I SA/Wa 1645/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. F. i J. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lipca 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 50/19 1. wymierza Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy solidarnie na rzecz B. F. i J. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. F. i J. K. (dalej: Skarżący) pismem z dnia 2 czerwca 2022 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekanie postępowania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) wymierzenie Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywny w wysokości stosownej do bezczynności; 3) stosownie do art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) o przyznanie od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz każdego ze Skarżących sumy pieniężnej w dopuszczalnej maksymalnej wysokości, tj. w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; 4) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym; 5) zasądzenie od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz Skarżących kosztów postępowania; - w związku z niewykonaniem przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 50/19. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Skarżących na bezczynność zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 16 grudnia 2003 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że bezczynność, której dopuścił się organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądził na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 18 września 2019 r. Termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w wyroku z dnia z dnia 5 lipca 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 50/19 upłynął zatem z dniem 18 listopada 2019 r. W uzasadnieniu skargi Skarżący podnieśli, że długość trwania postępowania, a zatem przeciągającego się stanu bezczynności organu powinien mieć istotne znaczenie dla wymiaru grzywny przez Sąd. Również zasądzenie sumy pieniężnej powinno zdyscyplinować organ do wykonania swojej powinności. Zachodzi bowiem obawa, że bez jej przyznania w odpowiedniej wysokości, organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku, a prawo Skarżących do wykonania dotyczącego ich wyroku WSA nadal będzie bagatelizowane. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu, nie sposób uznać, że bezczynność organu po otrzymaniu wyroku z dnia 5 lipca 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 50/19 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na zlecenie organu zostało bowiem sporządzone przez geodetę, opracowanie geodezyjne dotyczące dawnej nieruchomości hipotecznej Kolonia Sielce 4B dz. 2, z dnia 24 marca 2022 r., polegające m. in. na naniesieniu granic ww. nieruchomości na pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego zdjęcia lotnicze z 1955 r. oraz z 1960 r. Ponadto, na zlecenie organu zostało wykonane opracowanie fotogrametryczne (opis) ww. zdjęć lotniczych z dnia 1 czerwca 2022 r. W konkluzji Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy stwierdził, że decyzją z 24 czerwca 2022 r. nr 267SD/2022, już rozpatrzył wniosek Skarżących z dnia 16 grudnia 2003 r. o przyznanie odszkodowania za sporną nieruchomość, w związku z czym w tej sprawie nie zachodzi konieczność zwalczania bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 50/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Rozpoznawana skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Niewykonanie wyroku w rozumieniu tego przepisu ma miejsce zarówno wówczas, gdy organ ten w ogóle nie wykonał orzeczenia sądowego, jak również wówczas, gdy wprawdzie orzeczenie to wykonał, ale uczynił to z przekroczeniem wyznaczonego terminu i po wniesieniu skargi - jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lipca 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 50/19 zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 16 grudnia 2003 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt. Bezspornie, akta tej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 5 lipca 2019 r. wpłynęły do organu w dniu 18 września 2019 r., zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 18 listopada 2019 r. Istotną w sprawie i niekwestionowaną okolicznością jest to, że do dnia wniesienia skargi z dnia 2 czerwca 2022 r. – mimo uprzedniego wezwania organu przez Skarżących pismem z 18 stycznia 2022 r. do wykonania prawomocnego wyroku Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy nie rozstrzygnął tej sprawy, to jest nie rozpoznał wniosku z dnia 16 grudnia 2003 r. do wniesienia rozpoznawanej skargi. Decyzję w tym przedmiocie podjął dopiero w dniu 24 czerwca 2022 r. Skoro organ w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 5 lipca 2019 r. sprawy nie załatwił, a rozstrzygnięcie podjął dopiero po wniesieniu rozpoznawanej skargi, to oznacza, że wyroku tego nie wykonał w terminie. Wyrok ten zobowiązywał bowiem organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy (do czego doszło po wniesieniu rozpoznawanej skargi) ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie. Dlatego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony. W demokratycznym państwie prawnym nie może być bowiem tolerowane niewykonywanie wyroków sądów. Pogląd ten jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi bowiem do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy też o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z treścią art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Skład orzekający ocenił, że w realiach rozpoznawanej sprawy wystarczająco represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 1000 złotych, która to kwota mieści się w granicach wymiaru określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości warszawskie przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Miasta Stołecznego Warszawy cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów oraz to, że organ wydał decyzję w sprawie z wniosku z dnia 16 grudnia 2003 r. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku z dnia 5 lipca 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 50/19 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ do wniesienia rozpoznawanej skargi nie zakończył bowiem sprawy z wniosku Skarżących, mimo że upłynęły blisko trzy lata od wyznaczonego terminu. Zgodnie z treścią art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżących o przyznanie od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy sumy pieniężnej, będącej swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Suma pieniężna, o której stanowi powołany przepis pełni funkcję represyjną i prewencyjną, ale też kompensacyjną, co oznacza, że ma ona na celu zadośćuczynienie za szkodę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Innymi słowy ma kompensować stronie nieuzasadnione oczekiwanie z powodu bezczynności i przewlekłości działania organu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Dlatego we wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżący winien uzasadnić szkodę wywołaną bezczynnością organu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 327/20). W rozpoznawanej skardze Skarżący stwierdzili jedynie, że przyznanie sumy pieniężnej jest zasadne z uwagi na to, że Skarżący od lat oczekują na rozpoznanie złożonego wniosku o odszkodowanie. Dlatego wniosek złożony w tym zakresie należało uznać za nieuzasadniony, a skarga w tej części została oddalona. Sąd zasądził też na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), o czym zawiadomiono strony umożliwiając im przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie.