II SAB/Rz 102/23
WyrokWSA w Rzeszowie2023-12-06
Skład orzekający: Piotr Godlewski, Ewa Partyka, Paweł Zaborniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku organizacji społecznej o wszczęcie z urzędu postępowania nadzwyczajnego w celu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności, ponieważ nie wydało postanowienia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w terminie przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, mimo otrzymania wniosku organizacji społecznej. Bezczynność ta została uznana za rażące naruszenie prawa, ponieważ organ nie podjął żadnych formalnych działań przewidzianych prawem, a jedynie udzielił nieformalnej odpowiedzi, która nie mogła być traktowana jako rozstrzygnięcie sprawy.Stan faktyczny
Stowarzyszenie złożyło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) wniosek o wszczęcie z urzędu postępowania nadzwyczajnego w celu stwierdzenia nieważności dwóch decyzji o ustaleniu warunków zabudowy wydanych przez Wójta Gminy. SKO pismem Prezesa poinformowało, że nie znalazło podstaw do wszczęcia postępowania. Stowarzyszenie wniosło ponaglenie, a następnie skargę do sądu administracyjnego na bezczynność SKO w przedmiocie wydania postanowień w sprawie wszczęcia nadzwyczajnych postępowań administracyjnych. Stowarzyszenie zarzuciło, że SKO nie wydało postanowienia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania, a jedynie nieformalną odpowiedź.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznał od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500 zł oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [....] w [...] na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie w przedmiocie niewydania postanowień w sprawie wszczęcia nadzwyczajnych postępowań administracyjnych I. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej Stowarzyszenia [...] w [...] z dnia 2 grudnia 2022 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie przy rozpoznaniu ww pisma miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] w [...] sumę pieniężną w kwocie 500 zł /słownie: pięćset złotych/; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] w [...] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [...] (dalej jako: "skarżący" lub "Stowarzyszenie") jest bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ") w przedmiocie niewydania postanowień w sprawie wszczęcia nadzwyczajnych postępowań administracyjnych. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco;
Skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismem z dnia 2 grudnia 2022 r. zatytułowanym "Zawiadomienie", Stowarzyszenie poinformowało ww. organ o rażącym naruszeniu prawa przez Wójta Gminy [...] przy wydawaniu dwóch ostatecznych decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, tj.: decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] oraz decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], zwracając się jednocześnie z wnioskiem o "wszczęcie z urzędu przez Kolegium nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.").
We wniosku Stowarzyszenie podało, że od kilku lat w miejscowości S. podejmowane są próby zabudowy działek rolnych o nr ewid.: [...] i części działki [...], o łącznej powierzchni znacznie przekraczającej 1 ha, na których planowane jest wybudowanie budynków jednorodzinnych w zabudowie szeregowej, przy czym do Wójta Gminy [...] składany jest nie jeden, lecz więcej wniosków, co ma na celu obejście regulacji dotyczących zabudowy działek rolnych. Stowarzyszenie dodało, że po "przegraniu" kilku spraw w organie odwoławczym inwestor postanowił "pozbyć się" sąsiadów jako stron postępowania.
W piśmie z dnia 16 maja 2023 r. nr [...], Prezes SKO poinformował, że Kolegium nie znalazło podstaw do wszczęcia z urzędu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta Gminy [...]. Wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić wyjątkowo z powodu istnienia w decyzji wad kwalifikowanych, natomiast analiza akt dokonana w kontekście argumentacji zawartej w zawiadomieniu nie wskazuje, aby wyartykułowane naruszenia miały charakter wad kwalifikowanych.
Wobec takiego stanowiska, Stowarzyszenie wniosło ponaglenie z dnia 25 maja 2023 r. na podstawie art. 37 § 1 pkt 1, § 3 pkt 2 oraz art. 31 § 2 k.p.a. w związku z bezczynnością Samorządowego Kolegium Odwoławczego polegającą na niewydaniu postanowień w przedmiocie wszczęcia nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a dotyczących stwierdzenia nieważności dwóch ww. ostatecznych decyzji Wójta Gminy [...]. Stowarzyszenie podniosło, że skierowane do SKO pismo miało nie tylko charakter informujący, ale zawierało także wniosek organizacji społecznej o wszczęcie postępowania administracyjnego. Zaznaczyło, że o charakterze pisma nie decyduje jego nagłówek tylko treść. Stowarzyszenie wskazało, że zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Podkreśliło również, że nie ma żadnych racji przemawiających za niedopuszczalnością stosowania przepisów dotyczących organizacji społecznych w postępowaniach nadzwyczajnych wszczynanych z urzędu. Zdaniem Stowarzyszenia, zwykłe pismo nie może być uznane za zakończenie sprawy, gdyż zgodnie do art. 31 § 2 zd. drugie k.p.a., organ miał ustawowy obowiązek wydać postanowienie, a nie czyniąc tego pozostaje w bezczynności. Ponadto w ocenie Stowarzyszenia, błędem było analizowanie przez organ akt pod kątem rażącego naruszenia prawa przed formalnym wszczęciem postępowania.
W piśmie z dnia 11 lipca 2023 r. Kolegium poinformowało Stowarzyszenie, że uznaje wniesione ponaglenie za nieuzasadnione. SKO wskazało, że pismem z dnia 16 maja 2023 r. poinformowało Stowarzyszenie o zajętym w tej sprawie stanowisku. Organ podniósł, że treść zawiadomienia stanowi asumpt do wszczęcia postępowania nadzorczego (z urzędu) celem wyeliminowania wskazanych w nim decyzji, nie zawierała natomiast żądania organizacji społecznej opartego na przepisie art. 31 k.p.a. Ponadto Kolegium zaznaczyło, że w przypadku skierowania do organu administracji publicznej pisma sygnalizującego naruszenie prawa, które może skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji, organ ten nie ma obowiązku podejmowania żadnych działań ani informowania jego autora o podjętych działaniach. O czynnościach podjętych z urzędu organ zawsze decyduje samodzielnie i nie jest zobligowany do wskazywania motywów, jakimi się kierował.
Pismem z dnia 4 lipca 2023 r. Stowarzyszenie wywiodło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w związku z opisaną wyżej bezczynnością Kolegium, wnosząc o stwierdzenie, że organ ten dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie dwóch postanowień w przedmiocie wszczęcia nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., dotyczących stwierdzenia nieważności ww. ostatecznych decyzji Wójta Gminy [...] o ustaleniu warunków zabudowy, zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, a także przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 500 zł.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podtrzymało argumentację przedstawioną w ponagleniu. Dodało również, że nie miało obowiązku powoływania w swoim piśmie podstawy prawnej wniosku (np. art. 31 § 1 k.p.a.), gdyż nie wynika to ani z k.p.a. ani z przepisów szczególnych. W ocenie Stowarzyszenia Kolegium od dnia 2 grudnia 2022 r. pozostaje w bezczynności w kwestii wydania w sprawie dwóch postanowień, albo o odmowie wszczęcia z urzędu postępowania, albo o wszczęciu z urzędu nadzwyczajnych postępowań administracyjnych w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta Gminy [...]. W ocenie Stowarzyszenia na tym etapie rolą Kolegium powinno być zbadanie przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., tj. ustalenie, czy wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tych decyzji jest uzasadnione celami statutowymi organizacji i czy przemawia za tym interes społeczny, a następnie wydanie postanowień procesowych, o których mowa powyżej. Stowarzyszenie zaznaczyło, że ponieważ pod ww. pismem Prezesa Kolegium z dnia 16 maja 2023 r. nie ma podpisów dwóch innych członków Kolegium nie można było potraktować go jako postanowienia o odmowie wszczęcia z urzędu ww. nadzwyczajnych postępowań administracyjnych i wnieść skargę do WSA. Końcowo Stowarzyszenie nadmieniło, że rażąca opieszałość Kolegium w wydaniu postanowień o wszczęciu bądź odmowie wszczęcia stosownych postępowań nieważnościowych (prawie siedem miesięcy od złożenia wniosku) uzasadnia nie tylko stwierdzenie, że bezczynność ma charakter rażący, ale także przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 500 zł.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.). Stosownie bowiem do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Według art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. sądowej kontroli podlegają postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, która wynika z art. 12 k.p.a., jest obowiązek organów działania sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie zaś z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W postępowaniu przed sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie.
Na podstawie 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt. 1) P.p.s.a. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania. Stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Zgodnie z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania. Stosownie do § 2 tego przepisu organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania służy zażalenie. Wobec tego bezczynność organu w tym zakresie mogła być przedmiotem kontroli Sądu.
Przepisy powyższe nie stawiają jakichś szczególnych wymogów formalnych dla takiego żądania, innych niż dla podania lub wniosku w ogólności. Zresztą jeśli pismo jest dotknięte brakami, organ powinien zadziałać w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a. Charakter pisma powinien zaś zostać oceniony po jego treści (zawartości), a nie tylko po tytule. Na ten temat orzecznictwo wypowiadało się wielokrotnie.
Skarżące Stowarzyszenie jako stowarzyszenie zwykłe jest organizacją społeczną, o jakiej mowa w ww przepisie. To zrzeszenie, o którym mowa w art. 40 i nast. ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2261).
Analiza treści pisma z dnia 2 grudnia 2022 r. pt. "Zawiadomienie" nie pozostawia wątpliwości co do tego, że intencją było żądanie skierowane do SKO jako organu nadrzędnego nad Wójtem Gminy [...] o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego dotyczącego stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji w nim wymienionych dotyczących ustalenia warunków zabudowy. Rzeczywiście – jak podkreśla strona skarżąca – tych wątpliwości nie powinno być po lekturze ww pisma, a z pewnością taką intencję Stowarzyszenia podkreślają sformułowania zamieszczone na stronach 2 i 5. Przykładowo ostatni akapit na stronie 5 ma następującą treść: "Z wyżej wymienionych przyczyn Stowarzyszenie [...] wnosi o wszczęcie z urzędu przez SKO w Rzeszowie postępowania o stwierdzenie nieważności ww decyzji Wójta Gminy [...]:
- z dnia [...] r., sygn. [...]
- z dnia [...] r., sygn. [...]".
Taką intencję pisma potwierdza także m.in. drugie zdanie na kolejnej stronie – numer 6.
Po zapoznaniu się z Regulaminem Stowarzyszenia nadesłanym na żądanie Sądu przez Starostę [...], nie powinno budzić wątpliwości umocowanie tej organizacji w zakresie możliwości i uprawnienia do zgłoszenia takiego żądania organowi administracji. Podkreślić jednak trzeba, że SKO nie wzywało do przedłożenia regulaminu ani do uzupełnienia jakichkolwiek braków.
Zgodnie z przepisami art. 2 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 570 – dalej "ustawa o s.k.o.") w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. SKO w Rzeszowie jest organem właściwym do przeprowadzenia postępowania nadzwyczajnego – nieważnościowego w sprawach zakończonych ostateczną decyzją Wójta Gminy [...], których przedmiotem było ustalenie warunków zabudowy. Prezes SKO, stosownie do art. 4 ustawy o s.k.o. jest organem kolegium. W art. 11 tej ustawy zostały określone zadania i obowiązki prezesa kolegium. Stosownie do ust. 1 tego przepisu prezes kolegium kieruje pracami kolegium, a w szczególności:
1) reprezentuje kolegium na zewnątrz;
2) przedkłada, po przyjęciu przez zgromadzenie ogólne kolegium, Prezesowi Rady Ministrów, ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej i sejmikowi województwa roczną informację o działalności kolegium w terminie do końca I kwartału roku następującego po roku objętym informacją;
3) opracowuje projekt regulaminu organizacyjnego kolegium;
4) zgłasza wniosek o ustalenie liczby członków kolegium;
5) ogłasza konkurs na członków kolegium;
6) przewodniczy pracom komisji konkursowej;
7) przedstawia kandydatów na członków kolegium wyłonionych w drodze konkursu;
8) występuje z wnioskami o powołanie i o odwołanie wiceprezesa kolegium oraz członka kolegium;
9) czuwa nad jednolitością orzecznictwa oraz sprawnością pracy kolegium;
10) wyznacza przewodniczących składów orzekających.
Z art. 17 ust. 1 ustawy o s.k.o. wynika, że orzeczenia wydawane przez kolegium mają formę decyzji albo postanowień, przy czym zgodnie z art. 18 ust. 1 kolegia orzekają w składzie trzyosobowym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Składowi orzekającemu przewodniczy prezes lub etatowy członek kolegium. Nie ma przepisu szczególnego, który ustanawiałby wyjątek od ww zasad i uprawniał do jednoosobowego orzekania w postępowaniu nieważnościowym lub w razie odmowy wszczęcia takiego postępowania.
Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego i nadesłanych akt sprawy pismo z żądaniem wszczęcia postępowania w dwóch wskazanych w nim sprawach wpłynęło do SKO w Rzeszowie w dniu 2 grudnia 2022 r. Nie było kwestionowane, że do chwili wyrokowania ni wzywano do uzupełnienia ewentualnych braków pisma, nie wszczęto postępowań nieważnościowych, ani nie zostały wydane postanowienia o odmowie ich wszczęcia. Jedynie Prezes SKO udzielił Stowarzyszeniu na piśmie odpowiedzi, z której wynika, że w jego ocenie brak podstaw do wszczęcia przez Kolegium w trybie nadzoru takiego postępowania. Z przedstawionych wcześniej przepisów k.p.a. i ustawy o s.k.o. wyraźnie wynika, że żądanie wszczęcia postępowania, w tym nieważnościowego powinno zostać formalnie "załatwione" przez Kolegium albo przez wszczęcie postępowania nieważnościowego albo przez wydanie przez ten organ administracji postanowienia o odmowie wszczęcia takiego postępowania (zob. przepisy art. 31 k.p.a.). Nie zostały także podjęte jakiekolwiek czynności mające na celu usunięcie ewentualnie dostrzeżonych braków wniosku z dnia 2 grudnia 2022 r., jeśli Kolegium uważałoby, że pismo dotknięte jest takimi brakami.
Jak wcześniej wskazano, zgodnie z kodeksową definicją z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność występuje gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
W przedstawionych okolicznościach, SKO jako organ właściwy do rozpatrzenia żądania Stowarzyszenia nie podjęło działań w żadnej z przewidzianych w art. 31 § 2 k.p.a. formie. Ponieważ nie ma przepisu szczególnego, który ustanawiałby w takiej sprawie jednoosobowy skład kolegium, brak podstaw aby uznać pismo Prezesa SKO z dnia 16 maja 2023 r. za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do spraw objętych żądaniem Stowarzyszenia.
Brak jakiegokolwiek działania SKO przewidzianego przez prawo w tych okolicznościach, według Sądu przesądza o tym, że zaistniały stan jest bezczynnością organu. To, że przepis art. 31 k.p.a. wprost nie określa terminu na odniesienie się przez Kolegium do żądania wszczęcia postępowania zgłoszonego przez organizację społeczną nie zmienia faktu, że zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. W tej sytuacji znajdują zastosowanie ogólne przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. Brak tez podstaw do przyjęcia, że przepis art. 31 k.p.a. nie ma zastosowania do postępowań nadzwyczajnych. W ocenie Sądu, w opisanych okolicznościach sprawy, SKO nie odnosząc się w formie przewidzianej prawem do żądania Stowarzyszenia, dopuściło się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Odpowiedź Prezesa SKO w świetle przedstawionych wcześniej przepisów prawa nie jest żadną z form działania właściwych dla Kolegium w takiej sytuacji. W chwili wydania wyroku upłynął już rok od złożenia pisma przez stronę skarżącą, kierujący zaś pracami Kolegium Prezes nie nadał żądaniu Stowarzyszenia właściwego biegu, mimo że wymagane przy jego załatwianiu czynności są zastrzeżone dla składu orzekającego SKO. Takie nieformalne, bo pozakodeksowe działania Prezesa wówczas, gdy właściwym organem jest Kolegium jako organ nadrzędny nad Wójtem potwierdzają, że w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia prawa w sposób rażący. Podjęcie bowiem przez organ czynności i środków przewidzianych w art. 31 k.p.a. i nawet zbadanie legitymacji Stowarzyszenia do złożenia wniosku nie wymagało tak znacznego okresu czasu. Wobec tego Sąd uznał, że istnieją podstawy do zasądzenia żądanej przez Stowarzyszenie kwoty pieniężnej, która powinna zadziałać na organ mobilizująco i prewencyjnie. Kwota żądana przez Stowarzyszenie nie była w tych okolicznościach wygórowana. W ocenie Sądu powinna być wystarczającym bodźcem do niezwłocznego załatwienia żądania zawartego w piśmie zgodnie z wyraźną intencją organizacji społecznej.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I i II wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając od SKO na rzecz Stowarzyszenia kwotę uiszczonego wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło