II SA/Wa 1107/19
WyrokWSA w Warszawie2022-05-19
Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska, Sławomir Fularski, Tomasz Szmydt
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis rozporządzenia określający wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, który jest analogiczny do przepisu ustawy o Policji uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, może być stosowany przez organy administracji publicznej i sądy administracyjne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis rozporządzenia określający wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, który jest analogiczny do przepisu ustawy o Policji uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, nie może być stosowany. Sąd administracyjny jest uprawniony do samodzielnego odmawiania zastosowania przepisu rozporządzenia, w stosunku do którego stwierdza niezgodność z ustawą lub Konstytucją RP, co prowadzi do uchylenia decyzji wydanej na podstawie takiego przepisu.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Straży Granicznej zwolniony ze służby w 2013 r., wystąpił o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący analogicznego przepisu ustawy o Policji. Organy administracji odmówiły przyznania wyrównania, argumentując, że wyrok TK nie dotyczy Straży Granicznej i nie stwierdzono niekonstytucyjności przepisów ustawy o Straży Granicznej. Skarżący zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej i zasądził od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia i wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019r. nr [...], 2. zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz Z. K. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Z. K. (dalej także jako "skarżący") decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej (dalej także jako "Komendant Główny" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2019 r., poz.147, dalej jako "ustawa o Straży Granicznej") w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. z 2005 r., Nr 186 poz. 1560, dalej także jako "rozporządzenie z 16 września 2005 r."), utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej też jako "organ I instancji") z [...] stycznia 2019 r. nr [...] o odmowie skarżącemu ponownego ustalenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że pismem z [...] listopada 2018 r. Z. K., zwolniony ze służby stałej w Straży Granicznej
z dniem [...] lutego 2013 r., zwrócił się do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z wnioskiem o wyrównanie otrzymanego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby. Wnioskodawca powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w którym Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.) w zakresie w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP i stwierdził, że w tym stanie prawnym organ jest obowiązany wyrównać otrzymany ekwiwalent na zasadach określonych w powołanym wyroku.
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z [...] stycznia 2019 r. , wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej
w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 16 września 2005 r., odmówił skarżącemu ponownego ustalenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy (wypoczynkowy, dodatkowy).
Organ odwoławczy utrzymując w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji
w całości powtórzył jego argumentację. Wskazał, że skarżącemu w dacie zwolnienia ze służby wypłacono zgodnie z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej ekwiwalent za niewykorzystany urlop, przysługujący w związku ze zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej, w wysokości obliczonej w sposób określony w § 2 ust. 1 rozporządzenia
z 16 września 2005 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, podstawę do obliczania ekwiwalentu za urlop stanowi miesięczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami
o charakterze stałym, należne funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Wysokość ekwiwalentu za urlop oblicza się, mnożąc 1/30 uposażenia przez liczbę dni niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych i dodatkowych.
Komendant Główny stwierdził, podobnie jak uprzednio organ I instancji, że wyrok na który powołał się skarżący we wniosku nie dotyczy Straży Granicznej, lecz jedynie konkretnego przepisu ustawy o Policji. Jednocześnie zauważył, że Trybunał Konstytucyjny nie wskazał na niekonstytucyjność jakiegokolwiek przepisu ustawy
o Straży Granicznej, a w szczególności odnoszącego się do zasad wypłaty
i uprzedniego obliczania wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W przedmiotowym zakresie ustawodawca nie znowelizował przepisów pragmatycznych normujących funkcjonowanie Straży Granicznej, w związku z tym wypłata ekwiwalentu nie może zostać zrealizowana na innych zasadach niż obowiązujące zarówno w dniu wypłaty skarżącemu ekwiwalentu, jak i obecnie. Tym samym, brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego.
Na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego Z. K. reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego pismem z [...] kwietnia 2019 r. wniósł skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z [...] stycznia 2019 r. odmawiającej ponownego ustalenia i wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy wraz z odsetkami, w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie tej decyzji;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 118 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.),
w związku z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 16 września 2005 r., poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, pomimo że przepisy te są niezgodne z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), w zakresie, w jakim ustalają wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 uposażenia.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości. Ponadto wniósł
o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1107/19 na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] marca 2019 r. nr [...]. Sąd podał, że Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Funkcjonariuszy Straży Granicznej skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności, m.in. § 2 ust. 2 rozporządzenia z 16 września 2005 r. w zakresie w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP oraz art. 118 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i 4 ustawy o Straży Granicznej.
W dniu 24 marca 2022 r. Sąd podjął postępowanie w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
W rozpatrywanej sprawie skarżący, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 7/15, zarzucił Komendantowi Głównemu Straży Granicznej nieuzasadnioną odmowę ponownego ustalenia i wypłacenia wypłaconego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przed zwolnieniem ze służby urlop wypoczynkowy
i dodatkowy.
Komendant Główny argumentował natomiast, że wyrok na który powołał się skarżący we wniosku nie dotyczy Straży Granicznej, lecz jedynie konkretnego przepisu ustawy o Policji. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny nie wskazał na niekonstytucyjność jakiegokolwiek przepisu ustawy o Straży Granicznej,
a w szczególności odnoszącego się do zasad wypłaty i uprzedniego obliczania wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy.
W przedmiotowym zakresie ustawodawca nie znowelizował przepisów pragmatycznych normujących funkcjonowanie Straży Granicznej, w związku z tym wypłata ekwiwalentu nie może zostać zrealizowana na innych zasadach niż obowiązujące zarówno w dniu wypłaty skarżącemu ekwiwalentu, jak i obecnie.
W ocenie Sądu, w tej sprawie wymaga rozważenia, czy wniosek skarżącego z [...] listopada 2018 r. zwolnionego ze służby z dniem [...] lutego 2013 r., o ponowne ustalenie i wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, mógł być załatwiony przez organy na podstawie art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia z 16 września 2005 r., przy uwzględnieniu faktu, że powołany przepis rozporządzenia w chwili wydawania decyzji przez organy obu instancji (z dnia [...] stycznia i [...] marca 2019 r.) był tożsamy z regulacją zawartą w art. 115a ustawy o Policji, który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, w zakresie w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Spór dotyczy zatem w istocie odniesienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 do analogicznego w treści przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia z 16 września 2005 r. W konsekwencji chodzi o odpowiedź na pytanie, czy w procesie stosowania prawa można uznać za niezgodny z Konstytucją przepis prawny, którego treść jest analogiczna z treścią przepisu innej ustawy, uznanego za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny.
Kwestia rozszerzonej skuteczności orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa była przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (np. wyroki z 17 marca 2016 r. sygn. akt V CSK 377/15, z 20 lutego 2018 r. sygn. akt V CSK 230/17) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzeczeniach tych stosując prokonstytucyjną metodę wykładni przepisów prawa przyjęto, że jeżeli tak samo brzmiąca norma prawa występuje w dwóch aktach prawnych o podobnym charakterze
i jedna z nich została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczną z Konstytucją (art. 62 ust. 2 Konstytucji), to również norma zawarta w drugim akcie prawnym, co do której nie toczyło się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, może być uznana za niekonstytucyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wydanego przez skład siedmiu sędziów z 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I OPS 4/05 podniósł m. in., że " (...) nie jest trafny zarzut, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do oceny, czy przepis rozporządzenia jest zgodny z ustawą i Konstytucją RP oraz że nie może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia z tego powodu, że przepis ten, w ocenie sądu, jest niezgodny z ustawą i Konstytucją RP. (...) w tym względzie nie ma kolizji między kompetencjami Trybunału Konstytucyjnego i sądu administracyjnego. (...) Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą było i jest przyjmowane
w orzecznictwie zarówno Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, jak
i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w tym przedmiocie zostało szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. akt U 2/97 (OTK 1998, nr 1, poz. 4), w którym Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Na gruncie nowej Konstytucji nie uległa zmianie kompetencja sądów do incydentalnej kontroli tych wszystkich przepisów, które są usytuowane poniżej ustawy. (...) Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (przykładowo uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000r. sygn. akt OPK 13/00, ONSA 2001, nr 2, poz. 63; z dnia 18 grudnia 2000 r. sygn. akt OPK 20-22/00, ONSA 2001, nr 3, poz. 104; z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 10/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 90; z dnia 22 maja 2000 r. sygn. akt OPS 3/00, ONSA 2000, nr 4, poz. 136).".
Ten pogląd znalazł akceptację w doktrynie (por. np. Michał Jackowski, Następstwa wyroków Trybunału Konstytucyjnego w procesie sądowego stosowania prawa, Wydawnictwo Sejmowe 2016, s. 339). W uzasadnieniu tego stanowiska podnosi się, że negatywne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego uchyla domniemanie konstytucyjności normy prawnej, a nie przepisu prawnego. Taka sama norma prawna może być zawarta w przepisach rożnych aktów prawnych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności normy zakodowanej w konkretnym przepisie prawa deroguje zatem z systemu praw ten przepis lub jego część. Musi mieć jednak również wpływ na stosowanie innych przepisów zawierających taką samą niekonstytucyjną normę.
Z art. 8 i art. 178 Konstytucji RP wynika, że sądy podlegają tylko Konstytucji (której przepisy stosuje się bezpośrednio) oraz ustawom. Związanie sądu ustawą sprawia, że w zasadzie sądy nie mają kompetencji do kontroli konstytucyjności ustawy
i w konsekwencji nie mogą odmówić jej zastosowania. Przyjmuje się, że niedopuszczalność samodzielnej oceny przez sąd konstytucyjności normy ustawowej ustępuje wówczas, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł już o niekonstytucyjności normy ustawowej, identycznej w treści z normą ustawy stosowaną przez sąd. W takim bowiem przypadku niekonstytucyjność ma charakter oczywisty, co niejako zwalnia sąd
z obowiązku zwracania się z tą sprawą do Trybunału Konstytucyjnego.
W rozpatrywanym przypadku mamy jednak do czynienia z zarzutem niezgodności z Konstytucją normy podustawowej, zawartej w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
W świetle wynikającego z Konstytucji związania sądu ustawą można uznać, że sądy są właściwe do badania i kwestionowania konstytucyjności norm prawnych zawartych w akcie prawnym niższego rzędu niż ustawa z konsekwencjami polegającymi na odmowie zastosowania tej normy podustawowej. W zakresie badania konstytucyjności aktów niższego rzędu niż ustawa, sędziowie zachowują samodzielność ostatecznej decyzji o stosowaniu prawa i w toku rozpoznawania konkretnej sprawy mogą odmówić - z tego powodu - jego stosowania (por. uchwała NSA z 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 3/00).
W tej sprawie zajęcie takiego stanowiska szczególnie uzasadnia wspomniany już fakt, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku, na który powołał się skarżący orzekł
o niezgodności z Konstytucją analogicznego w treści przepisu ustawy o Policji. Jeżeli zatem akceptuje się stanowisko co do tego, że sąd wyjątkowo może odmówić zastosowania normy ustawowej w sytuacji, gdy analogiczna norma zawarta w innej ustawie została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją, to tym bardziej, sąd będąc związany tylko ustawą, może odmówić zastosowania normy rozporządzenia wykonawczego analogicznej z uznaną za niekonstytucyjną normą ustawy. Pogląd ten znalazł potwierdzenie w najnowszym orzecznictwie NSA (por. np. wyroki z 11 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 6285/21 i III OSK 2548/21), w którym Sąd podał m. in., że wbrew stanowisku Komendanta Głównego Straży Granicznej, sąd administracyjny jest uprawniony do samodzielnego odmawiania zastosowania przepisu rozporządzenia, w stosunku do którego stwierdza niezgodność z ustawą lub Konstytucją RP. Wynika to bezpośrednio z art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP.
Należy przypomnieć, że przepis art. 115a ustawy o Policji stanowi, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz
z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Z kolei w myśl przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby, podstawę do obliczania ekwiwalentu za urlop i za czas wolny od służby, stanowi miesięczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Wysokość ekwiwalentu za urlop oblicza się, mnożąc 1/30 uposażenia przez liczbę dni niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych lub dodatkowych (ust. 2).
W rozpatrywanej sprawie Sąd dokonał samodzielnej oceny konstytucyjności spornych przepisów i stwierdził, że określony przepis rozporządzenia, stanowiący podstawę prawną decyzji administracyjnej, jest niezgodny z przepisem Konstytucji
i ustawą o Straży Granicznej i w konsekwencji odmówił jego zastosowania.
Ekwiwalent, będący substytutem urlopu, powinien odpowiadać wartości urlopu
w naturze. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest uposażenie za jeden dzień roboczy, co wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy jest liczony wyłącznie w dniach roboczych. W wyniku zastosowania przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe wskaźnika określonego w § 2 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia – wynoszącego 1/30 części miesięcznego uposażenia, funkcjonariusz Straży Granicznej nie otrzymuje 100% dziennego uposażenia. W konsekwencji pośrednio zostaje również pomniejszony czas wypoczynku funkcjonariusza, a przez to prawo do płatnego urlopu. Wypłacane świadczenie pieniężne nie rekompensuje w pełni poniesionej straty. Skutkuje to naruszeniem "istoty" prawa do określonych w ustawie corocznych płatnych urlopów, chronionych na mocy art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Gwarancja wynikająca z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP zakazuje formalnego pozbawienia jednostki służącego jej konstytucyjnie prawa.
Ponadto określony przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w § 2 ust. 2 omawianego rozporządzenia mechanizm prowadzący do ustalenia świadczenia pieniężnego – ekwiwalentu za niewykorzystany urlop – wykroczył poza delegację ustawową i stanowił jej wykonanie w sposób nieprawidłowy, gdyż zaniżał jego wysokość i nie mógł być nazwany ekwiwalentem.
W świetle art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, konkretyzacja wyrażonych w tym przepisie praw jednostki może nastąpić jedynie w drodze ustawy, a nie aktu o randze podustawowej. Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop stanowi korelat prawa do urlopu, powinno być ono zatem w całości (w więc także w zakresie sposobu jego obliczania) uregulowane w ustawie, a nie w rozporządzeniu.
W konkluzji Sąd stwierdza, że wydanie decyzji z powołaniem się na przepis rozporządzenia, który jest niezgodny z Konstytucją i z ustawą, oznacza wydanie aktu
z naruszeniem przepisu wyższej rangi, co prowadzi do jej uchylenia.
Na zakończenie Sąd zauważa, że w dacie wyrokowania stan prawny uległ zmianie. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby zostało derogowane na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Z 2019 r., poz. 1635) r., z dniem 1 lipca 2020 r. Konsekwencją formalnego uchylenia tego rozporządzenia było wydanie przez Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu wniosku Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy Straży Granicznej z 17 stycznia 2019 r. o zbadanie zgodności m. in. § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP, art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 4 ustawy
z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, postanowienia z 26 października 2021 r. sygn. akt U 3/19 umarzającego postępowanie. Usunięcie z obrotu prawnego § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia, który w związku z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy
o Straży Granicznej był podstawą materialnoprawną decyzji wydanych w sprawie, jak również uchylenie z dniem 1 października 2020 r. art. 118 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej, a także wprowadzenie z tym dniem w art. 119a ust. 1 ustawy o Straży Granicznej regulacji określającej sposób wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane przez funkcjonariusza urlopy wypoczynkowe i dodatkowe oraz zawarcie w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw normy intertemporalnej dotyczącej zasad ustalania ekwiwalentu, musi zostać uwzględnione przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji
o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje zaś oparcie w art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 ww. ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło