I SA/Po 181/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. Z. i J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 17 listopada 2023 r., nr [...] odmówił J. Z. oraz E. Z. (dalej zwanych również skarżącymi) przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] dla której to SR w [...] prowadzi KW nr [...] Skarżący wnieśli zażalenie na wymienione na wstępie postanowienie. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz nakazanie Naczelnikowi przeprowadzenia ponownego (dodatkowego) opisu i oszacowania nieruchomości. Wniesiono również o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 16 stycznia 2024 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżących. Wskazano, że żaden z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a.") nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W ocenie Dyrektora nie sposób uznać, że postanowieniem z art. 110u § 1 u.p.e.a. jest także postanowienie o odmowie przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Wyłącznie przeprowadzenie przez organ egzekucyjny dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości (a nie odmowa jego przeprowadzenia) umożliwia zastosowanie art. 110u § 1 analizowanej ustawy. Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie od Dyrektora na rzecz każdego ze skarżących kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 17 § 1 w zw. z art. 18 w zw. z art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w bezpodstawnym uznaniu, że na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości nie przysługuje zażalenie; 2) art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez bezpodstawne zastosowanie tych przepisów wyrażające się w błędnym uznaniu, że na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości nie przysługuje zażalenie, a w konsekwencji nierozpoznanie zażalenia skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie organu przepisy u.p.e.a. jak i k.p.a. nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Skarżący kwestionują powyższe zapatrywanie. Rację w sporze należało przyznać skarżącym. Zgodnie z art. 110u § 1 u.p.e.a., zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie. Jak stanowi zaś art. 110u § 2 powołanego aktu, jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości. W orzecznictwie wielokrotnie wyrażono pogląd, że regulacja art. 110u § 2 u.p.e.a. choć nie wskazuje, że na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu przysługuje zażalenie, to wykładnia systemowa i celowościowa pozwala przyjąć, że na postanowienie to przysługuje zażalenie [tak: wyrok z 21 lutego 2024 r., I SA/Gd 877/23]. Uregulowana w art. 110u § 1 u.p.e.a. instytucja zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości stanowi samodzielny środek prawny i ma również pełne zastosowanie w sytuacji opisanej w art. 110u § 2 u.p.e.a. Brak jest wobec tego argumentów przemawiających za stanowiskiem, że na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie przysługiwałoby zażalenie, podczas gdy postanowienie w przedmiocie dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości zostało ujęte w tym samym artykule. Istotne przy tym jest, że w przedmiotowym przypadku zażalenie stanowi środek ochrony prawnej przysługujący dłużnikowi i zmierzający do ustalenia rzeczywistej wartości nieruchomości, która ma istotne znaczenie dla ceny nabycia nieruchomości, a w konsekwencji na wysokość zaspokojenia zobowiązań dłużnika [por. wyrok WSA w Kielcach z 2 grudnia 2021 r., I SA/Ke 456/21]. Także przedstawiciele doktryny potwierdzają zasadność powyższego poglądu i dopuszczalność skutecznego zaskarżenia postanowienia w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości w drodze zażalenia [tak: dr hab. P. Daniel w: Duże Komentarze Becka R. Hauser, M. Wierzbowski (redaktorzy); Postępowanie egzekucyjne w administracji; Komentarz; W. 2021; str. 734]. Na marginesie powyższych rozważań Sąd wskazuje, że pojęcie "istotnych zmian w stanie nieruchomości", o którym mowa w art. 110u § 2 u.p.e.a., obejmuje zarówno zmiany fizyczne nieruchomości (np. pod wpływem zjawisk przyrodniczych, zmian wielkości oraz przeznaczenia), zmiany spowodowane zmianami stanu prawnego, jak i zmianami środowiskowymi, czy też czynnikami ekonomicznymi, jak zmiany popytu lub podaży. Ich wpływ może okazać się równie istotny jak wpływ cech fizycznych. Podkreślić należy, że wartość nieruchomości nie jest stała i naturalna jest jej zmiana [por. wyrok NSA z 13 lipca 2009 r., II OSK 1108/08]. Zdaniem Sądu, pod pojęciem istotnych zmian w stanie nieruchomości należy więc rozumieć także istotne zmiany wartości rynkowej nieruchomości, niezależnie od tego, z jakich przyczyn wynikają [por. postanowienie SN z 23 kwietnia 1998 r., I CKN 639/97, publ. LEX nr 1633882]. Konkludując należy stwierdzić, że Dyrektor dokonał błędnej wykładni art. 110u § 2 u.p.e.a., w wyniku czego wadliwie zastosował art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. i stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości. W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organu będzie uwzględnienie wykładni prawa przyjętej w niniejszym wyroku oraz dokonanie przez jej pryzmat powtórnej oceny dopuszczalności zażalenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) orzeczono, jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się: wpis od skargi w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...]zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).