II SA/Bd 371/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. L. z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...]. U z a s a d n i e n i e: Burmistrz Miasta Lipna decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r., na podstawie art. 24 ust. 1 i 11 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967), zwaną dalej: "ustawą o szczególnych rozwiązaniach", nie przyznał K. F., zwanej dalej: "skarżącą" lub "stroną" dodatku dla gospodarstw domowych w wysokości 3000 zł, gdzie główne źródło ciepła gospodarstwa domowego jest zasilane peletem drzewnym. W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że 15.11.2022 strona złożyła wniosek o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych, gdzie główne źródło ciepła gospodarstwa domowego jest zasilane peletem drzewnym. Przytoczono treść art. 24. ust. 1, ust. 5a i ust. 11 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Wskazano, że w dniu 14.12.2022 r. w miejscu zamieszkania stron, organ przeprowadził wywiad środowiskowy, w wyniku którego ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem dwóch odrębnych gospodarstw domowych, które wykorzystują oddzielne/współdzielone źródło ogrzewania zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Z dokumentacji będącej w posiadaniu organu wynika, że wypłacony został dodatek na wskazany adres zamieszania gospodarstwu domowemu, które złożyło wniosek jako pierwsze. Podniesiono, że skarżąca nie wykazała, aby niemożliwym było ustalenie dla jej miejsca zamieszkania odrębnego adresu w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., jak również, aby podjęła jakiekolwiek kroki formalne, prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania, np. składając wniosek do Burmistrza Miasta Lipna o nadanie takiego adresu. Wniosek do Starostwa Powiatowego w Lipnie o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu/lokali strona złożyła po terminie 30 listopada 2022 roku tj.: 15 grudnia 2022 r. Stwierdzono, że skarżąca nie spełnia warunków formalnych przyznania dodatku, wynikających z art. 24 ust. 5a-5b. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że jest po ciężkim przebiegu covid-19 z powikłaniami sercowo naczyniowymi, po czym po 15 listopada 2022 r. zachorowała ponownie i dlatego wniosek o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu strona złożyła dopiero 15 grudnia 2022 r. Wskazała, iż musi dokupić opał, który jest drogi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku decyzją z dnia 2 marca 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 2000), zwanej dalej: "kpa", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania: W myśl art. 24 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). W przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust 4 art. 24). W przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek, jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. (ust 5 art. 24) W art. 24 ust 5a, określono, że w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. Stosownie do ust. 5b art.24 w przypadku, o którym mowa w ust. 5a, gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. W przypadku, gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 5b, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu( ust 5 c). W przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożyła więcej niż jedna osoba z danego gospodarstwa domowego wieloosobowego, dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył taki wniosek, jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust 6 art. 24). Organ ustalił, że na ten sam adres został złożony inny wniosek, przy czym pierwszy wniosek został rozpoznany i przyznano dodatek osobie, która wniosek złożyła wcześniej. Dodatek wypłacono J. F. (informacja organu I instancji z dnia 1marca 2023). Ponadto z wniosku J. F. wynika, że w skład jego gospodarstwa domowego wchodzi także K. F., co również stanowi przeszkodę do przyznania dodatku. Na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Nowelizacja ustawy umożliwiła skuteczne ubieganie się o dodatek dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego zamieszkującego pod jednym adresem, jednak pod pewnymi warunkami. Dotyczy to sytuacji, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje w odrębnym lokalu więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. W świetle cytowanych przepisów nadal zasadą jest, że w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, chyba, że podjęto czynności w kierunku ustalenia odrębnego adresu zamieszkania odrębnych lokalach dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym samy adresem odrębnych lokalach. W takich sytuacjach ustalenia wymaga czy takie czynności w zakresie nadania odrębnego adresu poczyniono przed 30 listopada 2022r , jeżeli tak to czy został nadany odrębny adres w zakresie budynku czy lokalu, a także czy w świetle obowiązujących przepisów istnieje możliwość nadania odrębnego adresu - numeru dla budynku czy lokalu w budynku. Przepis ust. 5b art.24 ustawy wyraźnie stanowi, bowiem, że tryb przyznania dodatku w nim przewidziany, stosuje się do gospodarstwa domowego, które zajmuje odrębny lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu (...)".Brak bowiem podjęcia do 30 listopada 2022r jakichkolwiek czynności celem ustalenia nadania odrębnego adresu czy też brak możliwości prawnej nadania takiego adresu powoduje że jeden dodatek przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym samym adresem . Nie ma więc większego znaczenia dla sprawy czy pod danym adresem jest jedno czy dwa gospodarstwa domowe. Ma to znaczenie dopiero gdy przyjmie się, iż nastąpiły czynności w celu ustalenia nowego adresu, które zostały podjęte przed 30 listopada 2022r. W realiach niniejszej sprawy strona nie wykazała, że ustalenie odrębnych adresów nie było możliwe do 30 listopada 2022. Za taką okoliczność nie może być uznana choroba skarżącej, która nie została udokumentowana. Strona składając odwołanie nadal nie posiadała zaświadczenia o odrębności lokali, czy też innego wiarygodnego dokumentu wskazującego iż zamieszkuje w samodzielnym odrębnym lokalu mieszkalnym. W skardze złożonej do Sądu na ww. decyzję, skarżąca powołała się na wywiad środowiskowy z 14.12.2022 r., który stwierdził odrębność jej lokalu. Strona wskazała, że wnioskowany dodatek jest formą pomocy społecznej, z której skorzystanie nie wymaga ponoszenia nakładów finansowych, a uzyskanie odrębnego numeru lokalu zamieszkania, wymaga poniesienia kosztów 10000 zł, co związane jest z przeprowadzeniem inwentaryzacji architektoniczno – budowlanej. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329); dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Stosownie do treści jej art. 24 ust. 1, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowy w przypadku, gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Art. 24 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach stanowi natomiast, że przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Art. 24 ust. 5 ustawy stanowi zaś, że w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Na mocy art. 36 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku (Dz.U. z 2022 r., poz. 2243), obowiązującej od dnia 4 listopada 2022 r., do ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zostały dodane art. 24 ust. 5a – 5c. Zgodnie z art. 24 ust. 5a, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. Art. 24 ust. 5b ww. ustawy stanowi natomiast, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5a, gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. Wreszcie, stosownie do art. 24 ust. 5c ustawy, w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 5b, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu. Z akt sprawy wynika, że na adres wskazany przez skarżącą w jej wniosku, został już przyznany dodatek dla gospodarstw domowych J. F., który w swym wniosku o ww. dodatek ujął skarżącą, jako osobę wchodzącą w skład gospodarstwa domowego. Ta okoliczność, jak i niepodjęcie przez skarżącą formalnych kroków w celu nadania zajmowanemu przez siebie lokalowi odrębnego numeru porządkowego podjętych do 30.11.2022 r., stała się przyczyną w ocenie organu odwoławczego braku wystąpienia przesłanek do przyznania wnioskowanego dodatku. W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy jednak uznać za niezasadne. Z treści art. 24 ust. 5a ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wprost nie wynika obowiązek, czy też konieczność podjęcia przez stronę wnioskującą o przyznanie przedmiotowego świadczenia, działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu dla prowadzonego przez stronę gospodarstwa domowego (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Łd 422/23, dostępny, podobnie jak pozostałe przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej również jako: "CBOSA"). W orzecznictwie dotyczącym analogicznie uregulowanej kwestii dodatku węglowego, aprobatę znajduje obecnie pogląd, że ustawodawca nie uzależnia udzielania wsparcia od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego numeru porządkowego, a brak złożenia tego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku. Organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Należy zauważyć, że nr porządkowy budynku co do zasady nadawany jest z urzędu i należy do zadań własnych gminy wyjątkiem od tej zasady jest złożenie wniosku o nadanie nr porządkowego przez zainteresowanych. Nie mniej fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym zdaniem Sądu złożenie przez skarżącą wniosku do Starostwa Powiatowego w Lipnie dopiero 15.12.2022 r. o wydanie zaświadczenia o samodzielności jej lokalu (k.11 akt administracyjnych), nie może stanowić podstawy do uznania braku przesłanek do przyznania wnioskowanego dodatku. Wystarczy oświadczenie strony albo też zaświadczenie z urzędu (vide chociażby: wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., sygn. II SA/Łd 299/23, wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23 i z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Bd 232/23 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. II SA/Lu 464/23). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższe stanowisko. Wadliwym było zatem przyjęcie, że brak odrębnego adresu miejsca zamieszkania do dnia 30 listopada 2022 r. i brak podjęcia działań formalnych prowadzących do ustalenia takiego adresu, skutkują odmową przyznania dodatku, w przypadku prowadzenia przez skarżącą w odrębnym lokalu odrębnego gospodarstwo domowego. Ponadto z akt administracyjnych sprawy nie wynika, że przed upływem określonego ustawą zawitego terminu, to jest 30 listopada 2022 r., strona skarżąca została pouczona o konieczności podjęcia działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu, jako warunku przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikającego zdaniem organu z treści art. 24 ust. 5a ww. ustawy. Zgodnie natomiast z art. 79a § 1 kpa, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Zarzucone stronie zaniechanie co do podjęcia działań celem ustanowienia odrębnego adresu nie mogły więc stanowić wystarczającej podstawy do odmowy uwzględnienia jej wniosku. W tym miejscu należy zauważyć, że jedną z podstaw odmowy dodatku był fakt wskazania skarżącej jako osoby wchodzącą w skład gospodarstwa domowego przez J. F.. W tej sytuacji rzeczą organów było więc wyjaśnienie tego zagadnienia. Tymczasem organ odwoławczy nie poczynił w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń, pomimo faktu, że J. F. złożył oświadczenie w omawianej kwestii pod rygorem odpowiedzialności karnej. Dlatego też nie jest wystarczającym dowodem w zakresie ustalenia odrębności lokalu skarżącej notatka służbowa z przeprowadzonego wywiadu, w której zaznaczono jedynie kilka punktów w rubrykach, nie wyjaśniając, czy rzeczywiście skarżąca zamieszkuje w odrębnym lokalu, czy też jedynie deklaruje taką sytuację. Ważnym będzie ustalenie, czy wskazany przez nią lokal odrębny nadaje się do zamieszkania oraz czy jego stan ujawnia, że rzeczywiście jest zamieszkiwany. Ustalenia te dopiero pozwolą organom rozwikłać problem sprzeczności dowodów, z których z jednej strony wynika, że skarżąca nie zamieszkuje w odrębnym lokalu (wniosek o dodatek J. F.), z drugiej zaś, że mieszka w lokalu odrębnym (wniosek skarżącej). Rzecz jasna sprzeczność twierdzeń wniosku J. F. i skarżącej w omawianym zakresie, po wyjaśnieniu ich przyczyn, powoduje konieczność rozważenia przez organy powiadomienia organów ścigania o złożonym niezgodnym z prawdą oświadczeniu, które składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej. Z uwagi na wszystkie powyższe okoliczności, w ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje administracyjne podjęte zostały z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego w postaci art. 24 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, jak i przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7, 11, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa, co obligowało Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Rozpatrując sprawę ponownie organy administracji zobowiązane będą do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przy pomocy wszelkich przewidzianych prawem narzędzi procesowych, w szczególności, co do faktu zamieszkania pod wskazanym adresem i prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych przez skarżącą i J. F. i spełnienia przez skarżącą ustawowych warunków do otrzymania dodatku z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła. Z uwagi na wszystkie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.