II SA/Wr 55/23
WyrokWSA we Wrocławiu2023-11-16
Skład orzekający: Olga Białek, Gabriel Węgrzyn, Malwina Jaworska-Wołyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, wydane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, jest zasadne, jeśli inwestor dokonał zgłoszenia robót budowlanych, ale przekroczył jego zakres, lub jeśli budynek rekreacji indywidualnej posiada dwie kondygnacje (parter + poddasze)?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego i przedwcześnie zakwalifikowały roboty jako samowolę budowlaną. Brak było analizy, czy przekroczenie zakresu zgłoszenia lub kwestia antresoli/kondygnacji uzasadnia zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, a nie np. art. 50 i nast. Prawa budowlanego. Organy nie zbadały należycie, czy budynek spełnia definicję parterowego budynku rekreacji indywidualnej oraz czy taras naziemny o powierzchni do 35 m² korzysta ze zwolnienia.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane dotyczące budowy budynku rekreacji indywidualnej i tarasu, uznając je za samowolę budowlaną z uwagi na przekroczenie parametrów zgłoszenia oraz budowę budynku dwukondygnacyjnego. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Inwestorzy zaskarżyli te postanowienia do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego, w tym błędne uznanie budowy za samowolę budowlaną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak – spr. po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. Ś. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 listopada 2022 r. nr 1101/2022 w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie budynku rekreacji indywidualnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lwówku Śląskim, działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 5 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej p.b.), oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), postanowieniem z dnia 5 września 2022 r. (nr 39/2022) w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie budowy budynku rekreacji indywidualnej, oznaczonego nr [...] na mapie sytuacyjno -poglądowej, załączonej do protokołu kontroli z dnia 28 czerwca 2022 r., zlokalizowanego na działce nr [...] w obrębie [...] W., gmina L., którego inwestorem jest J. Ś. i B. J. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku rekreacji indywidualnej, oznaczonego nr [...] oraz tarasu zlokalizowanego na działce nr [...] w obrębie [...] W., gmina L.
Jednocześnie poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz obowiązku wniesienia opłat legalizacyjnych w podanej wysokości.
W uzasadnieniu organ wskazał, że PINB w Lwówku Śląskim wszczął z urzędu postępowanie w sprawie budowy budynku rekreacji indywidualnej, oznaczonego nr [...] na mapie sytuacyjno-poglądowej, załączonej do protokołu kontroli z dnia 28 czerwca 2022 r., zlokalizowanego na działce nr [...] w obrębie [...] W., gmina L.
W trakcie przeprowadzonych dniu 28 czerwca 2022 r. oględzin stwierdzono, że są prowadzone roboty budowlane polegające na budowie budynku rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej, krytego blachą posiadającego powierzchnię wynoszącą - 40,94m² (7,59m x 4,73m + 1,65m x 3,06m). Przy budynku zlokalizowany jest drewniany taras posadowiony na słupach betonowych, posiadający powierzchnię zabudowy - 37,40 m2(2,08m x 7,59m + 4,38m x 4,73m). W trakcie kontroli M. Ś. - osoba uczestnicząca w czynnościach kontrolnych oświadczyła, że przedmiotowy budynek jest obiektem jednokondygnacyjnym z antresolą oraz, że roboty wykonano w oparciu o zgłoszenie robót budowlanych, a ich inwestorem jest J. Ś. i B. J.
W toku postępowania pozyskano kopię zgłoszenia wraz z załącznikami, dokonanego w dniu 14 lutego 2021 r (data wpływu do Starostwa16 lutego 2021 r.).
W dniu 9 sierpnia 2022 r., M. Ś. jako pełnomocnik inwestorów zapoznała się z aktami sprawy oraz oświadczyła: " Wg moich informacji bud. do 35 m2; budynek parterowy z antresolą, na całości zgodnie z projektem, schody kręcone; powierzchnia zabudowy domku 35m2, ganek wybudowany jako taras zabudowany, nie połączony fundamentem z domkiem, posadowiony jak cały taras na słupach betonowych (od strony wschodniej i południowej); od strony północnej usytuowane jest pomieszczenie przeznaczone na hydrofor".
Wydając postanowienie z dnia 5 września 2022 r. organ I instancji wskazał m.in., że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 16 p.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy: a) do 35 m², b) powyżej 35 m², ale nie więcej niż 70 m², przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m - przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m² powierzchni działki.
Zdaniem organu wykonane prace zostały przedsięwzięte niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem z uwagi na to, że powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku zwiększona została z 34,50m2 do 40,94m2. Ponadto ustalono, że budowa budynku rekreacji indywidualnej wykracza poza zakres opisany w art. 29 ust. 1 pkt. 22 p.b. z związku z tym, że budynek posiada dwie kondygnacje (parter +poddasze), a zwolnieniu od obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, podlegają tylko budynku parterowe. Nie budzi przy tym wątpliwości organu to, że pomieszczenie znajdujące się przy ścianie frontowej (zachodniej) budynku stanowi całość konstrukcyjną i funkcjonalną z pozostałą częścią obiektu oraz służy jako ganek.
