejszej sprawie przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a, stanowiąca wskazaną przez Stronę podstawę umorzenia prowadzonej egzekucji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że przepis w zakresie przedawniania się należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 1 stycznia 2012 r., kiedy to weszła w życie ustawa z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011r. nr 232 poz. 1378). Z brzmienia art. 27 tej ustawy wynika, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r., jeżeli natomiast przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. W świetle powyższych regulacji, co podkreślił DIAS zastosowanie odpowiedniego terminu przedawnienia, 5-letniego (liczonego od 1 stycznia 2012 r.) lub 10-letniego (liczonego od dnia wymagalności składki), zależne jest od tego, który z terminów upłynie wcześniej. Z kolei przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm.). W przedmiotowej sprawie data wymagalności pierwszej zaległej składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, tj. za grudzień 2007 r. przypada na dzień 11 stycznia 2008 r. Dziesięcioletni okres przedawnienia nastąpiłby zatem dnia [...] stycznia 2018 r., gdyby nie wystąpiła okoliczność powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia został zawieszony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego w związku z doręczeniem stronie w dniu [...] października 2011 r. upomnień z [...] września 2011 r. Zatem wobec faktu, że składki stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2012 r., to nowy 5-letni bieg terminu przedawnienia zaczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. i trwa do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W odniesieniu do podnoszonej przez Stronę błędnej interpretacji przez organ egzekucyjny art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ odwoławczy podał, że upomnienie należy uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Czynność ta mieści się zatem w dyspozycji art. 24 ust. 5b ww. ustawy, a doręczenie upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji uznał, że doręczenie Zobowiązanemu upomnień, nie było jedyną czynnością dokonaną w niniejszej sprawie przez wierzyciela zmierzającego do egzekucji należności. O zamiarze egzekucji należności świadczą także tytuły wykonawcze wystawione przez wierzyciela po stwierdzeniu, że Skarżący nie dokonał dobrowolnych wpłat, które pokryłyby w całości istniejące zadłużenie. W treści skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie, Zobowiązany wskazał na błędną interpretację art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie autora skargi upomnienie nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, a jedynie przypomnieniem o niedopełnieniu obowiązku zapłaty i wezwaniem do jej uregulowania. Nie stanowi ono sensu stricto czynności w postępowaniu egzekucyjnym, a tym bardziej nie jest środkiem egzekucyjnym. Jest to czynność wykonywana przez wierzyciela , a nie przez organ egzekucyjny. Nadto upomnienie jest wysyłane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, z tego też powodu nie może zawieszać terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, gdyż w momencie jego wysyłania postępowanie takie nie jest jeszcze wszczęte. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] października 2018 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując, że objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi należności pieniężne z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od [...]/2008 r. do [...]/2008 r., [...]/2008 r., od [...]/2010 r. do [...]/2011 r. i od [...]/2011 r. do [...]/2012 r., jak również składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...]/2007 r. do [...]/2008 r., [...]/2008 r., od [...]/2010 r. do [...]/2011 r. i od [...]/2011 r. do [...]/2012 r., uległy przedawnieniu. Należy wskazać, że na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być również umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Zgodnie z treścią art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny, na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu, wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wnieść na każdym etapie egzekucji, a organ jest obowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne z urzędu, o ile stwierdzi wystąpienie przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wystąpienie wskazanych w tym przepisie przesłanek obliguje do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów czy w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu (zob. P. Pietrasz, Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [w:] D. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz., wyd. LEX 2015, wersja elektroniczna). W myśl art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia dochodzonych należności Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778), dalej: "u.s.u.s.", należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Skrócenie okresu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat obowiązuje od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232 poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Jednocześnie zgodnie z art. 27 powołanej ustawy z dnia 16 września 2011 r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu. Sąd podziela opinię organu, że w rozpatrywanej sprawie, do składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2012 r. nowy 5-letni bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. W myśl art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U z 2017 r. poz. 1938 ze zm.), należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Natomiast stosownie do art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych (...) stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne, w tym przytoczony wyżej art. 24 u.s.u.s. Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, iż czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności (por. wyrok WSA z dnia 27 stycznia 2012 sygn. akt I SA/Lu 721/11). Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że bieg terminu przedawnienia przedmiotowych należności uległ zawieszeniu na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s, od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. doręczenia Skarżącemu, na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., odpowiednio w dniach [...] października 2011 r., [...] listopada 2011 r., [...] grudnia 2011 r., [...] stycznia 2012 r., [...] lutego 2012 r., [...] marca 2012 r., [...] lutego 2012 r. upomnień wzywających Skarżącego do zapłaty ww. należności. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego przedmiotowe składki nie uległy przedawnieniu, co oznacza, iż brak przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Nie znajdują zatem uzasadnienia podnoszone w skardze zarzuty. Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę.