I SA/Gl 825/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 marca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.105.2023.3/AZ UNP: 2401-23-062132 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. 1. Przedmiotem skargi jest postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) nr 2401IEE.7192.105.2023.3/AZ z 24 marca 2023r. utrzymuję w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej: Naczelnik) z 9 lutego 2023 r. nr [...] oddalające skargę S. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: Spółka, skarżąca) na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości. 2. Dotychczasowy przebieg postępowania. 2.1.W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłat i zwrotu podatków zawiadomieniem z 17 listopada 2022 roku nr [...], które doręczył skarżącej wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Ponadto zawiadomieniem z 18 listopada 2022 roku nr [...] dokonał zajęcia nieruchomości: gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste i budynków stanowiących odrębną nieruchomość, położonych w S., nr działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o powierzchni 2,0752 ha, dla której Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zawiadomienie to doręczono stronie 23 listopada 2022 roku. 2.2. W sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego z 17 listopada 2022 roku nr 2429-SEE.711.TW.1.2022 29 listopada 2022r. skarżąca wniosła zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu wymaganego upomnienia. Naczelnik postanowieniem z 29 grudnia 2023r. nr [...] oddalił zarzut Spółki. W wyniku złożenia na powyższe rozstrzygnięcie zażalenia Dyrektor postanowieniem z 20 lutego 2023 roku nr [...] utrzymał je w mocy. 2.3. Pismem z 30 listopada 2022r. skarżąca wniosła skargę na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości z 18 listopada 2022 roku nr [...], na podstawie art. 54 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. 2023, poz. 2505, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), podnosząc zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Spółka wniosła o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Postanowieniem z 9 lutego 2023 roku nr [...] Naczelnik oddalił skargę skarżącej na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości: gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste i budynków stanowiących odrębną nieruchomość, położonych w S., nr działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie ewidencyjnym [...], o powierzchni 2,0752 ha, dla której Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], dokonaną zawiadomieniem z 18 listopada 2022 roku nr [...]. Na to postanowienie Spółka wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi na czynność egzekucyjną mimo zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu. Postanowieniem z 24 marca 2023 roku nr [...] Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika z 9 lutego 2023 roku nr [...] oddalające skargę z 30 listopada 2022 roku na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości. 2.4. Naczelnik 25 listopada 2022 roku sporządził jednolity tytuł wykonawczy nr PL_8112KMI22_20221125_UIPE_1 Pismem z 14 lutego 2023 roku skarżąca wniosła zarzuty w sprawie jednolitego tytułu wykonawczego nr PL_8112KMI22_20221125_UIPE_1, zarzucając niezgodne z treścią pierwotnego tytułu wykonawczego określenie podmiotu oraz rodzaju należności pieniężnych, wnosząc jednocześnie o wycofanie wniosku o odzyskanie należności pieniężnych. Postanowieniem z 14 marca 2023 roku nr [...] Naczelnik odmówił uznania zarzutów określenia podmiotu i określenia rodzaju należności pieniężnych niezgodnie z treścią pierwotnego tytułu wykonawczego, na dzień wystawienia jednolitego tytułu wykonawczego, a także uznał za niedopuszczalny zarzut dotyczący podstawy odpowiedzialności zobowiązanego, wskazanej w jednolitym tytule wykonawczym oraz nazwy podatku/należności, której dotyczy wniosek wyrażony jednolitym tytułem wykonawczym. W zażaleniu skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uznanie wniesionych zarzutów w sprawie jednolitego tytułu wykonawczego w całości. 2.5. Dyrektor postanowieniem z 28 kwietnia 2023 roku nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone ww. postanowienie Naczelnika. Po dokonaniu analizy sprawy stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu nieruchomości: gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste i budynków stanowiących odrębną nieruchomość, położonych w S., nr działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie ewidencyjnym [...], o powierzchni 2,0752 ha, dla której Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Stwierdzam, że wszystkie wymogi formalnoprawne określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zajęcia nieruchomości dokonano zgodnie z trybem wskazanym w art. 110c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawiadomienie z 18 listopada 2022 roku nr [...] zostało doręczone 23 listopada 2022 roku. Zawiadomienie to zawierało również wezwanie skarżącej do zapłaty całej należności wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania. Równocześnie z wysłaniem ww. zawiadomienia, organ egzekucyjny złożył do Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji. Zatem ww. czynność została przeprowadzona prawidłowo. Ponadto Naczelnik zawiadomieniem z 17 listopada 2022r. nr [...] dokonał również zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłat i zwrotu podatków, uzyskując kwotę 198.481,50 zł, która pomniejszyła sumę dochodzonej należności. Organ egzekucyjny 4 stycznia 2023 roku dokonał zajęć rachunków bankowych w A. S.A. oraz B. S.A., jednakże okazały się one nieskuteczne. Dodatkowo 24 stycznia 2023 roku podjął próbę zajęcia wierzytelności w V. Sp. z o.o. Również 2 lutego 2023 roku zajął ruchomości stanowiące majątek Spółki, tj.: samochody osobowe Skoda Superb oraz Volkswagen Passat, odśnieżarkę spalinową, kosę, wózek do wałów osnowowych, sprzęt komputerowy, serwery, szafę naścienną z okablowaniem, zasilacze, sprężarki powietrza, kominy do kotłów, kotły, pompy, agregat prądotwórczy, tokarkę i inne maszyny i urządzenia szwalnicze wykorzystywane w produkcji. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem strony więc możliwe jest wykorzystywanie ich w prowadzeniu działalności gospodarczej. Ponadto w wyniku dokonanej analizy platformy WRO-System, stwierdzono, iż skarżąca dokonuje transakcji z firmą mającą swą siedzibę na terenie Niemiec. W związku z powyższym Naczelnik skierował do Niemiec 25 listopada 2022 roku wniosek nr [...] o podjęcie środków odzyskiwania należności pieniężnych na podstawie art. 10 Dyrektywy Rady 2010/24/UE w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń - art. 27 umowy pomiędzy Unią Europejską a Królestwem Norwegii o współpracy administracyjnej, zwalczaniu oszustw oraz odzyskiwaniu wierzytelności w dziedzinie podatku od wartości dodanej. Jednocześnie z przesłaniem ww. wniosku, sporządzono i wysłano do organu administracji niemieckiej jednolity tytuł wykonawczy nr PL_8112KMI22_20221125_UIPE_1. Dlatego postanowienie Naczelnika oddalające skargę z 30 listopada 2022 roku na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości nie narusza prawa. 2.6. W skardze skarżąca, działając przez radcę prawnego, zaskarżyła postanowienie Dyrektora w całości, zarzucając naruszenie: art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez uznanie, że zastosowany środek nie był zbyt uciążliwy, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U.2023.775, dalej: k.p.a.) w związku z art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez brak wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego oraz dokonanie błędnych ustaleń co do uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego w porównaniu do uciążliwości innych możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych. W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.  2.7. W odpowiedzi ma skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 3.1. Skarga okazała się niezasadna. 3.2. Przedmiotem sporu jest kwestia zastosowania przez organ egzekucyjny zajęcia wymienionych powyżej nieruchomości, a w szczególności czy doszło w sprawie do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. 3.3. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Przedmiotem zaskarżenia w przypadku skargi na czynność egzekucyjną są przede wszystkim czynności egzekucyjne rozumiane zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Przez środek egzekucyjny rozumie się m.in. egzekucję z nieruchomości, zgodnie z brzmieniem art. 1a pkt 12 lit. a tiret 14 ustawy egzekucyjnej. Organ dokonuje oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. kontroli podlega prawidłowość zakwestionowanych czynności. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia. Organ egzekucyjny bada czy w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Niewątpliwie celem każdego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Tym samym podnoszona przez stronę "uciążliwość" musi uwzględniać brzmienie art. 7 § 2 u.p.e.a. Zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia możliwości wyboru. Natomiast w sytuacji gdy cel egzekucji tego wymaga np. z uwagi na wysokość dochodzonych należności, organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne. Przytoczony przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przy czym zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. 3.4. W realiach rozpoznawanej sprawy Naczelnik prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego 17 listopada 2022 roku nr 2429-SEE.711.TW.1.2022, obejmującego nieprzekazaną przez dłużnika zajętej wierzytelności zajętą kwotę wierzytelności w kwocie należności głównej wynoszącej 3.847.504,22 zł. W toku tego postępowania organ egzekucyjnym m.in. zawiadomieniem z 18 listopada 2022 roku nr [...] dokonał zajęcia nieruchomości: gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste i budynków stanowiących odrębną nieruchomość, położonych w S., nr działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o powierzchni 2,0752 ha, dla której Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Przedmiotowego zajęcia nieruchomości dokonano zgodnie z aktualnymi przepisami u.p.e.a. Zawierało więc ono prawidłowe pouczenie, informujące, że skarga przysługuje w terminie 7 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej i do tego pouczenia zastosowała się zobowiązana Spółka składając skargę, ocenę więc prawidłowości dokonanej czynności oparto na przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości wskazać należy, iż zastosowanie łagodniejszych środków egzekucyjnych nie doprowadziłoby do szybkiego i efektywnego zakończenia postępowania. Jak wynika z oświadczeń dłużników zajętych wierzytelności egzekucja z innych środków nie pozwala na uregulowanie należności. Wskazać także należy, że Naczelnik podjął również inne