II SAB/Gl 10/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Artur Żurawik, , , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzenie niejawne w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę. 1 UZASADNIENIE Pismem z 5 stycznia 2024 r. J. T. (dalej jako skarżący) wniósł skargę na przewlekłe postępowanie [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych i na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W skardze tej podkreślił, że 20 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydał wyrok uwzględniający jego skargę i do dnia sporządzenia skargi nie zostały podjęte żadne kroki zmierzające do wykonania tego wyroku. W ocenie skarżącego organ administracji publicznej powinien zakończyć sprawę w terminie 30 dni lub też poinformować ja o nowym terminie załatwienia sprawy. W konsekwencji skarżący wystąpił o stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie doszło do przewlekłości postępowania i naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w terminie. Nadto skarżący wystąpił o przyznanie odszkodowania od obu organów administracji w wysokości po 10 000,00 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o odrzucenie skargi, albowiem nie została ona poprzedzona ponagleniem. Nadto organ ten wskazał, że skarga w części dotyczącej organu pierwszej instancji została przekazana do niego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Na wstępie przyjdzie wskazać, że w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) kontrola sprawowana przez sąd administracyjny sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej i polega ona na ocenie, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie przy tym do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych wyżej przepisów ustawy procesowej wynika przy tym, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tego Kodeksu i mamy z nią do czynienia nie tylko w przypadku, gdy pomimo upływu terminu sprawa nie jest załatwiona, ale również wówczas, gdy organ odmawia jej rozpoznania lub załatwienia, bo mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej. Z kolei przewlekłość postępowania to sytuacja, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 powołanego Kodeksu), czyli innymi słowy, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie podejmuje rozstrzygnięcia, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 - dostępna w internetowej Centralnej Bacie Orzeczeń Sądów administracyjnych). Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa stwierdzając równocześnie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 tej ustawy - w przypadku, o którym mowa w powołanym art. 149 § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w cytowanym art. 154 § 6. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 przywołanej ustawy). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 tej ustawy). W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności rozważenia wymaga wniosek organu administracji publicznej o odrzucenie skargi. Jako powód podjęcia takiego rozstrzygnięcia podano brak wykorzystania przez skarżącego środka prawnego, którym jest ponaglenie. Stanowisko organu nie jest zasadne, albowiem na wezwanie tutejszego Sądu skarżący przedłożył pismo z 13 grudnia 2023 r. kierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem organu pierwszej instancji zatytułowane ponaglenie w sprawie na przewlekłość prowadzonego postępowania po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z 20 października 2023 r. W świetle powyższego wniosek wskazanego organu administracji publicznej nie jest zasadny, a sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na wstępie przedmiotowych rozważań przyjdzie zauważyć, że skarga do tutejszego Sądu została skierowana do organu administracji publicznej 5 stycznia 2024 r. Równocześnie dostrzec należy, że tutejszy Sąd pismem z 29 stycznia 2024 r. przekazał organowi odwoławczemu prawomocny wyrok z 20 października 2024 r. i akta sprawy. Do wskazanego organu pismo tutejszego Sądu wraz z aktami wpłynęły 30 stycznia 2024 r. co wynika z datownika znajdującego się na aktach sądowych. Oznacza to, że dopiero od 1 lutego 2024 r. dla wskazanego organu administracji publicznej rozpoczął się bieg terminu do rozpoznania sprawy, a w tym przypadku do przekazania akt do organu pierwszej instancji celem przeprowadzenia postępowania zgodnie ze wskazaniami zamieszczonymi w przywoływanym powyżej wyroku tutejszego Sądu. W świetle przedstawionych powyżej rozważań przyjdzie stwierdzić, że skarga skarżącego jest chybiona, ponieważ została wniesione przed otrzymaniem przez organy administracji publicznej akt administracyjnych zalegających w tutejszym Sądzie. Rozważenia wyga inna kwestia, a mianowicie, czy organy te, a zwłaszcza organ pierwszej instancji uprawniony był do ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego. Mając na uwadze fakt, że wskazany wyrok nie legitymował się przymiotem prawomocności tym samym organy administracji nie były zobowiązane do prowadzenia postępowania administracyjnego. Dodatkowo podnieść należy, że dopiero z chwilą uzyskania informacji zamieszczonych w pisemnym uzasadnieniu organ znał motywy, którymi kierował się Sąd uwzględniający wniesioną skargę. Przedstawiony stan faktyczny w sprawie pozwala uznać, że w sprawie tej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach nie dopuściło się przewlekłości prowadzonego postępowania, jak również nie można w realiach tej sprawy mówić o przewlekłości prowadzonego postępowania, ponieważ organ ten fizycznie aktami sprawy tej nie dysponował. Nadto podkreślenia wymaga to, że może zaistnieć sytuacja, gdy organ ten nie będzie się w tej sprawie już w drodze formalnej wypowiadał. W konsekwencji uznać należy, że wniesiona skarga jest przedwczesna. Na marginesie prowadzonych rozważań zaznaczyć należy, że skarżący w trakcie prowadzonego postępowania ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia adwokata z urzędu i w ramach stosownie prowadzonego postępowania tutejszy Sąd orzeczeniem referendarza sądowego odmówił przyznania tej formy pomocy prawnej i w uzasadnieniu podkreślono, że sprawa jest prosta i nie wymaga udziału profesjonalnego pełnomocnika. Po wyznaczeniu terminu rozpoznania skargi skarżący ponowił swój wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. Wniosek ten nie zawiera żądnych nowych elementów w stosunku do wcześniej rozpoznawanego i z tego powodu na tym etapie rozpoznawania sprawy Sąd uznał, że działania skarżącego są przejawem nadużycia prawa i rozpoznał sprawę pomimo złożenia wskazanego wniosku. Podkreślić należy, że obecnie sytuacja procesowa skarżącego jest inna, albowiem skorzystanie ze środka prawnego, którym jest skarga kasacyjna wymaga udziału profesjonalnego pełnomocnika, a zatem jeżeli skarżący będzie deklarował chęć skorzystania z takiej możliwości to wówczas ma otwartą drogę do ubiegania się o przyznanie takiego prawa pomocy, przy czym musi wówczas złożyć stosowny wniosek do tutejszego Sądu. Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy nie dopuściły się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania w stopniu mogącym uzasadniać uwzględnienie wniesionej skargi i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł o oddaleniu skargi.