II OZ 181/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1188/23 odmawiające R. R. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi R. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 27 października 2023 r., nr SKO.450.154.2023 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1188/23, odmówił R. R. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd podał, że R. R. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 27 października 2023 r., nr SKO.450.154.2023. Zgodnie z zarządzeniami Przewodniczącej Wydziału II z dnia 10 stycznia 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL i złożenie 7 odpisów skargi, a także do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W obu wezwaniach wyznaczono skarżącemu termin 7 dni na ich wykonanie pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka, zawierającą powyższe wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, została doręczona adresatowi w dniu 15 stycznia 2024 r. Tym samym termin do ich wykonania upływał dla skarżącego w dniu 22 stycznia 2024 r. W terminie tym skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi, jak i nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Z kolei, w dniu 25 stycznia 2024 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazując, że z powodu przebywania w okresie od dnia 9 grudnia 2023 r. do dnia 7 marca 2024 r. na zwolnieniu rehabilitacyjnym od dłuższego czasu nie był obecny w domu. Dlatego też przesyłkę z Sądu odebrał inny członek rodziny, który przekazał mu ją po jego powrocie do domu w dniu 15 stycznia 2024 r. Wraz z wnioskiem skarżący uzupełnił braki formalne skargi i również w dniu 25 stycznia 2024 r. uiścił wpis sądowy od skargi. W odpowiedzi na wystosowane do skarżącego, zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 12 lutego 2024 r., wezwanie do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przywrócenie terminu, w piśmie z dnia 21 lutego 2024 r. skarżący wskazał, że jego nieobecność w miejscu zamieszkania jest bezpośrednio związana z przebywaniem na świadczeniu rehabilitacyjnym. Okres spędzony poza miejscem zamieszkania wykorzystał na przywracanie stanu zdrowia do stanu sprzed choroby poprzez wyjazd do W. gdzie skorzystał z możliwości spędzenia czasu w górach oraz obcowania z naturą na Dolnym Śląsku. Do pisma skarżący dołączył: oświadczenie z dnia 18 lutego 2024 r. A. P., że w dniach od 10 stycznia do 24 stycznia 2024 r. udostępnił on swoje mieszkanie w W. skarżącemu, który w tym terminie w nim przebywał; decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 grudnia 2023 r. orzekającą o przyznaniu skarżącemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres od dnia 9 grudnia 2023 r. do dnia 7 marca 2024 r. Sąd wskazał na art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), a następnie stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił fundamentalnej przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. braku swojej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca skierowane do skarżącego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie została odebrana przez skarżącego osobiście a przez dorosłego domownika. Taki sposób doręczenia przesyłek zgodny jest z treścią art. 72 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne jej doręczenie samemu adresatowi. Z kolei, przywołana przez skarżącego okoliczność przebywania na zwolnieniu rehabilitacyjnym w okresie od dnia 9 grudnia 2023 r. do dnia 7 marca 2024 r. nie może usprawiedliwiać skarżącego w niedochowaniu terminu wykonania wezwań, ponieważ skarżący nie wykazał jednocześnie, aby zwolnienie to było związane z taką chorobą, która uniemożliwiałaby mu wykonanie wezwań w terminie, a nadto nie sposób uznać aby choroba ta wystąpiła nagle w okresie, w którym skarżący zobowiązany był wykonać wezwania. Jak wynika z akt sprawy, również w terminie, w którym skarżący przebywał na zwolnieniu złożył on rozpatrywany w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu, jak i uzupełnił braki formalne skargi i uiścił wpis sądowy. Powyższe świadczy o tym, że przebywając na zwolnieniu rehabilitacyjnym skarżący był w stanie podjąć korespondencję i wykonać wezwania. W ocenie Sądu, przywołana przez skarżącego okoliczność przebywania w okresie od dnia 10 stycznia 2024 r. do dnia 24 stycznia 2024 r. poza domem w celu przywrócenia stanu zdrowia nie może usprawiedliwiać winy skarżącego w niedochowaniu terminu. W odniesieniu bowiem do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika oraz wskazaniem adresu do doręczeń przesyłek włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Skarżący nie uczynił zaś zadość takim wymogom. W tych okolicznościach, brak było podstaw do uznania, że skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi bez swojej winy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie. Wskazał, że sprawa została rozpatrzona jakby skarżący celowo nie dopełnił obowiązku złożenia dokumentów w terminie. Podkreślił, że przebywając na wyjeździe nie miał kontaktu z miejscem zamieszkania, ani rodzina w tym czasie nie miała kontaktu z nim, a tym samym nie było możliwości przekazania pisma z WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie ocenił, że okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej jaką było uzupełnienie braków formalnych i fiskalnego skargi. Zauważyć należy, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu był niezwykle lakoniczny, a w gruncie rzeczy to on stanowi podstawę czynienia rozważań odnośnie zasadności przywrócenia uchybionego terminu. Stanowisko skarżącego zostało następnie rozwinięte w piśmie z dnia 21 lutego 2024 r., a w końcu także w rozpatrywanym obecnie zażaleniu. Argumentacja skarżącego nie potwierdza, że uprawdopodobnił on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Słusznie Sąd Wojewódzki wskazał, że przesyłka zawierająca wezwania do uzupełnienia braków skargi została skutecznie doręczona w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. Niewadliwie też przyjął, że przywołana przez skarżącego okoliczność przebywania na zwolnieniu rehabilitacyjnym w okresie od dnia 9 grudnia 2023 r. do dnia 7 marca 2024 r. nie może usprawiedliwiać skarżącego w niedochowaniu terminu wykonania wezwań, ponieważ skarżący nie wykazał jednocześnie, aby zwolnienie to było związane z taką chorobą, która uniemożliwiałaby mu wykonanie wezwań w terminie, a nadto nie sposób uznać aby choroba ta wystąpiła nagle w okresie, w którym skarżący zobowiązany był wykonać wezwania. Skarżący przebywając na zwolnieniu złożył bowiem wniosek o przywrócenie terminu, jak i uzupełnił braki (formalne i fiskalny) skargi. W końcu także prawidłowo uznał, że przywołana przez skarżącego okoliczność przebywania w okresie od dnia 10 stycznia 2024 r. do dnia 24 stycznia 2024 r. poza domem (w mieszkaniu przy ul. [...] w W.) w celu przywrócenia stanu zdrowia nie może usprawiedliwiać winy skarżącego w niedochowaniu terminu. Zaakcentować również trzeba, że dopiero w zażaleniu skarżący podał, że nie miał kontaktu z miejscem zamieszkania, ani rodzina w tym czasie nie miała z nim kontaktu, a tym samym nie było możliwości przekazania pisma z WSA, jednakże w dalszym ciągu nie wyjaśnił, czy był to jedynie brak kontaktu osobistego (niemożność przekazania/odebrania listu), czy wystąpiła także przeszkoda w kontakcie telefonicznym, iż nie miał on całkowicie świadomości o skierowanej do niego, a odebranej przez domownika, korespondencji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.