I OSK 1355/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 699/22 w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2022 r., nr SKO Gd/630/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 15 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 699/22, w pkt 1) uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 30 czerwca 2022 r., nr SKO Gd/630/22; w pkt 2) zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego Z. T. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej – SKO, Kolegium, skarżący kasacyjnie), zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej p.p.s.a.) Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na przyjęciu i przedstawieniu w uzasadnieniu wydanego orzeczenia okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy w oczywisty sposób sprzecznych z treścią przekazanych sądowi akt sprawy oraz treścią zaskarżonej decyzji, co budzi uzasadnione wątpliwości co do zgodności z prawem materialnym i procesowym dokonanej przez Sąd oceny zaskarżonej decyzji, nie pozwalając w sposób wiarygodny zrekonstruować tak motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia, jak i trafności wyrażonych przez Sąd ocen, co ma istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz obciążenie kosztami postępowania Skarbu Państwa. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zażądała jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne, w sytuacji gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) zw. z art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postawiony zarzut nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Analiza akt administracyjnych sprawy, jak i zaskarżonego wyroku, wskazuje, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że art. 133 p.p.s.a. obliguje sąd do wydania wyroku po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 1 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 3921/21). Taka ocena w rozpoznawanej sprawie została przeprowadzona. Art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak też ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez Sąd I instancji, z którą skarżący kasacyjnie się nie zgadza. Natomiast w art. 141 § 4 p.p.s.a wskazano, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach, tj.: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu I instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu. Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego sądu I instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 30/21). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., nie zawiera również powyższych uchybień. Zarzut postawiony w skardze kasacyjnej sprowadza się do stwierdzenia, że Sąd I instancji przedstawił stan sprawy w sposób sprzeczny z okolicznościami wynikającymi z akt sprawy, albowiem tak organ I instancji, jak SKO, nie podnosiło okoliczności odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności. Okoliczność taka w ogóle nie wynika ze zgromadzonych materiałów, nie była w toku postępowania badana i nie posłużyła jako argument dla zanegowania związku przyczynowego pomiędzy opieką nad niepełnosprawną S. T. a rezygnacją (niepodejmowaniem) z zatrudnienia przez Z. T. SKO, wbrew temu co twierdzi Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, nie tylko nie skupiło się na odbywaniu przez skarżącego kary pozbawienia wolności, ale w ogóle takiej okoliczności nie podnosiło. Podkreślenia wymaga, iż zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania może odnieść zamierzony skutek wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie Sąd I instancji, jak słusznie wskazało Kolegium, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że: "Organ ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia/niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, skupiając się na wcześniejszej bierności zawodowej skarżącego oraz odbywaniu przez niego kary pozbawienia wolności na krótko przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.", to jednak – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - odniesienie się przez Sąd I instancji do odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności na krótko przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, należy uznać za zwykłą pomyłkę Sądu, która choć niewątpliwie nie powinna była się zdarzyć, to nie mogła mieć wpływu na odkodowanie toku rozumowania Sądu. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że brak jest jakichkolwiek dowodów na odbywanie przez skarżącego kary pozbawienia wolności na krótko przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pomyłka ta nie mogła mieć i nie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku, co powoduje, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. okazał się niezasadny. Podkreślić przy tym trzeba, że całe uzasadnienie Sądu I instancji, jest jasne, spójne, logiczne oraz przedstawia ustalony stan faktyczny i podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Wskazać bowiem trzeba, że przyczyną uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji organu odwoławczego były dostrzeżone uchybienia w sferze oceny i wnikliwego rozważenia przez SKO całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności faktycznych, zwłaszcza w kwestii związku przyczynowo – skutkowego między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez Z. T. a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Zabrakło również oceny SKO w odniesieniu do zakresu opieki sprawowanej przez Z. T. nad matką. Kolegium nie dokonało również oceny wykonywanych w ramach opieki czynności w kontekście ich ewentualnego pogodzenia z możliwością zatrudnienia skarżącego, choćby w niepełnym wymiarze pracy. Z wyżej wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 182 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.