I OZ 502/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 328/23, IV SPP/Wr 75/23 o odrzuceniu sprzeciwu M.M. od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 sierpnia 2023 r., IV SPP/Wr 75/23 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2023 r., nr SKO 4311/10/23 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 14 września 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 328/23, IV SPP/Wr 75/23 odrzucił sprzeciw M.M. (dalej: skarżąca) od zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV SPP/Wr 75/23 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 27 lutego 2023 r., nr SKO 4311/10/23 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że przesyłka zawierająca odpis zarządzenia, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 16 i 24 sierpnia 2023 r., została przez skarżącą odebrana w dniu 31 sierpnia 2023 r. Ponieważ przesyłka po raz pierwszy została awizowana w dniu 16 sierpnia 2023 r., to wedle określonej w art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) zasady doręczania przesyłek, termin do odebrania przedmiotowej przesyłki biegł od daty pierwszego awizowania przez kolejnych 14 dni i skutecznie upłynął w dniu 30 sierpnia 2023 r. W konsekwencji, siedmiodniowy termin na złożenie sprzeciwu upłynął z dniem 6 września 2023 r. (środa). Dla określenia daty doręczenia zarządzenia bez znaczenia pozostaje fakt wydania skarżącej przesyłki w placówce pocztowej w dniu 31 sierpnia 2023 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest bowiem ugruntowane stanowisko, wedle którego odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałego domniemania, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a. Z tego względu sprzeciw, który skarżąca wniosła w dniu 7 września 2023 r. podlegał odrzuceniu na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a. Pismem z 2 października 2023 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że Sąd I instancji bezzasadnie odmówił jej przyznania prawa pomocy, zaś wszelkie dokumenty zostały złożone w terminie. Zdaniem skarżącej Sąd wskazał na daty, które nie są związane z ww. sprawą. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. Zażalenie podlega uwzględnieniu. Przepis art. 73 p.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Fikcję doręczenia przyjmuje się w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma sądowego w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pod warunkiem, że adresat został dwukrotnie powiadomiony o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej. Stosownie bowiem do treści art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Według § 2 tego przepisu, zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Z kolei, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 73 § 4 p.p.s.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 § 1-4 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, bowiem doręczenie to oparte jest na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością faktyczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu. Z uwagi na doniosłość skutków prawnych związanych z fikcją doręczenia, a więc potraktowania pisma jako doręczonego, istotnym jest stwierdzenie w sposób pewny, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia, że do doręczenia w warunkach fikcji prawnej doszło. Nie ulega wątpliwości, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a., co wynika z treści § 4 powołanego artykułu. Niemniej jednak warunkiem uznania, że do fikcji doręczenia doszło, jest pozostawienie zawiadomień, o których mowa w art. 74 § 2 i 3 p.p.s.a., a więc dokonanie dwukrotnej awizacji przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym/urzędzie gminy. W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, akta sprawy nie potwierdzają, aby doszło do dwukrotnej awizacji zarządzenia z 10 sierpnia 2023 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Na k. 24 akt sądowych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki sądowej zawierającej: pismo z 11 sierpnia 2023 r., odpis zarządzenia z 10 sierpnia 2023 r. wraz z pouczeniem. Z dokumentu tego wynika, że w związku z niedoręczeniem skarżącej przesyłki osobiście, w dniu 16 sierpnia 2023 r. doszło do pierwszej awizacji przesyłki w agencji pocztowej przy ul. [..] we Wrocławiu. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest jednak adnotacji o dokonaniu powtórnego zawiadomienia, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a. W aktach sprawy nie ma także dowodu na przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego, mającego na celu ustalenie prawidłowości doręczenia rzeczonej przesyłki. Z tej przyczyny nie było podstaw do uznania, jak uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, że do pozostawienia powtórnego zawiadomienia doszło w dniu 24 sierpnia 2023 r. Akta sprawy tego nie potwierdzają. W związku z powyższym, przedwcześnie stwierdzono, że sprzeciw z dnia 7 września 2023 r. został wniesiony z uchybieniem terminu. Dopiero ustalenie prawidłowości pozostawienia informacji o złożeniu przesyłki na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, uprawniać będzie do potwierdzenia, że do fikcji doręczenia doszło. Upływ 14 dni od dnia umieszczenia zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki (awizo), powoduje domniemanie, że do skutecznego doręczenia przesyłki doszło, jednak warunkiem tego domniemania jest stwierdzenie spełnienia obowiązku ponownego zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki. Z powyżej wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.