czynności w toku postępowania egzekucyjnego: zawiadomieniem z 17 listopada 2022r. nr [...] dokonał również zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłat i zwrotu podatków, uzyskując kwotę 198.481,50 zł, która pomniejszyła sumę dochodzonej należności. Organ egzekucyjny 4 stycznia 2023r. dokonał również zajęć rachunków bankowych w A. S.A. oraz B. S.A., jednakże okazały się one nieskuteczne. Dodatkowo 24 stycznia 2023 roku podjął próbę zajęcia wierzytelności w V. Sp. z o.o. Jak również 2 lutego 2023 roku zajął ruchomości stanowiące majątek Spółki, które pozostawiono pod dozorem Spółki. Możliwe więc było wykorzystywanie ich w prowadzeniu działalności gospodarczej. Ponadto w wyniku dokonanej analizy platformy WRO-System, stwierdzono, iż skarżąca dokonuje transakcji z firmą mającą swą siedzibę na terenie Niemiec. W związku z powyższym Naczelnik skierował do Niemiec 25 listopada 2022 roku wniosek nr [...] o podjęcie środków odzyskiwania należności pieniężnych na podstawie art. 10 Dyrektywy Rady 2010/24/UE w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń - art. 27 umowy pomiędzy Unią Europejską a Królestwem Norwegii o współpracy administracyjnej, zwalczaniu oszustw oraz odzyskiwaniu wierzytelności w dziedzinie podatku od wartości dodanej. Jednocześnie z przesłaniem ww. wniosku, sporządzono i wysłano do organu administracji niemieckiej jednolity tytuł wykonawczy nr PL_8112KMI22_20221125_UIPE_1. Zdaniem Sądu analiza przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu nieruchomości: gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste i budynków stanowiących odrębną nieruchomość, położonych w S., nr działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie ewidencyjnym [...], o powierzchni 2,0752 ha, dla której Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Ponadto wszystkie wymogi formalnoprawne określone w ustawie egzekucyjnej, zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zajęcia nieruchomości dokonano zgodnie z art. 110c u.p.e.a. Zawiadomienie z 18 listopada 2022 roku nr [...] zostało doręczone skarżącej 23 listopada 2022 roku. Zawiadomienie to zawierało również wezwanie do zapłaty całej należności wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania. Równocześnie z wysłaniem ww. zawiadomienia, organ egzekucyjny złożył do Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji. Zatem ww. czynność została przeprowadzona prawidłowo. 3.5. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wskazać należy, iż Sąd podziela pogląd organu egzekucyjnego, iż zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości zapewni skuteczne wykonanie ciążącego obowiązku, gdyż środek ten jest dostosowany do wysokości egzekwowanego obowiązku tj. 3.847.504,22 zł. Zastosowanie łagodniejszych środków egzekucyjnych obarczone jest ryzykiem braku realizacji zasadniczych celów prowadzonego postępowania i braku wykonania zobowiązania.. Zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia możliwości wyboru. W sytuacji, gdy cel egzekucji tego wymaga np. z uwagi na wysokość dochodzonych należności, organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne. Przytoczony przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przy czym zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. Ponadto zastosowanie łagodniejszych środków egzekucyjnych niż egzekucja z nieruchomości rodziło obawę, iż nie doprowadziłoby to do szybkiego i efektywnego zakończenia postępowania. Jak wynika z oświadczeń dłużników zajętych wierzytelności egzekucja z innych środków nie pozwala na uregulowanie należności. Niewątpliwie czynności egzekucyjne będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Jeśli środek był zbyt uciążliwy to skarżąca Spółka winna wskazać inny składnik majątkowy. Tymczasem skarżąca nie przedstawiła praw majątkowych lub rzeczy, z których możliwa byłaby egzekucja, a w konsekwencji i zaspokojenie wierzyciela, a która jej zdaniem byłaby jednocześnie dla niej mniej uciążliwa. Skoro organowi egzekucyjnemu znana była nieruchomość skarżącej Spółki, to dokonał jej zajęcia. Działanie organu ocenić należy jako prawidłowe i zgodne z celami prowadzonego postępowania. Wybór środków był w rozpoznawanej sprawie ograniczony zasadą celowości postępowania zmierzającego do wyegzekwowania zaległych należności. Reasumując, organ egzekucyjny właściwie uznał, iż zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości zapewni skuteczne wykonanie ciążącego obowiązku, gdyż środek ten jest dostosowany do wysokości egzekwowanego obowiązku tj. 3.847.504,22 zł. Zastosowanie łagodniejszych środków egzekucyjnych obarczone jest ryzykiem braku realizacji zasadniczych celów prowadzonego postępowania i braku wykonania zobowiązania. 3.6. Tym samym nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze zarzutów prawa, co oznacza, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisów ustawy egzekucyjnej, Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 13 § 1 u.p.e.a. Dyrektor w sposób należyty ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał prawidłowych ustaleń co do uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego w porównaniu do uciążliwości innych możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych. Również ocena tak ustalonego stanu faktycznego oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego okazała się prawidłowa. 3.8. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), Sąd skargę oddalił.