III SA/Gl 1382/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent-stażysta Julia Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] roku nr [...] ; 2) zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił "A" Sp. z o.o. w D. (dalej jako przedsiębiorstwo lub strona skarżąca) zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W podstawie prawnej organ powołał art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z późn. zm. – dalej jako ustawa COVID-19) oraz art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 z późn. zm.). Natomiast w uzasadnieniu decyzji wskazał, że wsparcie będące pomocą publiczną może zostać przyznane przedsiębiorstwu, które w dniu 31 grudnia 2019 r. nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z dnia 26 czerwca 2014 r.). Ponieważ spółka z o.o. "A" we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w części 4.2.A podała, że 31 grudnia 2019 r. wysokość jej niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego organ uznał, że nie spełnia przesłanek zwolnienia, o których mowa w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Przedsiębiorstwu, które znajdowało się w trudnej sytuacji zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek nie przysługuje. Nie zgadzając się z powyższym, pismem z 10 czerwca 2020 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się przeprowadzenia szerszej analizy ekonomicznej przedsiębiorstwa w oparciu o dołączony bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za 2019 r. Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] nr [...]. W jej uzasadnieniu wskazał, że po przeprowadzonej analizie przedsiębiorstwa dokonanej w oparciu o przedłożoną dokumentację w spółce "A" wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Po odjęciu wartości skumulowanych strat od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym (takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny) uzyskał wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przekraczała połowę wartości kapitału zarejestrowanego. To oznacza, że organ I instancji prawidłowo uznał, że na dzień 31 grudnia 2019 r. przedsiębiorstwo znajdowało się w trudnej sytuacji, o której mowa w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE), a okoliczność ta nie kwalifikowała do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Od powyższej decyzji "A" Sp. z o.o. w D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu pierwszej instancji zarzuciła im naruszenie: 1) prawa materialnego to jest art. 15 zzzh ustawy COVID-19 w zw. z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu przez przyjęcie, że skarżące przedsiębiorstwo znajdowało się w trudnej sytuacji z pominięciem specyfiki tego przedsiębiorstwa działającego na rynku wyrobów stalowych oraz składników posiadanego przez niego majątku uwidocznionego w bilansie; 2) prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest: - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie K.p.a.) przez niepodjęcie z urzędu przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy pomimo wniosków strony skarżącej skutkujących brakiem wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego; - art. 77 § 1 K.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego polegające w szczególności na pominięciu informacji i dokumentów przedłożonych przez stronę obejmujących m.in. informacje na temat kondycji finansowej przedsiębiorstwa (w zakresie przychodów ze sprzedaży, czy wysokości posiadanego kapitału zakładowego) oraz nierozpatrzenie w całości zebranego materiału dowodowego, w szczególności przez pominięcie przez organ przy rozstrzyganiu sprawy prowadzącej do wydania zaskarżonej decyzji dokumentów złożonych wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; - art. 16 K.p.a. przez brak dwukrotnego rozpoznania sprawy przez organ oraz ograniczenie się jedynie do podtrzymania dotychczasowej decyzji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję; - art. 80 K.p.a. przez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżące przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji finansowej mimo dowodów wskazujących na brak wystąpienia trudnej sytuacji oraz przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia stanu faktycznego, który nie wynika z całości zgromadzonego w sprawie materiału świadcząc o dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów; - art. 6 K.p.a. przez działanie przez organ w toku postępowania prowadzącego do wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa powszechnie obowiązującego; - art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania strony do organu prowadzącego postępowanie; - art. 10 § 1 K.p.a. przez niezapewnienie stronie skarżącej możliwości udziału w sprawie na każdym etapie postępowania i nieumożliwienie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzeniem się na jego temat przed wydaniem decyzji. Pismem z 29 października 2020 r. strona domagała się przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów to jest pisma organu z dnia 16 października 2020 r. wzywającego do przedstawienia dodatkowych informacji w zakresie ustalenia sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa niezbędnych do dokonania oceny wystąpienia przesłanek przyznania zwolnienia, celem wykazania braku prawidłowego i wszechstronnego zbadania sytuacji finansowej strony skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wyjaśnił, że sporządził raport z ustalenia kategorii ratingowej skarżącej spółki, z którego wynikała kategoria CC. Kategoria ta wskazuje na złą sytuację finansową płatnika, tj. bardzo niską zdolność do płynnej obsługi zobowiązań nawet w przypadku sprzyjających warunków gospodarczych, ryzyko bankructwa, niski lub bardzo niski poziom odzyskania wierzytelności w przypadku wystąpienia niewypłacalności. Dlatego też podniesione w skardze zarzuty uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga strony skarżącej jest uzasadniona z powodu naruszenia przez organ przepisów procesowych. Główny zarzut, jaki można postawić organowi polega na tym, że w przeważającej mierze uzasadnienie rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji zawarte jest w odpowiedzi na skargę. Tymczasem, zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a., to decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego wynikają z przepisu art. 107 § 3 k.p.a. i są następujące: Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji sprowadza się do stwierdzenia, że po analizie dokumentacji organ ustalił, że wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Po odjęciu wartości skumulowanych start od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym (takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny) uzyskano wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przewyższa połowę wartości kapitału zarejestrowanego. Mamy zatem przedstawione wnioski końcowe z oceny sytuacji skarżącej spółki i to na poziomie ogólnym, bez wskazania konkretów, a przede wszystkim bez wskazania na podstawie jakich dowodów i w jaki sposób organ doszedł do wniosków końcowych. Wszelkie próby uszczegółowienia wniosku końcowego, poczynione w odpowiedzi na skargę, nie naprawiają niedostatków decyzji. To z decyzji, z jej uzasadnienia, muszą wynikać wszelkie przesłanki rozstrzygnięcia, tak faktyczne, jak i prawne. W ostateczności to decyzja jest doręczana stronie postępowania, decyzja, a nie odpowiedź na skargę, będzie funkcjonować w obrocie prawnym i decyzja podlega ocenie przez sąd administracyjny. Decyzja z uzasadnieniem takim, jak w niniejszej sprawie nie poddaje się kontroli Sądu. Druga kwestia, która wiąże się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, dotyczy braku ustosunkowania się organu do zarzutów podniesionych przez stronę we wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy. Otóż we wniosku tym strona wyraziła przekonanie, że zastosowany przez organ przepis art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2014 z 17 czerwca 2014 r. ma inną treść niż ta, którą przyjął i zastosował organ. Ponownie rozstrzygając sprawę organ nie odniósł się do tego zarzutu. Wynikający z przepisu art. 107 § 3 k.p.a. obowiązek organu wyjaśnienia podstawy prawnej powinien polegać na ustosunkowaniu się do tego zarzutu, czego brak. Wskazane tu wady uzasadnienia zaskarżonej decyzji stanowią o tym, że organowi można zasadnie postawić zarzut naruszenia: art. 8 § 1 k.p.a. (obowiązek działania w sposób budzący zaufanie do organu), art. 11 k.p.a. (obowiązek wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwieniu sprawy), art. 15 (zasada postępowania dwuinstancyjnego) oraz wspomnianego tu już przepisu art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Sąd nie jest w stanie ocenić zawartego w skardze zarzutu naruszenia prawa materialnego, ponieważ uniemożliwiają to przedstawione tu uchybienia proceduralne, co w oczywisty sposób nie zostało spowodowane przez stronę skarżącą, a przez organ. Nie mniej na tym etapie rozpoznania skargi Sąd uznał, że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...], która w jeszcze większym stopniu dotknięta jest przedstawionymi tu mankamentami. Orzeczenie to Sąd wydał na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2022 r., poz. 329). Rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania zostało oparte na przepisach art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy i polega na zasądzeniu na rzecz strony, która wniosła skargę uwzględnioną przez Sąd, poniesionych przez nią kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw. Na koszty te składają się uiszczony przez stronę wpis od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego.