II OZ 387/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 380/23 odrzucające zażalenie S. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 380/23, o odrzuceniu skargi kasacyjnej S. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 380/23 w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 maja 2023 r., nr 401/2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku inwentarskiego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 380/23, odrzucił zażalenie S. R. na postanowienie tego Sądu z dnia 22 lutego 2024 r., odrzucające skargę kasacyjną S. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2023 r., o wskazanej sygnaturze akt, w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 maja 2023 r., nr 401/2023. Sąd wskazał na dyspozycję art. 194 § 4, art. 178 i art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") oraz stwierdził, że o obowiązku sporządzenia przez pełnomocnika profesjonalnego zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, skarżący został pouczony. Mimo to, wbrew prawidłowemu pouczeniu udzielonemu przez Sąd, sporządził osobiście zażalenie na postanowienie, którym została odrzucona skarga kasacyjna (również sporządzona osobiście przez skarżącego). Sąd uznał, że wniesienie osobiście sporządzonego zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, pomimo prawidłowego pouczenia o przymusie adwokacko-radcowskim, prowadzi do odrzucenia tego zażalenia, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jako niedopuszczalnego. Z tych względów orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu środka zaskarżenia pełnomocnik wskazał, że bezspornym w sprawie jest, że skarżący stosownym pismem został powiadomiony o przysługujących mu środkach odwoławczych. Podniósł, że istotnym w sprawie jest, że skarżący jest nie tylko osobą starszą, lecz również, że jego wykształcenie zamyka się na 3 - ej klasie Szkoły Podstawowej "d. realnej". Mimo takiego zasobu wiedzy skarżący stoi na stanowisku, że tylko on w sposób jedynie prawidłowy potrafi zareagować na treść nadchodzącej korespondencji. Oczywistym dla niego było, że jeżeli w piśmie zawarto sformułowanie "powinno być" to w jego głębokim przekonaniu nie musiało być. Uważa on bowiem, że gdyby w piśmie zawarto informację, że pismo musi być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika to do takiego pouczenia by się zastosował. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 194 § 4 p.p.s.a., zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a.). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 p.p.s.a. zażalenie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej czyni wniesienie takiego zażalenia niedopuszczalnym z innych przyczyn w rozumieniu art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, że obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące po stronie strony skarżącej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a., stanowi brak niepodlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt II OZ 553/23 i powołane w nim orzecznictwo). W niniejszej sprawie skarżący wniósł sporządzone osobiście zażalenie na postanowienie z dnia 22 lutego 2024 r., którym odrzucona została jego skarga kasacyjna, również sporządzona przez niego osobiście. Wnoszący zażalenie niewątpliwie nie należy do kręgu podmiotów uprawnionych do sporządzenia przedmiotowego zażalenia (art. 194 § 4 w zw. z art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a.), o czym świadczy treść obecnego środka zaskarżenia. Odnośnie rozumienia zwrotu, iż zażalenie "powinno być sporządzone" przez określony profesjonalny podmiot, należy podkreślić, że orzecznictwo sądowoadministracyjne i doktryna, nie pozostawiają wątpliwości, że w języku prawniczym używanym w aktach normatywnych i w orzecznictwie sądowym utrwalone jest rozumienie wyrażenia "powinno być sporządzone" jako obowiązku sporządzenia. Wywody strony postępowania, że użyte w przepisie sformułowanie nie oznacza, iż środek zaskarżenia nie musi być sporządzony przez adwokata bądź radcę prawnego uznaje się za dowolną wykładnię. Wyraz powinien, powinna, powinno, oznaczają mieć obowiązek zrobienia czegoś, być zobowiązanym do wykonania czegoś, podlegać konieczności odpowiadania pewnym warunkom (zob. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 178/04; H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 175.). Rozstrzygnięcie Sądu I instancji odpowiada zatem prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.