I SA/Wa 1931/23
WyrokWSA w Warszawie2024-09-19
Skład orzekający: sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Milicka-Stojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie zezwolenia na prowadzenie placówki całodobowej opieki było uzasadnione stwierdzonymi nieprawidłowościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu mieszkańców, mimo twierdzeń skarżącego o ich usunięciu i zastosowaniu przepisów Prawa przedsiębiorców do kontroli?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo cofnęły zezwolenie na prowadzenie placówki całodobowej opieki, ponieważ stwierdzone nieprawidłowości, w tym zagrożenie życia i zdrowia mieszkańców (niskie temperatury, złe warunki socjalno-bytowe, przetrzymywanie mieszkańców w zamkniętych pokojach), nie zostały usunięte. Sąd podkreślił, że kontrole placówek opiekuńczych podlegają przepisom ustawy o pomocy społecznej, a nie Prawa przedsiębiorców, a stwierdzone zagrożenie uzasadniało zastosowanie art. 130 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie placówki całodobowej opieki. Wojewoda cofnął zezwolenie z powodu stwierdzonych nieprawidłowości zagrażających życiu i zdrowiu mieszkańców, takich jak awaria ogrzewania, złe warunki socjalno-bytowe, używanie niebezpiecznych urządzeń grzewczych oraz przetrzymywanie mieszkańców w zamkniętych pokojach. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Prawa przedsiębiorców dotyczących kontroli oraz kwestionowali ustalenia organów co do istnienia i nieusunięcia nieprawidłowości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi P. D. [...] i K.K. [...] na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 5 lipca 2023 r. nr DPS-I.4132.1.2023.PM w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie placówki całodobowej opieki oddala skargę.
Decyzją z 5 lipca 2023 r. nr DPS-I.4132.1.2023.PM Minister Rodziny i Polityki Społecznej, po rozpoznaniu odwołania [...] prowadzącej działalność pod nazwą [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z 7 lutego 2023 r. nr PS-IV.9423.1.14.2022 o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie placówki całodobowej opieki.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i
prawnym;
Decyzją z 7 lutego 2023 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski w pkt 1 orzekł o
cofnięciu [...] zezwolenia na prowadzenie w ramach działalności gospodarczej placówki pod nazwą [...] zapewniającej całodobową opiekę 28 osobom niepełnosprawnym,
przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, z siedzibą przy ul. [...], w pkt 2 nakazał [...] wstrzymanie prowadzenia powyższej placówki, zaś w pkt 3 decyzji nadał decyzji rygor
natychmiastowej wykonalności.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli [...] prowadząca działalność pod nazwą [...].
Decyzją z 5 lipca 2023 r. Minister Rodziny i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z 7 lutego 2023 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na poczynione w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołał treść art. 67, art. 68 i art. 130
ust. 6 ustawy o pomocy społecznej.
Minister podniósł, że uprawnienia wojewody w zakresie kontroli nad działalnością jednostek i placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku wynikają z troski ustawodawcy o zabezpieczenie porządku prawnego, a ich celem jest przede wszystkim ochrona dóbr i wartości chronionych ustawą o pomocy społecznej. Każdy podmiot, który prowadzi tego rodzaju placówkę powinien spełniać standardy wymagane ustawą, posiadać stosowne zezwolenie wojewody i podlegać kontroli tego organu.
Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie stosuje się przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Kontrolę doraźną placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku przeprowadza się na podstawie ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 grudnia 2020 r. w sprawie nadzoru i kontroli w pomocy społecznej. Te przepisy materialne są właściwe dla tego postępowania i są podstawą do wydania rozstrzygnięcia. Nie jest to kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy, lecz kontrola placówki, której celem jest zbadanie prawidłowości jej organizacji i funkcjonowania. Obowiązujące przepisy nie przewidują również możliwości wniesienia sprzeciwu od czynności kontrolnych. Tym samym organ wojewódzki nie miał obowiązku wydania postanowienia o rozpatrzeniu sprzeciwu. Z kolei zgodnie z § 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 grudnia 2020 r. kierownikowi jednostki podlegającej kontroli przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń dotyczących ustaleń zawartych w protokole.
Zdaniem Ministra, stwierdzone w placówce nieprawidłowości skutkujące zagrożeniem życia i zdrowia mieszkańców w niej przebywających nie zostały usunięte. Pismem z 6 kwietnia 2023 r. Wojewoda poinformował o złożeniu przez pełnomocnika dyrektora oświadczenia o odmowie podpisania protokołów z kontroli doraźnych przeprowadzonych w placówce w dniach: 22 listopada, 1 grudnia 2022 r. i 22 i 23 grudnia 2022 r. oraz 12 i 16 stycznia 2023 r. Do dnia przekazania tego pisma przez organ pierwszej instancji skarżący nie zwrócili niepodpisanych protokołów z kontroli.
Minister przywołał również ustalenia poczynione w uzasadnieniu decyzji
Warmińsko - Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w
[...] z 16 maja 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję ustną Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z 7 lutego 2023 r. nakazującej usunięcie w obiekcie budowlanym mieszczącym placówkę wskazanych w decyzji nieprawidłowości oraz zakazującej użytkowania powyższego obiektu do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższej decyzji, poczynione przed
jej wydaniem ustalenia dotyczące stwierdzonych w placówce nieprawidłowości są spójne
z ustaleniami poczynionymi przed wydaniem decyzji z 7 lutego 2023 r. o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie placówki, a także ustaleniami Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] poczynionymi przed wydaniem decyzji z 23 grudnia
2022 r. nakazującej w trybie natychmiastowej wykonalności zapewnienie w
pomieszczeniach placówki właściwej temperatury, ustaleniami Prokuratury Rejonowej [...] poczynionymi przed wszczęciem postępowania w sprawie o sygn. akt 4020-4.Ds,141.2023 w przedmiocie czynu z art. 160 § 1 kodeksu karnego (tj. narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu) oraz ustaleniami Komendanta Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej potwierdzającymi brak udokumentowania przez prowadzących placówkę usunięcia nieprawidłowości ujawnionych w protokole czynności kontrolno-rozpoznawczych z 23 stycznia 2023 r. oraz 8 października 2020 r. w sprawie zgodności wykonania obiektu z projektem budowlanym.
Organ odwoławczy wskazał, że powyższe decyzje i czynności, a także ustalenia zespołu inspektorów podczas czynności kontrolnych, potwierdzają, że w placówce występowały liczne nieprawidłowości. W szczególności doszło w niej do awarii kotła grzewczego i związanej z tym niskiej wydajności cieplnej w pomieszczeniach budynku.
W placówce przez pewien okres czasu nie było ogrzewania i panowały niskie
temperatury. Ujawniono również używanie nagrzewnicy oraz promiennika gazowego podłączonych do butli gazowej, które nie są przeznaczone do użytkowania w pomieszczeniach zamkniętych, a tym samym mogły bezpośrednio zagrażać bezpieczeństwu i życiu osób przebywających w placówce. W części pomieszczeń, w których przebywali mieszkańcy placówki, stwierdzono złe warunki socjalno-bytowe. Ujawniono przyjmowanie do placówki mieszkańców ponad statutową liczbę określoną w decyzji Wojewody zezwalającej na prowadzenie placówki, a także przetrzymywanie mieszkańców zamkniętych na klucz w pokojach, w których panowały warunki
uwłaczające godności człowieka.
Zdaniem Ministra, zebrany materiał dowodowy potwierdza, że nie wszystkie stwierdzone nieprawidłowości zostały usunięte. Przede wszystkim nie usunięto nieprawidłowości z zakresu przepisów przeciwpożarowych, co w dalszym ciągu uniemożliwia użytkowanie budynku, a w konsekwencji uzasadnia cofnięcie zezwolenia. Ponadto, panujące w placówce temperatury nie były dostosowane do odpowiednich standardów przez okres ponad miesiąca. Były one niezgodne z normami określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zdaniem organu, wobec przebywania w placówce osób w podeszłym wieku, niepełnosprawnych,
przewlekle chorych i często leżących, niskie temperatury panujące w pomieszczeniach przez tak długi okres czasu stwarzały bezpośrednie zagrożenie dla ich zdrowia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyli [...] prowadząca działalność pod nazwą [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucili mające wpływ na wynik sprawy naruszenie:
1) prawa materialnego, to jest art. 54 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie i uznanie za prawidłowe wszczęcie przez Wojewodę kontroli w dniach 22-23 grudnia 2022 r., pomimo że w toku pozostawały
wszczęte wcześniej przez ten organ kontrole, gdyż placówka została poddana czynnościom kontrolnym w dniach 22 listopada 2022 r. oraz 1 grudnia 2022 r., które nie
były zakończone w dacie wszczęcia kolejnych kontroli, a nie można równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy,
2) prawa materialnego, to jest art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa przedsiębiorców poprzez j
ego niezastosowanie i niedostrzeżenie przekroczenia maksymalnego czasu trwania kontroli w jednym roku kalendarzowym, podczas gdy czas trwania wszystkich kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać, w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców, 12 dni roboczych, natomiast w niniejszej sprawie w 2022 r.