Odnośnie tarasu organ wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 22 p.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia budowa przydomowych tarasów naziemnych o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2. Przez taras naziemny, należy rozumieć taras posadowiony całą swoją powierzchnią użytkową bezpośrednio na gruncie. Ponadto, przez przydomowy taras naziemny należy rozumieć taras posadowiony przy budynku mieszkalnym. Z posiadanych przez organ informacji wynika, że inwestorzy nie dokonali zgłoszenia robót budowlanych lub nie wnioskowali o wydanie pozwolenia na budowę w sprawie budowy niniejszego tarasu, który posiada powierzchnię zabudowy wynoszącą 37,40m² oraz posadowiony jest na słupach betonowych - co widoczne jest na dokumentacji zdjęciowej załączonej do protokołu kontroli z dnia 28 czerwca 2022 r. Fakt ten potwierdza również, oświadczenie M. Ś. z dnia 9 sierpnia 2022 r. Taras zlokalizowany jest przy budynku rekreacji indywidualnej.
W związku z powyższym, zdaniem organu wykonane roboty budowlane polegające na budowie w/w tarasu wymagają uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli inwestorzy.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. (nr 1101/2022), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W ocenie organu odwoławczego, wykonane roboty budowlane polegające na budowie tarasu wykraczają poza zakres opisany w art. 29 ust. 1 pkt. 22 p.b. i wymagają uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Natomiast zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż inwestorzy nie dokonywali zgłoszenia robót budowlanych ani też nie wnioskowali o wydanie pozwolenia na budowę tarasu, co bez wątpienia stanowi w niniejszej sprawie samowolę budowlaną. Organ wskazał przy tym, że co do zasady taras stanowi całość funkcjonalno-użytkową z budynkiem mieszkalnym, zapewniając jego obsługę. Jego istnienie rzutuje na podniesienie walorów użytkowych samego budynku, który zyskuje element mogący stanowić miejsce wypoczynku oraz dodatkową możliwość bezpośredniej komunikacji z ogrodem. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 31 p.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu oraz zgłoszenia budowa przydomowych tarasów naziemnych o powierzchni zabudowy do 35 m2, a wykładnia językowa tego przepisu – zdaniem organu - prowadzi do wniosku, iż określenie "przydomowy" odnosi się do budynku mieszkalnego, którym z całą pewnością nie jest budynek rekreacji indywidualnej. Organ odwoławczy w ślad za PINB wskazuje, że przepisy prawa budowlanego wprawdzie nie określają definicji "przydomowych naziemnych tarasów", jednak wykładnia językowa przy odwołaniu się do definicji słownikowych prowadzi do wniosku, że określenie "naziemny" oznacza "znajdujący się na powierzchni ziemi", czyli na gruncie.
Dalej organ wskazał, że kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi powierzchnia przedmiotowego obiektu. W tym zakresie organ odwoławczy podał, że w sprawie został sporządzony protokół kontroli, który został podpisany bez uwag przez stronę skarżącą, a dalej podniósł, że pojęcie "powierzchni zabudowy" nie zostało zdefiniowane, ale jest ono jednym z "charakterystycznych parametrów użytkowych" w budownictwie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest jednak stanowisko, że w braku ustawowej regulacji należy mieć w tym zakresie na uwadze zapisy zawarte w Polskiej Normie PN-ISO 9836. Zgodnie z jej punktem 5.1.2.2 powierzchnia zabudowy jest wyznaczona przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu. Przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się powierzchni obiektów budowlanych ani ich części nie wystających ponad powierzchnię terenu, powierzchni elementów drugorzędnych, np. schodów zewnętrznych, ramp zewnętrznych, daszków, markiz, występów dachowych, oświetlenia zewnętrznego, powierzchni zajmowanej przez wydzielone obiekty pomocnicze np. szklarnie, altany, szopy.
Odnośnie zarzutu strony skarżącej, iż PINB podczas oględzin stwierdził, że obiekt ten "posiada poddasze nieużytkowe", a następnie w zaskarżonym postanowieniu uznał, że są one przeznaczone na pobyt ludzi, organ wyjaśnia, iż jak wynika z ww. protokołu, organ wskazał tą informację, gdyż takie oświadczenie otrzymał on od obecnej podczas kontroli M. Ś.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła J. Ś. i B. Ś. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Kwestionowanemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- art. 7, 8, 77, 80, 124 § 2 i art. 136 k.p.a. przez naruszenie zasad wskazanych w tych przepisach i w konsekwencji błędne uznanie, że budowa spornego budynku rekreacji indywidualnej wymagała uzyskania pozwolenia na budowę oraz że budowa tarasu przy tym budynku również wymagała uzyskania pozwolenia na budowę;
- art. 29 ust. 1 pkt. 16 p.b. w zw. z § 3 pkt. 16 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022, poz. 1225 ze zm.) poprzez uznanie, że poddasze nieużytkowe zbudowane w bryle w/w budynku rekreacji indywidualnej stanowi odrębną kondygnację i z tej przyczyny budynek ten nie jest parterowym budynkiem rekreacji indywidualnej;
- art. 29 ust. 1 pkt. 22 w zw. z art. 29 ust 2 pkt. 31 p.b. poprzez uznanie, że taras naziemny o powierzchni do 35 m² zbudowany przy budynku rekreacji indywidualnej nie korzysta ze zwolnienia od uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz ze zwolnienia od zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 p.b.;
- art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez uznanie, że w/w budynek rekreacji indywidualnej wraz z tarasem naziemnym wybudowano bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę podczas, gdy w istocie mamy do czynienia z budową zrealizowaną na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 p.b., do której zastosowanie ma przepis art. 50 ust. 1 pkt 3 p.b.
W uzasadnieniu strona rozwinęła zarzuty skargi przywołując argumentację na ich poparcie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2023 r. tut. Sąd odrzucił skargę B. J.
W przedłożonym piśmie procesowym z dnia 1 listopada 2023 r. strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym oraz "rezygnację" z analizy przez Sąd problematyki tarasu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022, poz. 2492) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Co istotne – zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 1634, dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem dokonuje on zbadania całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.
Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w niniejszej sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych uznał, iż wydane w sprawie postanowienia zostały podjęte z istotnym naruszeniem przepisów procesowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c. p.p.s.a.).
Kontroli tut. Sądu podlegało postanowienie DWINB z dnia 8 listopada 2022 r. (nr 1101/2022) utrzymujące w mocy postanowienie PINB w Lwówku Śląskim z dnia 5 września 2022 r., którym wstrzymano prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku rekreacji indywidualnej, oznaczonego nr [...] na mapie sytuacyjno - poglądowej, załączonej do protokołu kontroli z dnia 28 czerwca 2022 r., zlokalizowanego na działce nr [...] w obrębie [...] W., gmina L. oraz tarasu zlokalizowanego również na tejże działce.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., który reguluje kwestię tzw. samowoli budowlanej. Zgodnie z nim organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Z kolei w myśl ust. 3 przywołanego przepisu w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały za zasadne prowadzenie postępowania w trybie przywołanego przepisu kwalifikując wykonane roboty jako samowolę budowlaną. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym kwalifikacja prawna dokonana przez organy nie znajduje potwierdzenia w zebranym dotychczas materiale aktowym i w istocie w chwili obecnej okazuje się ona co najmniej przedwczesna. Regulacje prawnomaterialne, na co zresztą zwracały uwagę organy w toku postępowania, poza sytuacjami braku konieczności dokonywania przez inwestora poczynań formalnych, przewidują konieczność uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania robót właściwemu organowi. Kwalifikacja trybu działania inwestora warunkowana jest rodzajem przedsięwzięcia, zaś niedochowanie prawem przewidzianej formy skutkuje interwencją służb nadzoru budowlanego odpowiednio w oparciu o art. 48 lub art. 50 i następne p.b.
Przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. pozostaje stwierdzenie, że obiekt budowlany lub jego część wykonano bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, przy czym postanowienie takie wydaje się zarówno w przypadku obiektu będącego w budowie, jak również do obiektu już wybudowanego. W realiach badanej sprawy organy zgodnie uznały, iż sporny budynek rekreacji indywidulanej oraz taras zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stwierdzenie to wydaje się być jednakże w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przedwczesne.
Przede wszystkim względem samego budynku, który w trakcie kontroli został oznaczony na mapie sytuacyjno-poglądowej numerem [...] należy zauważyć, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 16 p.b. zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, ale wymagająca zgłoszenia jest budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy:
a) do 35 m2,
b) powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m
- przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki.
Przepis ten rozszerzający możliwość budowy budynków parterowych rekreacji indywidualnej na budynki również powyżej 35m² i do 70m² przy zachowaniu oznaczonych parametrów wszedł w życie 3 stycznia 2022 r., a zatem przed wydaniem obu postanowień w sprawie. Jakkolwiek przepis ten w takim brzmieniu był przywoływany w treści zarówno orzeczenia I jak i II instancji, to jednak organy w żadnym stopniu nie odniosły jego treści do realiów badanej sprawy. Nie dokonały oceny pod kątem prawnych możliwości jego zastosowania w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że na podstawie przeprowadzonej w dnu 28 czerwca 2022 r. kontroli ustalono, że "prowadzone są roboty budowlane polegające na budowie budynku rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej, krytego blachą, posiadającą powierzchnię wynoszącą 40,94m²". Uwzględniając niniejsze i nie tracąc z pola widzenia bezspornej okoliczności dokonania przez inwestorów zgłoszenia w lutym 2021 r. robót budowlanych polegających na budowie wolno stojącego parterowego budynku rekreacji indywidualnej o pow. zabudowy do 35m² rzeczą organów było rozważenie czy nie doszło do przekroczenia zakresu zgłoszenia. Bezspornie bowiem procedura legalizacyjna prowadzona w trybie art. 48 p.b. jest odmienna od legalizacji poczynań inwestora w oparciu o art. 50 i następne omawianej ustawy. Przepisy te dotyczą odmiennych stanów faktycznych, gdyż art. 48 p.b. ma zastosowanie w przypadku budowy obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Z kolei art. 50 i następne Prawa budowlanego stosuje się w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f omawianej ustawy.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawił się problem przyjęcia właściwej podstawy prawnej w sytuacji, gdy inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych lecz przekroczył jego zakres, albo też zgłoszono inwestycję, na którą należało uzyskać pozwolenie na budowę. Zasadniczo pierwotnie pojawił się pogląd, że jeżeli strona zgłosiła wykonanie robót budowlanych objętych w rzeczywistości obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, to dopuściła się samowoli, podlegającej ocenie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Aktualnie Naczelny Sąd Administracyjny w większości orzeczeń, przykładowo w wyroku z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2613/20 stoi na stanowisku, że fakt skutecznego zgłoszenia robót właściwemu organowi, a następnie przekroczenie zakresu zgłoszenia, nie może stanowić podstawy do zarzucenia działania w warunkach samowoli budowlanej. W podobnym tonie wypowiedział się również w wyroku z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 363/22 przyjmując, że ,,Zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyklucza twierdzenie, że roboty budowlane były wykonane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48 Prawa budowlanego, chyba, że zamiarem inwestora było obejście prawa polegające na wystąpieniu ze zgłoszeniem robót budowlanych, chociaż wiedział on, że zgłaszana inwestycja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę". Trzeba przy tym nadmienić, że sama okoliczność, iż organ nie wniósł sprzeciwu względem zgłoszenia nie oznacza automatycznie legalności prowadzonych prac. Organ nadzoru budowlanego sprawdza bowiem na każdym etapie postępowania czy realizacja obiektów budowlanych jest zgodna ze sztuką budowlaną oraz dokonanym zgłoszeniem. Roboty budowlane wykonane niezgodnie ze zgłoszeniem uzasadniają ingerencję organu nadzoru budowlanego (wyrok NSA z dnia 5 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1250/20).
Ponadto należy zauważyć, iż w sprawie organy zaniechały przeanalizowania spornej okoliczności jaką jest rzeczywista ilość kondygnacji w niniejszym budynku. Jakkolwiek na dwie kondygnacje wskazał organ I instancji, to jednak nie przywołał jakichkolwiek środków dowodowych uzasadniających to twierdzenie. Co istotne- okoliczność ta w żadnej mierze nie wynika przede wszystkim z ustaleń poczynionych w trakcie przeprowadzonej kontroli, które odnotowane są w sporządzonym protokole. Z jego treści wynika bowiem, że "budynek posiada 1 kondygnację z antresolą", co możliwe że zostało ustalone na podstawie oświadczenia pełnomocnika inwestorów. W takiej jednak sytuacji rzeczą organów było zebranie dowodów potwierdzających, że w sprawie nie mamy do czynienia z antresolą a z kondygnacją. Tymczasem w sporządzonym protokole próżno szukać innych w tej materii ustaleń. Zabrakło ich również na dalszym etapie postępowania. Do tej kwestii w istocie organ odwoławczy w wydanym postanowieniu nawet się nie odniósł, chociaż okoliczność ta w kontekście kwalifikacji spornego obiektu ma zasadnicze znaczenie skoro zwolnione z uzyskania pozwolenia na budowę są parterowe budynki rekreacji indywidualnej, a ponadto normy prawnobudowlane różnicują pojęcie antresoli od kondygnacji, co też wprost wynika z § 3 pkt 16 i 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
W tej sytuacji należało uznać, że sprawa nie została należycie przez organy wyjaśniona, a poczynione przez organy ustalenia nie znalazły stosowanego odzwierciedlenia w aktach sprawy jak też uzasadnieniu wydanych postanowień. Tym samym doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego zawartych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Zgodnie bowiem z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, a o kosztach orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, z uwagi na treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym w przypadku skargi na postanowienie na które przysługuje zażalenie albo kończące postępowanie.
Ponownie rozpoznając sprawę właściwy organ uwzględni okoliczności i uwagi wskazane w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło