II SA/Rz 1046/23
WyrokWSA w Rzeszowie2023-11-15
Skład orzekający: Ewa Partyka, Elżbieta Mazur - Selwa, Karina Gniewek - Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania dodatku węglowego jest uzasadniona, jeśli deklaracja dotycząca źródła ogrzewania i paliwa została złożona po 11 sierpnia 2022 r., a organ nie przeprowadził wywiadu środowiskowego w celu wyjaśnienia wątpliwości co do rodzaju stosowanego paliwa?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) oraz błędnie zinterpretowały przepisy materialne (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15-15e ustawy o dodatku węglowym), odmawiając przyznania dodatku węglowego bez należytego wyjaśnienia wątpliwości co do rodzaju stosowanego paliwa. W przypadku sprzecznych informacji lub wątpliwości, organy powinny przeprowadzić wywiad środowiskowy, aby ustalić stan faktyczny, zgodnie z nowelizacją ustawy o dodatku węglowym.Stan faktyczny
Skarżący złożył deklarację dotyczącą źródeł ciepła, wskazując pierwotnie drewno jako paliwo, a następnie skorygował ją, dodając węgiel i paliwa węglopochodne. Wniosek o dodatek węglowy został złożony po 11 sierpnia 2022 r. Organy odmówiły przyznania dodatku, uznając, że deklaracja została złożona po terminie i nie wskazano w niej węgla jako głównego paliwa do 11 sierpnia 2022 r. Skarżący kwestionował prawidłowość decyzji, wskazując na brak wywiadu środowiskowego i przewlekłość postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...]. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr SKO.4114/497/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 14 lutego 2023 r. nr SR.582.1337.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego J. B. kwotę 170 zł /słownie: sto siedemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium" "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 11 kwietnia 2023 r. nr SKO.4114/497/2023, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 14 lutego 2023 r. nr SR.582.1337.2022 odmawiającą przyznania J. B. (dalej: "Skarżący") dodatku węglowego.
W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 141; dalej: "u.d.w.").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.
W dniu 29 czerwca 2022 r. Skarżący złożył na adres [...] deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania ze wskazaniem, że źródłem ciepła jest kuchnia węglowa, zasilana drewnem kawałkowym.
Następnie w dniu 1 września 2022 r. Skarżący dokonał korekty ww. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, dopisując, że rodzajem stosowanego paliwa we wcześniej zgłoszonej kuchni oprócz drewna kawałkowego jest węgiel i paliwa węglopochodne.
Z kolei wnioskiem z 2 września 2022 r. J. B. wystąpił do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego.
Decyzją z [...] listopada 2022 r. Wójt odmówił Skarżącemu przyznania dodatku węglowego ze względu na złożenie deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliwa stałego po 11 sierpnia 2022 r.
Po rozpoznaniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z [...] stycznia 2023 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
Ponownie przeprowadzając postępowanie, Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania Skarżącego, tj. w miejscowości [...], podczas którego ustalono, że kuchnia węglowa jest jedynym źródłem ogrzewania domu zainstalowanym i eksploatowanym. Podczas przeprowadzonego wywiadu Skarżący posiadał zgromadzone drewno opałowe, natomiast węgiel, jak podał, zostanie zakupiony po otrzymaniu dodatku węglowego.
Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Wójt decyzją z 14 lutego 2023 r. nr SR.582.1337.2022 Wójt Gminy [...] odmówił przyznania Skarżącemu dodatku węglowego z uwagi na to, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliwa stałego w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., tj. węgla kamiennego, brykietu lub pelletu zawierającego co najmniej 85% węgla kamiennego została złożona po 11 sierpnia 2022 r.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym zakwestionował prawidłowość wydanej decyzji. W odwołaniu Skarżący szczegółowo opisał przebieg całego postępowania. Skarżący wskazał również, że nie ma w domu centralnego ogrzewania, a dom nadaje się do remontu. Wyjaśnił, że przed 2022 r. kupował węgiel po zakończeniu sezonu zimowego (w okolicach marca), natomiast w 2022 r. nie udało mu się zakupić węgla ze względu na jego brak oraz wysokie ceny, dlatego też w deklaracji wpisał, że dom opala drewnem.