placówka została poddana pięciu kontrolom doraźnym prowadzonym z upoważnienia Wojewody, które zostały wszczęte w następujących dniach: 5 maja 2022 r., 22 listopada 2022 r., 1 grudnia 2022 r., 22 grudnia 2022 r., 23 grudnia 2022 r., a jednocześnie
odbywały się również kontrole prowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], które zostały wszczęte w następujących dniach: 28 lipca
2022 r., 21 grudnia 2022 r. i 23 grudnia 2022 r., co w związku z koniecznością wliczania
do czasu trwania kontroli wszystkich dni roboczych danego przedsiębiorcy od
rozpoczęcia kontroli aż do jej zakończenia doprowadziło do znaczącego przekroczenia ustawowego czasu trwania kontroli placówki,
3) prawa materialnego, to jest art. 59 ust. 1, ust. 3, ust. 5 pkt 1, ust. 7 Prawa przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie i uznanie za prawidłowe podjęcie i wykonywanie kontroli, które zostały wszczęte w dniach 22-23 grudnia 2022 r., podczas
gdy dyrektor placówki złożył dwa sprzeciwy wobec podjęcia i wykonywania tych kontroli, które przekazano bezpośrednio Zespołowi kontrolującemu, a ponadto doręczono bezpośrednio Wydziałowi Polityki Społecznej Warmińsko - Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w [...], w związku z czym Wojewoda miał obowiązek wstrzymania dalszych czynności kontrolnych i rozpoznania wniesionego sprzeciwu,
4) prawa materialnego, to jest art. 59 ust. 8 Prawa przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie i uznanie za prawidłowe przeprowadzenie w dniach 22-23 grudnia
2022 r. kontroli i sporządzenie z niej protokołu, podczas gdy wskutek nierozpoznania sprzeciwów wniesionych przez dyrektora placówki należał odstąpić od czynności kontrolnych i zaniechać sporządzania protokołu z kontroli,
5) prawa materialnego, to jest art. 46 ust. 3 Prawa przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie i oparcie się na ustaleniach dokonanych podczas przeprowadzonych kontroli, podczas gdy dokonano ich z naruszeniem Prawa przedsiębiorców, w związku z czym nie powinny stanowić podstawy ustaleń w niniejszej sprawie,
6) prawa materialnego, to jest art. 130 ust. 6 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji o cofnięciu zezwolenia, podczas gdy:
- w placówce usunięto wszelkie nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli prowadzonych z upoważnienia Wojewody, o czym świadczy treść protokołu kontroli doraźnej z 12 i 16 stycznia 2023 r., w którym nie stwierdzono jakichkolwiek nieprawidłowości w zakresie kontroli przeprowadzonej 16 stycznia 2023 r., ponieważ w
tym dniu zespół inspektorów stwierdził jedynie umieszczenie w jadalni butli gazowej i nagrzewnicy, która była wyłączona, więc inspektorzy nie mieli jakichkolwiek zastrzeżeń zarówno w zakresie temperatury pomieszczeń, jak i warunków socjalno-bytowych, a w konsekwencji nie było podstaw do stanowiska, że dalsze funkcjonowanie placówki
zagraża życiu lub zdrowiu osób w niej przebywających;
- placówka spełnia wymogi w zakresie utrzymania odpowiedniej temperatury
pomieszczeń, a okoliczności powoływane przez organ nie występowały na dzień wydania decyzji pierwszej instancji, ponieważ obniżenie temperatury w placówce miało związek jedynie z awarią centralnego ogrzewania, która została usunięta, po czym temperatura
we wszystkich pokojach wynosiła co najmniej 20°C;
- do placówki nie przyjmowano osób ponad liczbę statutową określoną w zezwoleniu Wojewody, a sytuacja z 12 stycznia 2023 r., kiedy w placówce stwierdzono obecność 34 osób miała związek z przygotowywaniem nowych pokoi dla mieszkańców i planowanym zwiększeniem liczby miejsc w placówce, jednak na skutek zastrzeżeń zespołu
inspektorów już w dniu kontroli dyrektor podjął działania celem ograniczenia liczby osób przebywających w placówce, w związku z czym jeszcze tego samego dnia liczba pensjonariuszy wynosiła 28 osób, a więc była zgodna z posiadanym przez placówkę zezwoleniem;
- stwierdzenie przez inspektorów podczas kontroli w dniu 12 stycznia 2023 r. zamkniętych drzwi do pokoi znajdujących się na pierwszym piętrze budynku miało związek jedynie z nagłym wszczęciem kontroli, a osoby znajdujące się w tych pokojach przebywały tam
jedynie w czasie przeprowadzania kontroli przez zespół inspektorów, w związku z czym
była to jednorazowa sytuacja, o czym świadczą ustalenia kolejnej kontroli placówki przeprowadzonej 16 stycznia 2023 r., podczas której inspektorzy ustalili, że nikt z mieszkańców nie przebywał na pierwszym piętrze budynku; placówka była zaś
prowadzona na parterze budynku, który spełniał wszelkie normy bezpieczeństwa,
natomiast decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z 7 lutego 2023 r. została oparta głównie na ustaleniach dotyczących pierwszego piętra budynku,
które było wyłączone z użytku, w związku z czym skarżący wnieśli odwołanie od
powyższej decyzji, a następnie skargę do sądu administracyjnego i obecnie oczekują na
jej rozpoznanie;
7) art. 130 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 17 ust. 1, 3 i 5 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 grudnia 2020 r. poprzez jego błędne
zastosowanie i wydanie decyzji o cofnięciu zezwolenia przed doręczeniem skarżącym protokołów ze wszystkich kontroli doraźnych i wniesieniem zastrzeżeń do poczynionych ustaleń, które zdaniem Inspektorów stanowią podstawę do stwierdzenia przez nich zagrożenia życia lub zdrowia mieszkańców,
8) § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 grudnia
2020 r. poprzez jego niezastosowanie skutkujące przeprowadzeniem każdej kontroli
przez ten sam zespół pomimo przesłanek wywołujących uzasadnione wątpliwości co do
ich bezstronności i podważania tego przez skarżących,
9) § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 grudnia
2020 r. poprzez sporządzanie protokołów kontroli w sposób nieodpowiadający rzeczywistemu stanowi faktycznemu, lecz wyolbrzymiający lub uogólniający stwierdzone uchybienia, które zawierają opis wyłącznie nieprawidłowości, podczas gdy powinny zawierać wszystkie ustalenia kontroli, czyli także te świadczące o prawidłowym funkcjonowaniu placówki i świadczeniu usług, np. w protokole z kontroli z 22 listopada
2022 r. i 1 grudnia 2022 r. jest zapis: "u jednej z mieszkanek kontrolerzy stwierdzili zabrudzoną pościel", natomiast nie znajduje się zapis, że u pozostałych 27 mieszkańców pościel była czysta,
10) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść
rozstrzygnięcia tj. art. 7 k.p.a.:
- poprzez cofnięcie zezwolenia na podstawie ustaleń stwierdzonych podczas kontroli w dniach 22 listopada 2022 r. 1 grudnia 2022 r., 22 grudnia 2022 r., 23 grudnia 2022 r. oraz 12 stycznia 2023 r., podczas gdy decyzja musi uwzględniać stan faktyczny i prawny na dzień jej wydania oraz zmiany, które zaszły w okolicznościach faktycznych, a co zostało pominięte, gdyż już z kontroli przeprowadzonej w dniu 16 stycznia 2023 r. wynikało, że wszelkie nieprawidłowości stwierdzone podczas wskazanych wcześniej kontroli (które skarżący częściowo kwestionują) zostały usunięte, zatem decyzja jest rażąco sprzeczna
z zasadą prawdy materialnej,
- poprzez działanie niezgodne z przepisami polegające na wykorzystaniu pozyskanych chronionych danych osobowych (pismem z 23 grudnia 2022 r. organ wezwał dyrektora placówki do przedłożenia m.in. danych kontaktowych rodzin) i informowaniu w sposób telefoniczny i mailowy m. in. w dniach 13 i 27 stycznia 2023 r. rodzin mieszkańców przebywających w placówce o konieczności zabrania pensjonariusza z uwagi na
planowane zamknięcie placówki z zagrożeniem ponoszenia odpowiedzialności za
członka rodziny w przypadku braku jego zabrania z placówki, podczas gdy nie cofnięto zezwolenia, gdyż postępowanie było w toku (decyzję wydano 7 lutego 2023 r., a zatem prawie po miesiącu po kontaktach z rodzinami, a w jednym z ostatnich pism organ zawiadomił, że z uwagi na złożoność sprawy przedłuża termin wydania decyzji do 23
lutego 2023 r.), placówka nadal była wpisana do rejestru placówek, a zatem działania organu nie znajdowały podstawy prawnej, co skutkowało wystąpieniem do organu w
dniach 13 i 27 stycznia 2023 r. z wezwaniem do zaprzestania naruszeń i przywrócenia stanu poprzedniego,
11) naruszenie w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy art. 80 k.p.a.
poprzez dowolną a nie swobodną wszechstronną analizę materiału dowodowego przejawiającą się w pominięciu protokołu kontroli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z 18 stycznia 2023 r., stanowiącej kontrolę sprawdzającą do decyzji z 23 grudnia 2022 r. oraz kontrolę sprawdzenia wykonania nakazów decyzji z 23 grudnia
2022 r., która wykazała spełnienie zaleceń oraz nakazu zapewnienia w pomieszczeniach placówki temperatury minimum +20°C, a także nie stwierdziła pobytu mieszkańców i
innych osób na pierwszym piętrze budynku - pomimo powoływania się przez organ na decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z 23 lutego 2022 r.,
12) naruszenie w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy art. 7, art. 75 § 1,
art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, naruszenie zasad prawdy obiektywnej, nieustalenie stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością przejawiające się w stwierdzeniu, że placówka nie usunęła nieprawidłowości z zakresu przepisów przeciwpożarowych, podczas gdy:
- w placówce doszło do usunięcia znacznej części nieprawidłowości wskazanych przez Państwową Straż Pożarną, co wynika z dokumentów, które zostały załączone do odwołania, w tym w szczególności z protokołu kontroli z 24 stycznia 2023 r., która
dotyczyła wydajności hydrantów, a nadto nieprawidłowości stwierdzone przez
Państwową Straż Pożarną nie powodowały zagrożenia dla życia lub zdrowia osób oraz bezpieczeństwa mienia, o czym świadczą czynności podjęte przez Państwową Straż Pożarną po przeprowadzonych czynnościach kontrolno - rozpoznawczych, ponieważ Państwowa Straż Pożarna wyznaczyła placówce termin na usunięcie uchybień, jednak
nie wydała zakazu użytkowania budynku,
- placówka dysponuje wymaganym zaopatrzeniem wodnym do zewnętrznego gaszenia pożaru w ilości 20 dm3/s w związku z posiadanym zastępczym źródłem wody, którym jest staw ppoż. znajdujący się w odległości 330 metrów od budynku i dysponowała zgodą
na posiadanie zastępczego źródła wody wydaną do września 2022 r., w związku z czym
ma możliwość ponownego uzyskania takiej zgody;
- brak wymaganego zaopatrzenia wodnego do zewnętrznego gaszenia pożaru nie ma wpływu na wydajność hydrantów, na dowód czego do odwołania załączono protokół
kontroli z 24 stycznia 2023 r. dotyczącej wydajności hydrantów, z którego wynika, że “zmierzona wydajność hydrodynamiczna hydrantu wewnętrznego o współczynniku K=43
i prądownicy o średnicy dyszy równoważnej 10 mm dla najbardziej niekorzystnego urządzenia przeciwpożarowego hydrantu wewnętrznego jest większa od wartości minimalnej 1 dm3/s przy ciśnieniu nie niższym niż 0,2MPa", w związku z czym hydranty przeciwpożarowe spełniają wymagania wydajności oraz ciśnienia hydrodynamicznego,
- w placówce usunięto nieprawidłowości w zakresie braku grzejnika, złego stanu
instalacji elektrycznej w postaci przedłużacza w kotłowni oraz niepochowanych
przewodów po naprawie pieca, a nadto usunięto wszelkie przedmioty ze schodów oraz dokonano niezbędnych napraw w zakresie drzwi ewakuacyjnych znajdujących się na parterze budynku, jak również drzwi przeciwpożarowych, na które naciągnięto samozamykacze;
- do odwołania zostały załączone protokoły z kontroli, które potwierdziły sprawność następujących urządzeń: alarmu przeciwpożarowego, przeciwpożarowego wyłącznika prądu, awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego, gaśnic, instalacji elektrycznej, instalacji odgromowej oraz przewodów dymowych,
13) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że w placówce przez
pewien okres występował brak ogrzewania i panowały niskie temperatury, a w części pomieszczeń także złe warunki socjalno - bytowe, podczas gdy:
- w okresie awarii centralnego ogrzewania pomieszczenia były ogrzewane przy użyciu innych urządzeń grzewczych, ponieważ w tym okresie był uruchomiony zapasowy kocioł, który wspólnie z kotłem elektrycznym wspomagającym ogrzewanie wody użytkowej zapewniał utrzymanie możliwej do uzyskania termiki cieplnej, w związku z czym na skutek awarii doszło jedynie do obniżenia temperatury w placówce, jednak nie w sposób zagrażający zdrowiu osób w niej przebywających,
- w związku z awarią centralnego ogrzewania dyrektor placówki niezwłocznie podjął czynności naprawcze, a ponadto przystosował piec do ogrzewania również drewnem, ze względu na niską kaloryczność węgla typu ekogroszek, co wynika z treści protokołu
kontroli z 22 listopada 2022 r., w którym odnotowano, że dyrektora zastano przy naprawie pieca,
- w dniu 20 grudnia 2022 r. dyrektor zakupił do placówki pompę centralnego ogrzewania,
co miało związek z uszkodzeniem dotychczas używanego urządzenia, która została zamontowana w nocy z 21 na 22 grudnia 2022 r. ok. godziny 4.00 rano, po czym następował stopniowy wzrost temperatury, co wynika z pomiarów dokonanych podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 23 grudnia 2022 r. przez zespół inspektorów Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...],
- po usunięciu awarii centralnego ogrzewania temperatura we wszystkich pokojach wynosiła co najmniej 20°C, co potwierdziły kolejne kontrole przeprowadzone w placówce, tj. kontrole przeprowadzone 12, 16 i 18 stycznia 2023 r. przez inspektorów Państwowego
Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Olsztynie,
- w toku licznych kontroli stwierdzano pojedyncze zabrudzenia, co nie mogło dowodzić zaniedbań w opiece nad pensjonariuszami, ponieważ placówka funkcjonowała
całodobowo, w związku z czym stale powstawały nowe zabrudzenia, co miało miejsce przede wszystkim podczas spożywania posiłków oraz załatwiania potrzeb
fizjologicznych, a ponadto zastrzeżenia inspektorów dotyczyły głównie pomieszczeń znajdujących się na pierwszym piętrze budynku, które nie były zamieszkiwane przez pensjonariuszy.
Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania
w sprawie.
Ponadto, skarżący podnieśli, że w sprawie wystąpiła przesłanka do zawieszenia postępowania z urzędu, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z uwagi na toczące się obecnie przed WSA w Olsztynie (sygn. akt II SA/Ol 716/23) postępowanie ze skargi na decyzję Warmińsko - Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z
16 maja 2023 r. nr P.7721.20.2023 15KK, utrzymującą w mocy ustną decyzję
Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z 7 lutego 2023 r. w przedmiocie zakazu użytkowania obiektu budowlanego położonego w [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł o jej
oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Dotyczyła ona decyzji Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, którą organ
odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z 7 lutego
2023 r. o cofnięciu [...] zezwolenia na prowadzenie, w ramach działalności gospodarczej, placówki pod nazwą [...], zapewniającej całodobową opiekę 28 osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku (pkt 1), nakazaniu wstrzymania prowadzenia powyższej działalności (pkt 2) oraz nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (pkt 3).
W niniejszej sprawie organy obu instancji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, uznały, że wystąpiły przesłanki do cofnięcia udzielonego skarżącym decyzją z 18 grudnia 2020 r. zezwolenia na prowadzenie, w ramach działalności gospodarczej, placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Zdaniem organów, poczynione w sprawie ustalenia potwierdziły, że w przedmiotowej placówce wystąpił stan
bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia osób w podeszłym wieku, niepełnosprawnych, przewlekle chorych i często leżących, co nie pozwalało na dalsze jej prowadzenie.
Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd powyższą ocenę organów w całości podzielił.
Na wstępie podnieść trzeba, że prowadzenie placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku reguluje art. 67 - 69 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r.,
poz. 901), zwanej dalej "ustawą", "ustawą z 12 marca 2004 r." lub "ustawą o pomocy społecznej".
Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy, działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia tego rodzaju placówki może być prowadzona po uzyskaniu zezwolenia wojewody. Zezwolenie to wydaje się po spełnieniu warunków określonych w art. 67 ust. 2 ustawy, w tym standardów, o których mowa w art. 68 ustawy. Wymienione w tej ostatniej normie standardy określają szczegółowo zakres usług opiekuńczych i bytowych świadczonych
w placówce, wymogi dotyczące budynku, w którym jest ona usytuowana oraz
pomieszczeń znajdujących się w takim budynku. Przy tym, co istotne, powyższe
standardy ustawowe mają charakter minimalny, a podmiot prowadzący placówkę
powinien stworzyć jej mieszkańcom przede wszystkim bezpieczne i godne warunki
pobytu. Zgodnie bowiem z art. 68 ust. 2 ustawy, sposób świadczenia usług powinien uwzględniać stan zdrowia, sprawność fizyczną i intelektualną oraz indywidualne potrzeby i możliwości osoby przebywającej w placówce, a także prawa człowieka, w tym w szczególności prawo do godności, wolności, intymności i poczucia bezpieczeństwa.
Powyższe wymogi ustawy o pomocy społecznej dotyczące konieczności
zapewnienia pensjonariuszom godnych i spełniających określone standardy warunków bytowych, opiekuńczych i lokalowych wynikają z faktu, że mieszkańcami tego rodzaju placówek są osoby w podeszłym wieku, chore, niepełnosprawne. Zatem są to bardzo często osoby bezbronne nie będące w stanie samodzielnie bronić swoich praw. Taka sytuacja może prowadzić do ryzyka nadużyć przez podmiot prowadzący placówkę, w szczególności polegających na naruszaniu dóbr pensjonariuszy takich jak zdrowie, życie czy poszanowanie godności osobistej, które to wartości, zgodnie z wolą ustawodawcy, podlegają szczególnej ochronie.
W ustawie przewidziano, że w przypadku stwierdzenia zagrożenia życia lub
zdrowia osób przebywających w placówce prowadzonej na podstawie zezwolenia wojewoda może, poza cofnięciem zezwolenia, wydać decyzję nakazującą wstrzymanie prowadzenia placówki z jednoczesnym nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 130 ust. 6 ustawy).
Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza ocenę
organów, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki uprawniające organy do zastosowania wobec skarżących trybu przewidzianego w art. 130 ust. 6 ustawy. Jak bowiem zasadnie uznały organy, po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, w prowadzonej przez skarżących placówce wystąpiły nieprawidłowości
skutkujące zagrożeniem zdrowia i życia mieszkańców, takie jak przetrzymywanie mieszkańców w pokojach zamykanych na klucz w warunkach uwłaczających godności człowieka, niskie temperatury panujące w placówce, zaniedbania w pielęgnacji i opiece higienicznej mieszkańców placówki czy brak natychmiastowej reakcji w sytuacji
zagrożenia zdrowia i życia mieszkańców. Powyższe ustalenia potwierdza zebrana w sprawie obszerna dokumentacja w postaci, między innymi, protokołów z kontroli
doraźnych przeprowadzonych w placówce przez zespół inspektorów Wydziału Polityki Społecznej Warmińsko – Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w [...] w okresie od listopada 2022 r. do stycznia 2023 r.
Wbrew podniesionym w skardze zarzutom przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało również, że nie wszystkie nieprawidłowości stwierdzone podczas prowadzonych przez organ wojewódzki kontroli zostały przez podmioty prowadzące placówkę usunięte (por. ustalenia zespołu inspektorów dokonane podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 16 stycznia 2023 r., gdzie stwierdzono, że w placówce występują nieprawidłowości skutkujące naruszeniem wolności, godności człowieka i poczucia bezpieczeństwa (str. 4-5 protokołu z kontroli doraźnej z 12 i 16 stycznia 2023 r.), zagrożeniem zdrowia lub życia mieszkańca (str. 5 protokołu z kontroli doraźnej z 12 i 16 stycznia 2023 r.) oraz brakiem standardów określonych ustawą o pomocy społecznej (str.
5-6 protokołu z kontroli doraźnej z 12 i 16 stycznia 2023 r.). Zasadnie zatem uznały
organy, że w przedmiotowej placówce wystąpił stan bezpośredniego zagrożenia dla
zdrowia osób w podeszłym wieku, niepełnosprawnych, przewlekle chorych i często leżących, naruszenie wolności, godności człowieka i poczucia bezpieczeństwa oraz naruszenie standardów określonych ustawą o pomocy społecznej, co nie pozwalało na dalsze prowadzenie przedmiotowej placówki. Tym samym niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 130 ust. 6 ustawy z 12 marca 2004 r.
Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zdołały również podważyć
zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 46 ust. 3, art. 54 ust. 1, art. 55 ust. 1 pkt 1, art. 59 ust. 1, ust. 3, ust. 5 pkt 1, ust. 7 i art. 59 ust. 8 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Zgodzić się trzeba z organem odwoławczym, że kontroli doraźnej
placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle
chorym lub osobom w podeszłym wieku nie można utożsamiać z kontrolą działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Celem kontroli doraźnej wskazanej placówki jest zbadanie prawidłowości jej organizacji i funkcjonowania. Z tego powodu dla postępowania kontrolnego w tym zakresie właściwe będą przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. oraz
rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 grudnia 2020 r. w sprawie nadzoru i kontroli w pomocy społecznej (Dz. U. poz. 2285), które stanowią podstawę prawną do wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. W § 1 powyższego
rozporządzenia z 9 grudnia 2020 r. wprost wskazano, że określa ono, między innymi, organizację i tryb przeprowadzania kontroli i sprawowania nadzoru. Zgodnie zaś z § 2
ww. rozporządzenia, takiej kontroli podlegają, między innymi, placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, o których mowa w ustawie z 12 marca 2004 r. W konsekwencji nie można uznać za zasadne stanowiska skarżących, że w niniejszym postępowaniu znajdą zastosowanie przepisy ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców odnoszące się do kontroli działalności przedsiębiorców.
Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 grudnia
2020 r. w sprawie nadzoru i kontroli w pomocy społecznej. Analiza akt sprawy potwierdza bowiem, że sporne kontrole przeprowadzone zostały w placówce zgodnie z wymogami rozporządzenia z 9 grudnia 2020 r., w tym wymogami § 11 ust. 2, § 16 ust. 1 oraz § 17
ust. 1, 3 i 5 ww. rozporządzenia, protokoły sporządzone z przeprowadzonych kontroli zawierały wyczerpujące ustalenia dotyczące stwierdzonych nieprawidłowości, a skład zespołów inspektorów przeprowadzających te kontrole był zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Jednocześnie skarżący, poza powoływaniem się na naruszenie postanowień ww. rozporządzenia z 9 grudnia 2020 r., nie przedłożyli żadnych
dokumentów i nie przedstawili jakichkolwiek dowodów na poparcie zawartych w skardze twierdzeń dotyczących nieprawidłowości przy prowadzeniu kontroli z upoważnienia
organu wojewódzkiego.
Podsumowując, zasadnie uznały organy obu instancji, że w sprawie zaistniały podstawy do wydania decyzji o cofnięciu skarżącym zezwolenia na prowadzenie
placówki w oparciu o art. 130 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić przy tym trzeba, że wydawana na podstawie powołanego przepisu decyzja nie ma charakteru uznaniowego. W przypadku bowiem ustalenia wystąpienia określonych w art. 130 ust. 6 ustawy przesłanek (stwierdzenie stanu zagrożenia życia lub zdrowia mieszkańców placówki) właściwy organ obowiązany jest cofnąć zezwolenie na prowadzenie placówki
z jednoczesną możliwością nakazania wstrzymania prowadzenia placówki wraz z
nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.. Decyzje organów obu instancji
są więc zgodne z prawem. Jak już wskazano wyżej, nie ulega wątpliwości, że w placówce
wystąpiły nieprawidłowości skutkujące stanem bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia osób w podeszłym wieku, niepełnosprawnych, przewlekle chorych i często leżących, naruszeniem wolności, godności człowieka i poczucia bezpieczeństwa oraz standardów określonych ustawą o pomocy społecznej, które nie zostały przez skarżących usunięte.
Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło również do zarzucanych w skardze naruszeń przepisów postępowania. Akta sprawy potwierdzają, że organy szczegółowo rozważyły
czy w placówce wystąpiły przesłanki uprawniające do zastosowania trybu określonego w art. 130 ust. 6 ustawy, to jest czy wystąpił stan zagrożenia życia lub zdrowia mieszkańców placówki, w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, w tym wskazanych wyżej protokołów z kontroli doraźnych prowadzonych z upoważnienia organu wojewódzkiego, jednoznacznie wynika, że taki stan zagrożenia wystąpił, a stwierdzone nieprawidłowości nie zostały usunięte. Organy uzasadniły również zajęte stanowisko w sposób zgodny z wymogami określonymi w art.
107 § 3 k.p.a.
Końcowo, odnosząc się do zawartego w skardze twierdzenia, że w sprawie wystąpiła przesłanka do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1
p.p.s.a. Sąd wskazuje, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że powołany przepis znajdzie zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy sąd nie
jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Zdaniem Sądu, tego rodzaju zależność nie występuje pomiędzy niniejszą sprawą dotyczącą cofnięcia zezwolenia na prowadzenie placówki zapewniającej całodobową opiekę, a postępowaniem w sprawie skargi na
decyzję organu nadzoru budowlanego w przedmiocie zakazu użytkowania obiektu budowlanego w [...]. Cofnięcie zezwolenia na prowadzenie placówki nie było bowiem skutkiem zakazu użytkowania obiektu budowlanego, lecz konsekwencją ustalonego przez organ wojewódzki wystąpienia w placówce stanu zagrożenia życia lub zdrowia mieszkańców tej placówki.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło