II GZ 60/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 5242/23 w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 lipca 2023 r. nr BP.702.418.2022.E.0747.BKOE.2800 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 5242/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 lipca 2023 r. nr BP.702.418.2022.E.0747.BKOE.2800 w przedmiocie kary pieniężnej. Wniosek o uzasadnienie wyroku złożył uczestniczący w postępowaniu Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, przy czym nie uiścił opłaty kancelaryjnej od tego wniosku. W reakcji na powyższe, działając na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 – dalej "p.p.s.a.") Przewodnicząca Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 11 grudnia 2023 r. zarządziła wezwanie pełnomocnika Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku w wysokości 100 zł. Odpis powyższego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie: 1. art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Rzecznik nie mieści się w katalogu podmiotów, które nie mają obowiązku uiszczenia kosztów, skutkiem czego Przewodniczący VI Wydziału WSA w Warszawie błędnie wezwał Rzecznika do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek, pomimo że Rzecznik jest zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych; 2. § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wezwanie Rzecznika do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy Rzecznik, podobnie jak prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka, ze względu na pełnioną funkcję w demokratycznym państwie prawnym związanym z ochroną praworządności zwolniony jest z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a tym samym wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej należy uznać za nietrafne. W uzasadnieniu zażalenia Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców rozwinął podstawy zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prawny wyrażony w postanowieniach tego Sądu z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. II GZ 161/23 oraz 22 lutego 2024 r., sygn. II GZ 26/24, II GZ 27/24, II GZ 28/24 oraz II GZ 29/24. Wskazany wyżej przepis art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ma charakter szczególny, zatem jego wykładnia winna być zawężająca i nie rozszerzająca, a dla uznania danego podmiotu za ustawowo zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania dany przepis szczególny musi wprost wyrażać zwolnienie podmiotowe. Przepis art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r., poz. 1668) upoważnia Rzecznika do zwrócenia się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wniesienia skargi i skargi kasacyjnej do sądu administracyjnego, a także uczestniczenia w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi. Z przepisu tego nie wynika jednak zwolnienie Rzecznika od ponoszenia kosztów sądowych. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.