Po rozpoznaniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 1 kwietnia 2023 r. nr SKO.4114/497/2023 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ II instancji wskazał, że podstawowe przesłanki przyznania dodatku węglowego określone zostały w art. 2 ust. 1 u.d.w. Zgodnie z tym przepisem dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Stosownie do art. 2 ust. 3 u.d.w., przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
Kolegium wskazało, że powyższa regulacja pozwalała na nabycie prawa do dodatku węglowego tylko osobom w gospodarstwie domowym, których źródło ogrzewania, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w., zostało wpisane lub zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej: "CEEB") do dnia 11 sierpnia 2022 r., a po tej dacie tylko w przypadku nowych źródeł ogrzewania (o których mowa w art. 27g ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków). W powyższej normie prawnej został wskazany termin 11 sierpnia 2022 r. - jako termin determinujący ocenę stanu faktycznego, mający bezpośredni wpływ na ocenę prawa do dodatku węglowego. Kolegium wskazało również, że ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego przez gospodarstwa domowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236), wprowadzono przepisy nowelizujące z dniem 3 listopada 2022 r. ustawę o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 15 g u.d.w. (dodanym przez ww. ustawę zmieniającą) dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Następnie wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (art. 2 ust. 3d u.d.w.). W powyższej normie prawnej ustawodawca jednoznacznie przesądził, że uprawnienie do dodatku węglowego mogą otrzymać również osoby w gospodarstwie domowym, których główne źródło ogrzewania, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do dnia 11 sierpnia 2022r. do CEEB, w sytuacji ustalenia - w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego - że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy.
Kolegium wskazało, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że w deklaracji z 11 lipca 2022 r. Skarżący zgłosił do CEEB trzon kuchenny/piecokuchnię/kuchnię węglową - zainstalowany i eksploatowany z funkcją c.o., natomiast z deklaracji z 29 czerwca 2022 r. wynika, że stosowane jest drewno kawałkowe. Z kolei z deklaracji z 1 września 2022 r. wynika, że stosowany jest węgiel. Zgodnie z zaleceniem Kolegium zawartym w decyzji kasacyjnej, Organ I instancji przeprowadził w dniu 20 stycznia 2023 r. wywiad środowiskowy, a jego wyniki opisano w zaskarżonej decyzji.
W ocenie Organu odwoławczego, Skarżący nie stosuje w zainstalowanym kotle na paliwo stałe węgla, tj. paliwa stałego w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., dlatego też nie przysługuje mu dodatek węglowy, o którym mowa w art 2 ust. 1 u.d.w. W ocenie Kolegium dla wypłaty związanego ze stosowaniem drewna kawałkowego konieczne było wcześniejsze złożenie wniosku określonego w ustawie z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1967 ze zm.), która reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatku dla gospodarstw domowych oraz właściwość organów w tych sprawach.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przez błędną wykładnię, błędną interpretację przy ustalaniu stanu faktycznego, a to: art. 2, art. 7 i 8, art. 30, art. 32, art. 45, art. 47 Konstytucji RP, art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 7 i art.77 § 1, art. 75 § 1, art. 107 § 3, art. 35, art. 78 i 80 k.p.a.
Wobec powyższego Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie mu dodatku węglowego w wysokości 3.000 zł. Skarżący podał, że równocześnie składa zażalenie na gminę [...], której urzędnicy przyczynili się w swoim postępowaniu do przewlekłości jego sprawy, a tym samym narazili go na stratę czasu i koszty finansowe.
W uzasadnieniu skargi Skarżący opisał szczegółowo przebieg postępowania w sprawie oraz podtrzymał argumentację zaprezentowaną szeroko w swoim odwołaniu. Ponadto wyjaśnił, że Organ I instancji nie sporządził i nie dołączył do akt sprawy notatki służbowej z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 17 listopada 2022 r.
Skarżący zarzucił również Organowi I instancji bezczynność i przewlekłość postępowania w jego sprawie i zażądał jego stwierdzenia. Podniósł, że Organ mógł przyznać mu dodatek węglowy do dnia 20.09.2022 r., gdyż w tym czasie spełniał wszystkie warunki do jego otrzymania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty podane w zaskarżonej decyzji.
Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2023 r. pełnomocnik Skarżącego – jego siostra M. B. wniosła i wywiodła jak w pisemnej skardze. Podała, że już w lutym 2022 r. skończył się zapas węgla. W związku z powyższym składając deklarację w czerwcu 2022 r. nie ujęła węgla w deklaracji. Dopiero we wrześniu udało się zakupić węgiel, na który zapisała się już w marcu 2022 r. Pełnomocnik Skarżącego podniosła także, że Organ działał w tej sprawie przewlekle, ponieważ już w październiku 2022 r. mógł podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Takie nie zapadło. W listopadzie został przeprowadzony wywiad środowiskowy, o którym nie ma śladu w aktach postępowania. Poinformowana przez Sąd o możliwości złożenia osobnej skargi na przewlekłość postępowania, wskazała, że rezygnuje z tego prawa.
Pełnomocnik Skarżącego wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu wpisu od skargi oraz zwrotu kosztów dojazdu w kwocie 50 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że rozstrzygnięcia te naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.
Spór w sprawie w zasadzie sprowadza się do interpretacji przepisu treści art. 2 ust 1 ustawy, zgodnie z którym: dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Zdaniem Organów złożona przez Skarżącego po dniu 11 sierpnia 2022 r. deklaracja w zakresie zmiany stosowanego paliwa nie może zostać uwzględniona przy rozpatrywaniu wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
Na wstępie zaznaczyć należy, że warunkiem koniecznym otrzymania dodatku węglowego jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zostało jednoznacznie ustalone jakie paliwo służy do ogrzewania w gospodarstwie Skarżącego. W złożonej pierwotnie deklaracji z 29 czerwca 2022 r. Skarżący wskazał trzon kuchenny/ piecokuchnia/ kuchnia węglowa, rodzaj stosowanego paliwa stałego - drewno kawałkowe. W deklaracji złożonej w dniu 1 września 2022 r. jako źródło ciepła wskazał kuchnie węglową a rodzaj stosowanego paliwa stałego: drewno kawałkowe oraz węgiel i paliwa węglopochodne.
Organy oparły się na pierwszej złożonej przez Skarżącego deklaracji, na podstawie której dane zostały wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków i uznały, że jeżeli wymieniony w art. 2 ust. 3 ustawy rodzaj paliwa nie został ujawniony w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. to stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.
Kolegium powołując się na art. 2 ust 15 g ustawy o dodatku węglowym stwierdziło, że zmiana deklaracji dokonana po dniu 11 sierpnia 2022 r. może dotyczyć wyłącznie źródła ciepła które nie zostało zgłoszone lub wpisane do dnia 11 sierpnia 2022 r. do CEEB w sytuacji, gdy w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego zostanie ustalone, że głównym źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy.
Na gruncie tej sprawy Sąd popiera i uznaje za swoje stanowisko prezentowane w aktualnym orzecznictwie, że w przypadku wątpliwości tak co do źródła ciepła, jak i rodzaju paliwa organy powinny przeprowadzić stosowne postępowanie w celu usunięcia tych wątpliwości ( patrz np. wyrok WSA w Opolu z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 74/23, wyrok WSA w Gliwicach z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 278/23, wyrok WSA w Gliwicach z 11 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 116/23, wyrok WSA w Gliwicach z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 189/23, wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
Do takich wniosków skłania nowelizacja ustawy o dodatku węglowym z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.; dalej: "ustawa zmieniająca").
Na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy dodano po ust. 15 art. 2 ustawy ust. 15a-15b. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Jednocześnie na mocy przepisu o charakterze przejściowym (art. 52 ustawy zmieniającej) jednoznacznie doprecyzowano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Na podstawie wprowadzonych przepisów - art. 2 ust. 15a ustawy dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Z powyższych regulacji jednoznacznie wynikają źródła informacji, przy pomocy których organ może dokonać weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego i co należy podkreślić nie są to jedyne źródła z których organ może czerpać wiedzę, z uwagi na użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności". W związku z powyższym weryfikacja tego wniosku nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. W sytuacji, gdy organ poweźmie sprzeczne informacje, mające znaczenie dla sprawy, winien je wyjaśnić mając na względzie ww. przepis prawa. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania, z urzędu jak i na wniosek, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie, organy nie dokując wyjaśnień sprawy we wskazanym wyżej zakresie, naruszyły art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15b ustawy o dodatku węglowym, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Dalej zaś wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d), gdzie niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e).
Zatem w sytuacji, gdy analiza wniosku o przyznanie dodatku węglowego wykazuje, że widnieje w nim inne źródło ogrzewania podane przez wnioskodawcę, bądź inne paliwo, niż to zgłoszone w centralnej ewidencji emisyjności budynków, organ powinien uznać, iż wystąpiły w sprawie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, które należy wyjaśnić przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a. oraz przy uwzględnieniu regulacji art. 2 ust. 15a i ust. 15e ustawy o dodatku węglowym.
Należy zaakcentować, że wprowadzone zmiany niewątpliwie zmierzają do objęcia pomocą finansową, jak największej liczby gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy (art. 2 ust. 15f ustawy).
Do innych wniosków nie może prowadzić powoływany przez Organ II instancji art. 2 ust. 15 g ustawy o dodatku węglowym. Zgodnie z tym przepisem: dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Z treści tego przepisu wynika, że dodatek węglowy może być również przyznany, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, do dnia 11 sierpnia 2022 r. nie zostało zgłoszone lub wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 2 ust. 15g ustawy).
Zatem skoro można dokonać korekty deklaracji przez zgłoszenie źródła ciepła to tym bardziej można dokonać korekty zgłoszonego uprzednio rodzaju paliwa. Do takich wniosków prowadzi również redakcja przepisu art. 2 ustawy o dodatku węglowym. Ust. 15g jest ostatnim ustępem tego przepisu, co również ma wpływ na interpretację. Poprzedzające go ustępy dotyczą postępowania organów w zakresie weryfikacji wniosku w zakresie podanych informacji, przy której należy wziąć pod uwagę wszystkie wymienione informacje, jak również inne dowody, które przyczynią się do oceny wiarygodności wniosku, a zatem również korektę deklaracji. Ust. 15 g przewiduje możliwość nie tyle weryfikacji, co dokonania samego zgłoszenia, a więc czegoś więcej aniżeli tylko korekty. Wywieść z tego należy wniosek, że po 11 sierpnia 2022 r. ustawodawca dopuścił nie tylko dokonanie zmiany informacji zawartych w pierwotnej deklaracji, ale również dokonanie samego zgłoszenia głównego źródła ciepła, pod warunkiem zgodności z prawdą.
Podsumowując, weryfikacja wniosku odbywa się na podstawie art. 2 ust. 15 a – 15g ustawy o dodatku węglowym. Na podstawie art. 2 ust. 15 d: W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
W żadnym z przepisów nie ma również regulacji dotyczącej weryfikacji tego czy w dacie składania wniosku wnioskodawca znajduje się w posiadaniu jednego z paliw określonych w ustawie o dodatku węglowym.
Zestawiając to dodatkowo z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym zgodnie z którym warunkiem przyznania tego dodatku jest aby głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego był kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, stwierdzić należy, że wolą ustawodawcy było przyznanie dodatku węglowego w sytuacji potencjalnego korzystania ze źródła ciepła na paliwo stałe.
Z uwagi zatem na błędną wykładnię art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 – 15e ustawy o dodatku węglowym oraz naruszenie zasad postępowania wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 §1 i 209 p.p.s.a. uwzględniając przy tym zgłoszone na rozprawie przed Sądem koszty dojazdu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło