VIII SA/Wa 875/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 września 2022 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]z dnia 10 sierpnia 2022 r. Nr [...]; 2) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem nr [...]Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR, organ I instancji), działając na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) w związku z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 2022 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów jabłek oraz producentów świń (Dz. U. z 2022 poz. 879 z późn. zm., dalej: rozporządzenie z 2022 r.), po rozpoznaniu wniosku [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej: skarżąca, Spółka, strona) o udzielenie pomocy w ramach mechanizmu "Nadzwyczajna pomoc dostosowawcza dla producentów jabłek", odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2022 r. wniosek o udzielenie pomocy w ramach ww. mechanizmu należało złożyć w nieprzekraczalnym terminie do 30 czerwca 2022 r. Termin do złożenia tego wniosku jest terminem prawa materialnego, a więc jest ostateczny i nie podlega przywróceniu. Biorąc pod uwagę datę nadania wniosku Spółki w placówce pocztowej - 1 lipca 2022 r. - uznać należy, że przedmiotowy wniosek o udzielenie pomocy w ramach mechanizmu "Nadzwyczajna pomoc dostosowawcza dla producentów jabłek" został złożony po terminie. Brak jest więc możliwości jego merytorycznego rozpoznania oraz wszczęcia postępowania w przedmiocie udzielenia wnioskowanej pomocy. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca, wnosząc o ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku, który został nadany w placówce pocztowej 28 czerwca 2022 r., a więc w wyznaczonym przez rozporządzenie z 2022 r. terminie. Do zażalenia skarżąca dołączyła potwierdzenie nadania wniosku listowną przesyłką w dniu 28 czerwca 2022 r. oraz oświadczenie Poczty Polskiej S.A. Region Sieci [...] Województwo Urząd Pocztowy [...] z 19 sierpnia 2022 r., z którego wynika, że opóźnienie listu spowodowane było z winy operatora pocztowego. W urzędzie bowiem była inwentaryzacja, która spowodowała zamieszanie i błędne posegregowanie przesyłek. Prezes ARiMR postanowieniem z 16 września 2022 r. Nr [...], działając na podstawie art. 144 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2008 r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wniosek o udzielenie pomocy w ramach mechanizmu "Nadzwyczajna pomoc dostosowawcza dla producentów jabłek" strona nadała 1 lipca 2022 r. (data stempla pocztowego, Nr przesyłki [...]), za pośrednictwem placówki pocztowej operatora wyznaczonego - Urzędu Pocztowego w [...]. Taka data wynika również z e-monitoringu Poczty Polskiej śledzenie przesyłek – Tracking. Dodatkowo Prezes ARiMR wskazał, że na potwierdzeniu, które strona dołączyła do zażalenia, widnieje stempel pocztowy z datą 1 lipca 2022 r., zaś w oświadczeniu z 19 sierpnia 2022 r. Naczelnik Poczty w Warce nie wskazał żadnej konkretnej daty nadania przesyłki przez skarżącą, a jedynie ogólnie stwierdził, jakie były przyczyny "opóźnienia listu". Spółka natomiast, podpisując i składając przedmiotowy wniosek, oświadczyła, że znane są jej zasady uczestnictwa w mechanizmie "Nadzwyczajna pomoc dostosowawcza dla producentów jabłek", określone w Instrukcji wypełniania wniosku i zobowiązała się do ich przestrzegania. Organ odwoławczy podniósł, że termin określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2022 r. jest terminem prawa materialnego, dlatego nie może być skutecznie przywrócony na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a. Niewątpliwie wniosek strony nadany na poczcie 1 lipca 2022 r. został złożony z uchybieniem ww. terminu, do którego nie mają zastosowania przepisy dotyczące jego przywrócenia. Dlatego należało odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn", ponieważ przedmiotowa sytuacja jest oczywista, niewymagająca analizy i przeprowadzania dowodów, gdyż na "pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest postaw do prowadzenia postępowania (uchybienie terminu do złożenia wniosku). Od powyższego postanowienia skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61a § 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku Spółki, podczas gdy nie zachodziła żadna z przesłanek określonych w tym przepisie, która uzasadniałaby wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia takiego postępowania, 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy postanowienie to powinno zostać w całości uchylone, a sprawa powinna zostać przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania, w ramach którego organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie (przy zastosowaniu zwłaszcza art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz merytorycznie rozpoznać wniosek Spółki. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca zauważyła, że kompletny wniosek o przyznanie pomocy finansowej przewidzianej w rozporządzeniu z 2022 r. został złożony przez Spółkę za pośrednictwem operatora pocztowego 28 czerwca 2022 roku, tj. z zachowaniem terminu przewidzianego w § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia (przesyłka polecona nr [...]). Z przyczyn całkowicie niezależnych od Spółki przesyłka ta została zarejestrowana w systemie elektronicznym Poczty Polskiej przez pracownika Urzędu Pocztowego Poczty Polskiej w [...]z datą 1 lipca 2022 r. Taka data została też ujawniona w ramach stempla pocztowego widniejącego na pocztowej książce nadawczej Spółki, co było jednak oczywistym błędem po stronie pracownika operatora pocztowego, jako że taka data nie odpowiadała rzeczywistej dacie złożenia wniosku we wskazanej placówce. Spółka wskazała, że w niniejszej sprawie nie istniała "inna uzasadniona przyczyna" z art. 61a § 1 k.p.a. Dlatego organ I instancji powinien wszcząć postępowanie i wyjaśnić rozbieżności w dacie złożenia wniosku. Do skargi strona załączyła kolejne pismo z Poczty Polskiej jednoznacznie potwierdzające, że sporna przesyłka została nadana 28 czerwca 2020 r., co w świetle okoliczności sprawy, przy ponownym jej rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, powinno być traktowane jako "korekta" daty nieprawidłowo ujawnionej wcześniej w ramach stempla pocztowego. Spółka nie powinna bowiem ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań po stronie publicznego operatora pocztowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia i argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto wskazał, że ostateczny termin, jaki został przewidziany na prawidłowe rozpatrzenie wniosków o udzielenie i wypłatę pomocy w ramach przedmiotowego mechanizmu, został określony w art. 1 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2022/467 z dnia 23 marca 2022 r. stanowiącego nadzwyczajną pomoc dostosowawczą dla producentów w sektorach rolnych (Dz.Urz.UE.L.96 z 24.03.2022, str. 4) i upłynął 30 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych powodów, aniżeli wskazane w jej treści. Podstawą prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia był przepis art. 61a § 1 k.p.a., który daje organowi administracji publicznej uprawnienie do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w dwóch przypadkach: gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną albo wtedy, gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Innymi słowy, aby wydać takie rozstrzygnięcie, organ musi stwierdzić, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony (musi być to oczywiste w świetle okoliczności sprawy), bądź też, że na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania leżą "inne uzasadnione przyczyny". Pojęcie to nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z "innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 615/17 i orzecznictwo tam powołane). Ta przesłanka ma więc miejsce w sytuacjach niewymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Dotyczy to np. żądania załatwienia sprawy mającej charakter cywilnoprawny, czy też wydania decyzji w sprawie załatwianej w formie czynności materialno-technicznej. Przykładem innej uzasadnionej przyczyny jest żądanie dotyczące sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną lub sprawy, w której toczy się postępowanie administracyjne, czy też nastąpił upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (patrz: B. Adamiak [w:] Adamiak, Borkowski, Komentarz, 2012, s. 299). Jeśli natomiast, zdaniem organu, żądanie nie jest zasadne z powodów merytorycznych, ocena ta może być wyrażona jedynie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, ale nie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Przenosząc powyższe wywody na okoliczności przedmiotowej sprawy należy zgodzić się z organami, że termin z § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2022 r. jest terminem prawa materialnego, którego nie można przedłużyć, ani przywrócić. Strona w niniejszej sprawie nie domaga się jednak przywrócenia terminu, tylko jednoznacznie twierdzi, że wniosek w ramach mechanizmu "Nadzwyczajna pomoc dostosowawcza dla producentów jabłek" złożyła za pośrednictwem urzędu pocztowego w wymaganym terminie, tj. do 30 czerwca 2022 r. Organ I instancji w dacie orzekania dysponował złożonym przez stronę wnioskiem opatrzonym datą stempla pocztowego 1 lipca 2022 r. (koperta - k. 1 akt administracyjnych). Potwierdzenie nadania czy odbioru przesyłki poleconej, a także koperta zawierająca stempel pocztowy to oficjalne dokumenty urzędowe, a ewentualne zaprzeczenie ich treści wymaga przeprowadzenia procedury reklamacyjnej w stosownym trybie. Organ odwoławczy z kolei, rozpoznając zażalenie i dołączone do niego dowody mające zaprzeczyć treści stempla pocztowego z 1 lipca 2022 r., stwierdził, że w piśmie z Poczty Polskiej z 19 sierpnia 2022 r. (k. 44 akt administracyjnych) Naczelnik Urzędu Pocztowego w [...]nie wskazał żadnej konkretnej daty nadania przesyłki przez stronę, a jedynie ogólnikowo podał, że opóźnienie nastąpiło z powodu trwającej inwentaryzacji, która spowodowała zamieszanie i błędne posegregowanie przesyłek. Natomiast na dowodzie nadania przesyłki listowej z 28 czerwca 2022 r. (k. 45 akt administracyjnych) widnieje stempel pocztowy z 1 lipca 2022 r. Z tych powodów organy odmówiły wszczęcia przedmiotowego postępowania, bowiem co do zasady istnieje domniemanie prawdziwości informacji zawartych na kopercie nadawczej i innych dokumentach oznaczonych stemplem urzędu pocztowego. Zdaniem Sądu dokument dołączony do skargi, tj. pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego [...]z 6 października 2022 r., z którego jasno wynika, że przesyłkę poleconą o numerze [...]otrzymano 28 czerwca 2022 r., a zarejestrowano ją 1 lipca 2022 r., jest nową okolicznością w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tzn. nieznaną organowi odwoławczemu, a istniejącą w dniu wydania zaskarżonego postanowienia i istotną dla sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych organ odwoławczy, rozpoznający zażalenie od postanowienia organu I instancji, nie znał jednoznacznego stanowiska przedstawiciela operatora pocztowego obsługującego stronę podczas nadawania przedmiotowego wniosku odnośnie do konkretnej daty jego otrzymania przez Urząd Pocztowy w [...]. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ww. dokument Naczelnika Urzędu Pocztowego korzysta z domniemania prawdziwości i weryfikuje dane zawarte na kopercie nadawczej wniosku skarżącej. Organy orzekające w sprawie powinny go uwzględnić w dalszym postępowaniu (o ile nie dysponują dowodami przeciwnymi). Niewątpliwie ustalenie tego faktu jest istotne w niniejszej sprawie z uwagi na charakter terminu zawartego w § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2022 r. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone i poprzedzające je postanowienie (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania orzekł zaś w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). W ocenie Sądu na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. pojęcia "naruszenia prawa" nie można ograniczać do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Przez wydanie decyzji (czy postanowienia, jak w niniejszej sprawie) z naruszeniem prawa należy rozumieć także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w dacie orzekania, a taka sytuacja zaistniała w tej sprawie. Organ I instancji nie miał powodów, aby zakwestionować datę widniejącą na stemplu pocztowym (1 lipca 2022 r.), a organ odwoławczy – po zweryfikowaniu dowodów złożonych przez stronę – nie uznał je za wystarczające do podważenia mocy dowodowej wynikającej z tegoż stempla pocztowego. Niewątpliwie rozważanie nowej okoliczności wynikającej z urzędowego pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego w [...]z 6 października 2022 r. w celu zbadania terminowości złożonego przez Spółkę wniosku w ramach mechanizmu "Nadzwyczajna pomoc dostosowawcza dla producentów jabłek" powinno nastąpić we wszczętym postępowaniu administracyjnym w tym przedmiocie, a więc brak jest na tym etapie postępowania przesłanki oczywistości ("inna uzasadniona przyczyna" dostrzegalna "na pierwszy rzut oka"). Ponownie rozpoznając sprawę, po wszczęciu postępowania i rozpatrzeniu wniosku (z uwzględnieniem ww. nowej okoliczności), organ I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie merytoryczne lub umarzające postępowanie.