III FSK 145/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Brolik, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 392/21 w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 1 lutego 2021 r., nr 2401-IEW2.711.2.2021.2 2401-IEW2_.711.1.2021 2401-21-024085 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 13 lipca 2022 r., I SA/Gl 392/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. J. o (dalej: "skarżący", "strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 1 lutego 2021 r. w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, ocena działań organu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo uznał on za niezasadny podniesiony przez skarżącego zarzut, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.). Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być nieistnienie obowiązku. W ocenie skarżącego, zobowiązanie do zapłaty zaliczek na podatek dochodowy nie jest samoistne i podlega wykonaniu jedynie w razie zaistnienia zobowiązania (podatku), którego zaliczka stanowi cześć składową. Domaganie się zapłaty odsetek od nieistniejącego zobowiązania w zaliczkach jest więc nadużyciem prawa. Podzielając stanowisko organu, sąd pierwszej instancji przyjął, że nieuiszczona w terminie płatności zaliczka staje się zaległością podatkową, a od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę. W związku z tym, że obowiązek wpłaty zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych dotyczy poszczególnych miesięcy, to każda niezapłacona zaliczka staje się odrębną zaległością podatkową. Zaległość ta istnieje do czasu jej rozliczenia w zeznaniu rocznym. Wówczas miesięczne zobowiązania z tytułu zaliczek na podatek ulegają konwersji w roczne zobowiązanie podatkowe i od tego czasu organ podatkowy nie może już domagać się od podatnika zapłaty zaliczek na podatek, lecz samego podatku. Może jednak organ domagać się zapłaty odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy: 1) do dnia złożenia zeznania podatkowego lub upływu terminu do jego złożenia oraz (według odrębnego reżimu, który nie dotyczy tej sprawy) 2) do dnia zapłaty od części przekraczającej wysokość podatku należnego za okres rozliczeniowy. W rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja, o której mowy w w/w punkcie 1, a zatem należało podzielić stanowisko organu co do tego, że egzekwowany obowiązek – wbrew zarzutom skargi – istnieje (pełny tekst zaskarżonego orzeczenia oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 3. Od powyższego orzeczenia skarżący złożył skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. art. 183 § 2 ust. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w ten sposób, iż w składzie sądu brała udział osoba nieuprawniona; 2. "Art. 9 ust. 1 ustawy OP poprzez oczywiście chybioną wykładnię a to poprzez uznanie iż zaliczka na podatek dochodowy, który nie wystąpił stanowi samodzielne źródło zobowiązanie od którego należne są odsetki" (str. 1 skargi kasacyjnej). 4. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. 5.1. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z zasadami i standardami wynikającymi z art. 174 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Niezbędne jest zatem wskazanie w niej konkretnych przepisów, które zdaniem skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym nie może wyjść poza granicę skargi kasacyjnej. 5.2. Mając na uwadze powyższe, w pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji prowadzone w przedmiocie postępowania egzekucyjnego w administracji, konkretnie: zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze kasacyjnej, sporządzonej wszak przez profesjonalnego pełnomocnika, zgodnie z wymogiem art. 175 p.p.s.a., brak jest jakiegokolwiek zarzutu kasacyjnego sporządzonego na podstawie odpowiednich regulacji prawnych ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności precyzyjnie określonego odniesienia do konkretnie wskazanych, adekwatnych do sprawy przepisów o zarzutach w sprawie egzekucji administracyjnej. Przywołanie przez skarżącego regulacji prawnej "art.9 ust. 1 ustawy OP" wskazanych wcześniej wad i zaniechań skargi kasacyjnej nie sanuje. 5.3. Ponadto strona w skardze kasacyjnej wskazuje na zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przywołany przepis stanowi, że nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Ze względu na powyższe należy wskazać, że sąd administracyjny orzekający w pierwszej instancji w indywidulnej sprawie nie rozstrzyga – nie wyrokuje w danej sprawie: czy i/lub który sędzia posiada status sędziego, a więc czy jest podmiotem uprawnionym do (współ)orzekania w tej sprawie. Argumentacja skargi kasacyjnej w powyższym zakresie nie stanowi z tego powodu zgodnego z prawem zarzutu kasacyjnego, jest co najwyżej zwróceniem uwagi sądowi kasacyjnemu na domniemaną przesłankę nieważności postępowania sądowego, co niezależnie od treści skargi kasacyjnej jest każdorazowo oceniane z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny w każdej rozpoznawanej sprawie. Treść skargi kasacyjnej w tym przedmiocie nie stanowi zatem zgodnego z prawem zarzutu kasacyjnego. 5.4. Mając jednak na uwadze treść art. 183 § 1 p.p.s.a., wymaga stwierdzenia, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Taką przesłanką nie jest, powoływana przez stronę, okoliczność wydania zapadłego w sprawie orzeczenia z udziałem osoby nieuprawnionej, tj. p. A. R. Wyjaśnić bowiem należy, że zaskarżony wyrok został wydany w składzie: sędzia WSA K. K. (spr.), asesor WSA M. K., sędzia WSA B. M. Brak w składzie orzekającym p. A. R. Wskazywane więc przez stronę okoliczności związane z jej powołaniem na urząd sędziego nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. 5.6. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. 5.7. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. a także § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Jacek Brolik Jan Rudowski Stanisław Bogucki