I OZ 489/24

Dnia 12 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SO/Lu 11/24 o wymierzeniu Wójtowi Gminy Niemce grzywny za nieprzekazanie w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargi T.W. na bezczynność Wójta Gminy Niemce postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku T.W., postanowieniem z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SO/Lu 11/24, wymierzył grzywnę Wójtowi Gminy Niemce w wysokości 100 zł za nieprzekazanie w terminie do sądu skargi T.W. na bezczynność Wójta Gminy Niemce. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, iż skarga T.W. na bezczynność Wójta wpłynęła do organu w dniu 20 listopada 2023 r. (prezentata k- 3). Bezspornie również organ nie przekazał skargi do sądu w ustawowym, trzydziestodniowym terminie. Skarga została przekazana do sądu w kwietniu 2024 r. i została zarejestrowana pod sygn. II SAB/Lu 60/24. Sąd podał, że niewykonanie obowiązku przekazania skargi do sądu w ustawowym terminie jest wystarczającą przesłanką do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Ponadto, Sąd zaznaczył, że zwrot "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", użyty w art. 55 § 1 p.p.s.a., wskazuje, iż wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Obowiązkiem sądu jest uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym przyczyn niewypełnienia obowiązków, czasu jaki upłynął do od wniesienia skargi, stanowiska organu. Sąd I instancji podkreślił, że z urzędu znany jest mu fakt, że skarżąca składa bardzo dużą liczbę skarg do sądu administracyjnego w różnych sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej. Zdaniem Sądu działania wnioskodawczyni noszą znamiona nadużycia prawa, rozumianego jako podejmowanie takich działań, które co prawda są przez prawo dozwolone, jednakże skorzystanie z nich odbywa się dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Zdaniem Sądu nie można także tracić z pola widzenia, że wniosek skarżącej pochodzi z dnia 13 maja 2024 r. Wówczas skarżąca wiedziała, że organ przekazał jej skargę wraz aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, gdyż w dniu 2 maja 2024 r. odebrała pierwszą korespondencję w sprawie II SAB/Lu 60/24 (ZPO – k. 13 akt o sygn. II SAB/Lu 60/24). Wobec tego Sąd stwierdził, że orzekając w niniejszej sprawie należało mieć na względzie jej szczególne okoliczności, zwłaszcza okoliczność przekazania skargi wraz z aktami sprawy przed złożeniem wniosku o wymierzenie grzywny, fakt, że skarżąca składając wniosek miała świadomość, że skarga została przekazana, a także okoliczność znaną sądowi z urzędu, że skarżąca inicjuje znaczną ilość postępowań, a sporządzane przez nią pisma wymagają pogłębionej analizy. Sąd podał, że uwzględnił również okoliczność, że organ – przy nader dużej liczbie skarg wnoszonych przez skarżącą – z nielicznymi wyjątkami (jak w niniejszej sprawie) realizuje prawidłowo obowiązek przekazywania skarg do sądu w ustawowym terminie. W ocenie Sądu nie istnieje zatem realne niebezpieczeństwo, że błąd organu, który pojawił się w rozpoznawanej sprawie, stanie się przyczynkiem do ukształtowania praktyki naruszania przez organ terminu przekazania skarg do sądu. Sąd podał, że wziął pod uwagę również postawę skarżącej, która inicjuje znaczną ilość postępowań w sprawie uzyskania pomocy społecznej, w przedmiocie bezczynności, a w wielu tych sprawach składa wnioski o prawo pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu, przy czym skuteczność składanych skarg i wniosków jest znikoma. Działania skarżącej mają często charakter pozorny, niezwiązany z ochroną jej interesu prawnego, a nastawiony na zakłócenie prawidłowości działania organów. Sąd podkreślił także, iż skarżąca, składając wniosek w niniejszej sprawie, oczekiwała przyznania na jej rzecz 50% grzywny. Stanowisko to – zdaniem Sądu – potwierdza tezę, że skarżąca nie dąży do zdyscyplinowania organu, a jedynie realizuje partykularny interes, niezwiązany z prawem do sądu. W ocenie Sądu I instancji wskazane powyżej okoliczności nie mogą prowadzić do wniosku o niezasadności wymierzenia grzywny wobec oczywistego faktu naruszenia przez organ art. 54 § 2 p.p.s.a., szczególnie że organ nie przedstawił wyczerpującego stanowiska w tym zakresie. Sąd podkreślił jednak, że kwestie te są istotne w perspektywie wymiaru grzywny orzekanej przez sąd. Sąd zaznaczył, że w zakresie wymiaru grzywny ustawodawca nie wskazał konkretnych dyrektyw orzekania, poza górną jej granicą, tj. dziesięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Wobec tego Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie grzywna będzie realizować wyłącznie funkcję represyjną, a zatem będzie miała wymiar symboliczny, gdyż nie będzie już służyła ochronie konkretnych naruszonych interesów, lecz będzie miała na celu podkreślenie nieprawidłowego działania organu, które nie ma charakteru rażącego, gdyż nie przybiera postaci celowego dążenia do zablokowania skarżącej drogi sądowej ochrony jej praw. W ocenie Sądu wymiar grzywny w symbolicznej kwocie 100 zł, wraz z argumentacją wskazaną w niniejszym postanowieniu w zupełności zrealizuje powyższy cel. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażaleniem, wnosząc o zmianę wysokości grzywny, która "ośmiesza WSA Lublin i zachęca do stosowania patologii". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wyłączną przesłanką materialnoprawną wymierzenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków wymienionych w art. 54 § 2 p.p.s.a., czyli nieprzekazanie przez organ administracji publicznej skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz przekroczenie terminu przekazania sądowi tych dokumentów, przy czym termin ten liczony jest od dnia doręczenia skargi organowi, przy czym, ustawodawca przyznaje sądowi administracyjnemu uznanie w zakresie stwierdzenia podstaw do wymierzenia grzywny. Odnosząc się do wysokości orzeczonej w niniejszej sprawie grzywny należy wskazać, że ustawodawca w art. 154 § 6 p.p.s.a. pozostawił sądowi orzekającemu w tym przedmiocie swobodny zakres ustalenia jej wysokości, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Powyższy przepis pozwala na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia w jakim organ uchybił obowiązkowi przekazania akt, a zwłaszcza uwzględnienie okresu, w jakim pozostawał on w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw przekroczenia ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Mając na uwadze powyższe, pamiętać należy, że wniosek skarżącej pochodzi z dnia 13 maja 2024 r. (data stempla pocztowego), kiedy to skarżąca już wiedziała, że organ przekazał jej skargę wraz aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, czemu skarżąca nie zaprzecza. Rację ma także Sąd I instancji twierdząc, że przy orzekaniu grzywny w niniejszej sprawie należało mieć na względzie wielość postępowań inicjowanych przez skarżącą na przestrzeni ostatnich lat. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że Sąd I instancji wymierzając grzywnę, wziął pod uwagę okres opóźnienia organu w przekazaniu skargi, przyczyny niedopełnienia obowiązku, jak również fakt, że miało ono charakter incydentalny. Zatem, wobec okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że WSA w Lublinie właściwie ocenił stopień zaniedbania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. i adekwatnie do okoliczności niniejszej sprawy orzekł o wysokości wymierzonej grzywny w stosownej, zbliżonej do dolnej granicy wysokości, wyjaśniając powody swego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.