VIII SA/Wa 764/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-23
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Leszek Kobylski, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania karnego w sprawie podejrzenia popełnienia oszustwa stanowi podstawę do uchylenia ostatecznej decyzji o przyznaniu pomocy finansowej i zawieszenia płatności, jeśli pomoc została już wypłacona?Ratio decidendi
Wszczęcie postępowania karnego w sprawie podejrzenia popełnienia oszustwa nie stanowi samoistnej podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji o przyznaniu pomocy finansowej, jeśli pomoc została już wypłacona. Przepisy dotyczące zawieszenia płatności mają zastosowanie do środków jeszcze niewypłaconych lub w trakcie postępowania o przyznanie płatności, a nie do środków już otrzymanych przez beneficjenta. Ponadto, uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest niedopuszczalne po upływie pięcioletniego terminu od jej doręczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych dla Grupy Producentów Owoców i Warzyw. Organ odwoławczy, po wznowieniu postępowania, uchylił decyzję o przyznaniu pomocy finansowej z 2013 roku, powołując się na wszczęcie postępowania karnego w sprawie podejrzenia oszustwa. Grupa Producentów Owoców i Warzyw wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię i zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz procesowego, w tym naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych i stosowanie nieobowiązujących przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]sierpnia 2019 r. nr [...] oraz zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca ), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Aleksandra Żurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi Grupy Producentów Owoców i Warzyw "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]sierpnia 2019 r. nr [...] 2) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej Grupy Producentów Owoców i Warzyw "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...]kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Syg. akt VIII SA/Wa 764/19
Uzasadnienie
Decyzją nr [...]z dnia [...]września 2019 roku Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z poźn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...]września 2016 r. wniesionego przez Grupę Producentów Owoców i Warzyw "[...]"’ Sp. z o.o od decyzji nr [...]z dnia [...]września 2016 r. wydanej przez Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2013 r., nr [...]w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. (I półrocze 4 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania), - uchylił w całości decyzję nr [...]z dnia [...]września 2016 r. o uchyleniu w części decyzji ostatecznej Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...]października 2013 r., znak [...]w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycyjnych ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. (I półrocze 4 roku realizacji PDU) i o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...]zł z czego pomoc ze środków UE wynosi: [...], - o odmowie przyznania w wnioskowanej kwocie pomocy finansowej na pokryjcie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...]zł, - dokonaniu obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...]zł, oraz - uchylił w części decyzję ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...]października 2013r, znak [...], w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycyjnych ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. (I półrocze 4 roku realizacji PDU) wysokości [...]zł, oraz - zawiesił przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycyjnych ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. (I półrocze 4 roku realizacji PDU) w wysokości [...]zł.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Decyzją z dnia [...]października 2013 roku, nr [...]Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARMiR przyznał Grupie Producentów Owoców i Warzyw ,, [...] ‘’ sp. oo dalej grupa pomoc finansową:
- na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzaniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł;
- na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...]zł.
Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia [...]marca 2016 r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr [...]z dnia [...]października 2013 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw, wydanej przez Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...].
Decyzją nr [...]z dnia [...]września 2016 r. wydaną przez Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa została uchylona decyzja ostateczna z dnia [...]października 2013 r. znak [...]w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym pianie dochodzenia do uznania za okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. (I półrocze czwartego roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania) i została przyznana pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...]zł oraz odmówiono przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...]zł, ponadto dokonano obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...]zł.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją Prezesa ARMiR z dnia [...]lutego 2017 roku, nr [...]decyzja organu pierwszej instancji nr [...]z [...]października 2013 roku została uchylona i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2017 roku, syg. akt VIII SA/Wa 391/17 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARMiR nr [...].
W niniejszej sprawie zostało wystosowane do Prezes ARiMR postanowienie o wszczęciu śledztwa z dnia [...]maja 2017 r. sygn. akt [...] r. w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie nie wcześniej niż w 2008 r. i nie później niż w grudniu 2016 r. w [...]przy ul. [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie wyższej niż [...]z!., poprzez przedłożenie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]przez mn.in. Grupę Producentów Owoców i Warzyw "[...]" Sp. z o.o. nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania z środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]w błąd, co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych w konsekwencji czego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż [...]zł., tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. art. 11 § 2 kk.
Jak wynika z art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, "Państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007".
Powyższa instytucja zawieszenia płatności, jak wynika z ust. 1 art. 115 rozporządzenia nr 543/2011, jest wypadkową w stosunku do głównego postępowania. Natomiast nie rozstrzyga ona w żadnym wypadku merytorycznie sprawy.
Za wypadkowym charakterem tej instytucji (zawieszenia płatności) przemawia konieczność wydania określonych merytorycznych rozstrzygnięć wskazanych w ust. 1 art. 115 rozporządzenia nr 543/2011, w sytuacji gdy popełnienie oszustwa zostanie potwierdzone przez właściwy do tego organ.
Prezes ARiMR wskazywał, iż w związku z uzyskaniem przez organ opinii dotyczącej przedmiotów, tj.: stołka ze stali nierdzewnej, stołu do pakowania ze stali nierdzewnej, lejka ze stali nierdzewnej, panelu dotykowego sterującego naważarką i drukarki laserowej oraz wszczęcia śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w [...]może stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Nie można bowiem wykluczyć, że z przedmiotowego dokumentu wynikają nowe okoliczności faktyczne dotyczące przedmiotowej inwestycji, istotne dla sprawy, które istniały w dniu wydania decyzji, a które nie były znane organowi. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku NSA z dnia 1 lutego 2012 r., sygn, akt II OSK. 2154/10, sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania jeżeli nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych,istniejących w' dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego występowały powinno być przedmiotem postępowania wznowieniowego, które w zależności od wyników ustaleń powinno zakończyć się wydaniem jednego z rodzajów decyzji w trybie art. 151 k.p.a.
Podnosił, iż z dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że wszczęcie śledztwa w przedmiocie podejrzenia popełnienia oszustwa, o ile występuje w toku postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie, stanowi przesłankę do wydania decyzji merytorycznej rozstrzygającej sprawę wniosku w ten sposób, że płatność ulega zawieszeniu (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 493/16).
Organ podnosił, iż mając na uwadze powyższe, okoliczność wszczęcia śledztwa w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa powinna również być wzięta pod uwagę w toku postępowania wznowieniowego, w ten sposób, że możliwe jest zakończenie postępowania wznowieniowego uchyleniem decyzji ostatecznej (w I instancji) i zawieszeniem płatności lub uchyleniem decyzji I instancji wydanej w postępowaniu wznowieniowym, uchyleniem decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym i zawieszeniem płatności na podstawie art. 115 ust.2 rozporządzenia nr 543/2011.
Skargę na decyzje Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]sierpnia 2019 roku, nr [...]wniosła Grupa Producentów Owoców i Warzyw ,, [...] ‘’ sp. z oo –
Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. błędną wykładnię art. 115 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE] nr
543/2011 z dn. 7 czerwca 2011 r., poprzez przyjęcie, iż przepis ten zezwala na:
a) zawieszenie płatności już wypłaconej [prawie 6 lat temu];
b) uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności, pomimo że w świetle wskazanego w uzasadnieniu zarzutu orzecznictwa WSA w Warszawie, w tym VIII Wydziału, w tym wydanego w takich samych sprawach, w tym w sprawach Strony, jak również orzecznictwa NSA, art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 jest przepisem materialnoprawnym i umożliwia zawieszenie bądź prawa do płatności bądź samej czynności materialno-technicznej wypłaty przyznanych środków, zatem nie może być zastosowany do środków już przyznanych i już wypłaconych, tym bardziej też nie może być podstawą do uchylenia ostatecznej i prawomocnej decyzji o przyznaniu płatności;
2. błędne zastosowanie art. 115 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji [UE] nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r., poprzez przyjęcie, że rzekoma nowa okoliczność w postaci wszczęcia śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w [...]w sprawie niekorzystnego rozporządzenia mieniem ARIMR na skutek działań 27 rożnych, niezwiązanych ze sobą podmiotów uzasadnia na podstawieart. 115 ust. 2 ww. rozporządzenia uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności i zawieszenie płatności po ponad 6 latach od jej wypłacenia, pomimo że:
a) z wyroków tut, WSA wydanych w analogicznych sprawach Strony (wskazanych w uzasadnieniu zarzutu) ww. fakt wszczęcia ww. śledztwa nie daje podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji i zawieszenia wypłaconej płatności;
b) ww. fakt nie jest nowy, ponieważ fakt ten znany był organowi od czerwca, a najpóźniej od lipca 2017 r., tj. także w chwili wydania przez tut. WSA poprzedniego wyroku w niniejszej sprawie [w dniu 28.XI.2017 r., sygn. VIll SA/Wa 391/17;
3. błędne zastosowanie art. 115 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji [UE] nr 543/2011 z dn. 7 czerwca 2011 r. w zw. z błędnym niezastosowaniem art. 60 w zw. z art. 79 pkt 3 w zw. z art. 80 ust. 3 w/w rozporządzenia nr 2017/891 z dn. 13.111.2017 r., poprzez zastosowanie art. 115 ust. 2 w/w rozporządzenia
543/2011, pomimo że
a) z przepisów przejściowych w/w rozporządzenia nr 2017/891 wynika, że od 1
czerwca 2017 r. art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 nie obowiązuje, a
zamiast niego zastosowanie winien znaleźć art. 60 ust. 1 w/w rozporządzenia
nr 2017/891;
b) po wznowieniu postępowania stosuje się stan prawny obowiązujący w chwili
orzekania;
III. zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. błędne zastosowanie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. art. 15 w zw. z art. 7 w zw. z
art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 k.p.a., poprzez:
1) nierozpoznanie podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 145
§ 1 pkt 5 w zw. z art 16 k.p.a. (zarzutu, że nie zachodzi podstawa wznowienia postępowania), pomimo że w poprzednim wyroku wydanym w niniejszej sprawie w dniu 28 listopada 2017 r., sygn. VIII SA/Wa 391/17 Sąd wskazał organowi, iż powinien dokonać oceny, czy w sprawie zachodzi podstawa wznowienia;
2) nierozpoznanie podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia przez organ I instancji art 7, 77 § 1 w zw. z art 80 k.p.a., kwestionującego rzetelność operatu szacunkowego stanowiącego podstawę do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, pomimo że w poprzednim wyroku wydanym w niniejszej sprawie w dniu 28 listopada 2017 r., sygn. VIII SA/Wa 391/17 Sąd wskazał Organowi, iż powinien rozważyć ten zarzut;
3) nierozważenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w jakikolwiek sposób argumentów pozostałych podniesionych w odwołaniu;
2. błędne zastosowanie art 146 § 1 w zw. z art 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej [...]października 2013 r. z powołaniem na przesłanki zawarte w art 145 § 1 pkt 5 k.p.a., pomimo
że zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. nie jest dopuszczalne uchylenie ostatecznej
decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. po upływie okresu 5 lat od
dnia doręczenia decyzji, wskutek czego organ II instancji naruszył art 146 § 1
k.p.a. w stopniu rażącym (art 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
3. błędne zastosowanie art 145 § 1 pkt 5 w zw. z art 16 § 1 w zw. z art 138 § 2 k.p.a. i błędnym niezastosowaniem art 138 § 1 pkt 2 w zw. z art 151 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez:
1) przyjęcie, iż nową okolicznością w rozumieniu art 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może być ustalenie przez organ - na podstawie operatu szacunkowego pozyskanego przez organ po wydaniu ostatecznej i prawomocnej decyzji – że koszt nabycia przez stronę urządzeń wskazanych w decyzji, nie jest kosztem rynkowym,
2) przyjęcie, iż pozyskanie przez organ, po wydaniu ostatecznej i prawomocnej
decyzji, operatu szacunkowego podważającego dowody z dokumentów - faktur i potwierdzeń przelewów, które w postępowaniu zwyczajnym zostały ocenione przez organ jako wiarygodne, uzasadnia wznowienie postępowania i uchylenie prawomocnej decyzji,
3) niewydanie decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji wydanej w postępowaniu wznowieniowym i o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej; pomimo że:
a) w postępowaniu zwyczajnym ustalono, iż koszty nabycia tych urządzeń poniesione przez stronę były w całości kosztami rynkowymi;
b) z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dn. 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie przyznawania pomocy" wynika, iż faktura jest dowodem poniesienia przez Grupę kosztów kwalifikowanych;
c) z uzasadnienia uchylonej decyzji z dn. [...]października 2013 r., znak [...], wydanej w postępowaniu zwyczajnym, wynika, iż w/w dokumenty - faktury, potwierdzenia przelewów i oświadczenia, przedłożone przez Stronę przy wniosku o przyznanie pomocy finansowej, zostały ocenione przez organ w postępowaniu zwyczajnym jako w pełni wiarygodne, a okoliczność rynkowości i kwalifikowalności kosztów wykazywanych przez Stronę - została przez organ w postępowaniu zwyczajnym uznana za udowodnioną;
d) zgodnie z jednolitym orzecznictwem i doktryną postępowania administracyjnego, w tym wydanym przez VIII Wydział Zamiejscowy WSA w Warszawie w takich samych sprawach, w tym w takich samych sprawach strony, przywołanymi w uzasadnieniu niniejszego zarzutu, nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu;
nieprawidłowości w przeprowadzonym przez organ postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania;
odmienna a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
e) także w starszym orzecznictwie wydanym w innych sprawach oraz w doktrynie postępowania administracyjnego, przywołanymi w uzasadnieniu niniejszego zarzutu, przyjmuje się, że nową okolicznością w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być inna ocena okoliczności, znanych w postępowaniu zwyczajnym organowi, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego, w szczególności, nigdy nie może być "nową okolicznością" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. opinia wydana przez biegłego po wydaniu decyzji ostatecznej;
f) także zgodnie z najnowszym z orzecznictwem NSA, nawet ewentualna wadliwość postępowania zwyczajnego objawiająca się brakiem inicjatywy dowodowej organu, obciąża skutkami wyłącznie organ, a nie stronę postępowania i nie uzasadnia wznowienia postępowania;
4. z ostrożności procesowej, wyłącznie na wypadek nieuwzględnienia zarzutów
podniesionych w pkt III.l - III.3. petitum skargi, zaskarżonej decyzji zarzucał ponadto błędne zastosowanie art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art 15 k.p.a. k.p.a., poprzez niedokonanie przez organ II instancji samodzielnej oceny dokumentu - operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie Organu I instancji przez rzeczoznawcę F. G. i niedostrzeżenie przez Organ II instancji, iż operat ten jest nierzetelny, pomimo że:
a) rzekome zawyżenie przez Grupę wartości drukarki kodów kreskowych i panelu
dotykowego, na kwotę łącznie ponad [...]PLN], zostało oszacowane przez rzeczoznawcę na podstawie bliżej niesprecyzowanych, niekonkretnych szacunków własnych, które zawierają elementarne braki [m.in. brak informacji o
producencie i roku produkcji i inne istotne braki, szczegółowo przedstawione w
uzasadnieniu niniejszego zarzutu, bez skonkretyzowania, czy objawione przez
rzeczoznawcę wartości stanowią minimalną, średnią, czy też maksymalną cenę
rynkową, i bez zbadania, jaka była w 2013 r. minimalna, średnia i maksymalna
cena rynkowa tych urządzeń;
b) w przypadku lejka ze stali nierdzewnej operat nie zawiera wyjaśnienia, dlaczego rzeczoznawca założył określone wartości kosztów odtworzenia i dlaczego założył użycie najtańszej stali;
c) rzeczoznawca powołuje się na pozyskane przezeń oferty, cenniki, faksy, ale nie przedstawia ich w załączniku do operatu, co uniemożliwia ich weryfikację;
IV. mając na uwadze zarzut nr III.2. skargi, wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych;
V. z ostrożności procesowej, na wypadek przyjęcia przez Sąd, iż naruszenia wskazane w zarzucie nr III.2. skargi nie stanowią rażącego naruszenia prawa, wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych;
W uzasadnieniu argumentował, że skarżąca stawiając zarzut błędnego zastosowanego przepisu art. 115 ust.2 rozporządzenia delegowanego Komisji(UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 roku wskazywała, iż poza uwagą organu pozostał fakt, iż z dniem 1 czerwca 2017 roku w miejsce wyżej powołanego rozporządzenia weszło w życie rozporządzenie delegowane Komisji(UE) nr 2017/891 z dnia 13 marca 2017 roku ( DZ.Urz UE .L nr 138, poz. 4) uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady(UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady(UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE). Podnosiła, że zgodnie z art. 80 ust.3 rozporządzenia nr 2017/891 uchylony przepis art. 115 ust.2 rozporządzenia 543/2011 należy stosować w dwóch przypadkach:
- gdy grupa producentów nie została jeszcze uznana za organizację producentów – do czasu uznania za organizację, lub gdy nie uzyskano na podstawie art. 116 ust.2 rozporządzenia 543/2011 pomocy wypłaconej grupie. W ocenie skarżącego żadna z tych przesłanek nie zachodzi. Nadto skarżący wskazywał, iż przywoływany przez organ art. 115 ust.2 rozporządzenia 543/2011 mógł stanowić materialnoprawną podstawę do zawieszenia roszczenia o płatność. W sytuacji gdy płatność została przyznana i wypłacona ( 4 lata wstecz), roszczenie o płatność zostało już spełnione przez organ, a w konsekwencji wygasło. Nie istnieje więc prawo ( roszczenie), które mogłoby obecnie zostać zawieszone przez organ administracji. Przywołany przepis wyklucza podstawę do zawieszenia płatności już dokonanej. Odmienna wykładnia byłaby sprzeczna z logiką i wykładnią funkcjonalną. Nie można w treści art. 115 ust.2 rozporządzenia 543/2011 znaleźć podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności.
Skarżący podnosił, iż organ wydając zaskarżoną decyzję błędnie zastosował art. 146 § 1 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ uchylił ostateczna decyzję wydaną w postępowaniu zwyczajnym i orzekł co do meritum. Tymczasem decyzja ostateczna, uchylona zaskarżoną decyzją, została wydana [...] października 2013 roku i doręczona w ciągu w ciągu kilku kolejnych tygodni października 2013 roku. Tymczasem zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. wynika, iż uchylenie ostatecznej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 5 Kpa może nastąpić nie później niż w ciągu 5 lat od dnia doręczenia. W dniu orzekania tj. 12 sierpnia 2019 roku, ten 5 letni okres już upłynął i organ nie był uprawniony do wydania decyzji uchylającej ostateczną decyzję z [...]października 2013 roku.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2108 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
Należy zauważyć, iż postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie wznowieniowym, a podstawą wznowienia był przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nadto organ rozpoznawał sprawę po uchyleniu poprzedniej decyzji organu odwoławczego przez Sąd wyrokiem z dnia 28 listopada 2017 roku, w sprawie VIII SA/Wa 391/17 i w związku z tym na podstawie art. 153 p.p.s.a. był związany oceną prawną i wskazaniami sądu. Sąd nakazał organowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy jeszcze raz zbadać, czy w sprawie zaszły podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. , że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i dowody oraz że są istotne dla sprawy i nie były znane organowi, który wydawał decyzję.
Organ uznał, iż w sprawie nastąpiła zmiana stanu faktycznego i dlatego wytyczne i ocena prawna z poprzedniego wyroku go nie wiąże. Nową okolicznością faktyczną jest wszczęcie postanowieniem z dnia [...]maja 2017 roku przez Prokuraturę Regionalną w [...]śledztwa w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w czasie bliżej nieustalonym, ale nie wcześniej niż w 2008 roku i nie później niż w grudniu 2016 roku do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]w stosunku do mienia znacznej wartości przez m.in. Grupę Producentów Warzyw i Owoców ,, [...] ‘’ sp. z oo poprzez złożenie nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymania dofinansowania ze środków krajowych oraz UE oraz wprowadzenie w błąd pracowników Agencji , co do rzeczywistej wysokości poniesionych kosztów inwestycyjnych i poniesienia szkody przez Agencję w kwocie nie niższej niż [...]zł tj. o czyn z art. 286 § 1 kk.
W związku z powyższym organ wskazał, że przed weryfikacją przesłanek wznowienia zasadnym było dokonanie zbadania przesłanek zawieszenia postępowania. Organ wskazał, że podstawą podjętego rozstrzygnięcia był przepis art. 115 ust.2 rozporządzenia nr 543/2011, który stanowił, że ,, Państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji, zrzeszenia organizacji producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeżeli istnieją w stosunku do organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007 ‘’. Organ stanął na stanowisku, że wszczęcie śledztwa w przedmiocie popełnienia przestępstwa oszustwa, o ile występuje w toku postępowania stanowi przesłankę do wydania decyzji merytorycznej rozstrzygającej sprawę wniosku w ten sposób, że płatność ulega zawieszeniu.
Należy zauważyć, iż organ nie tylko wydał rozstrzygnięcie o zawieszeniu przyznania pomocy finansowej na pokrycie kwalifikowanych kosztów dla Grupy na podstawie art. 115 ust.2 rozporządzenia nr 543/2011, ale również uchylił po wznowieniu decyzję organu o przyznaniu pomocy finansowej z [...]października 2013 roku, nr [...]w części dotyczącej pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycyjnych w wysokości [...]zł. Tak więc uznał, iż wystąpiły podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy.
Organ wydając decyzję w żadnym stopniu nie odniósł się do podstaw wznowienia – nowe dowody i okoliczności mające wpływ na wynik sprawy, które nie były znane organowi w momencie wydawania decyzji. Nadto nie wskazał, że to te nowe dowody stanowiły podstawę do wyeliminowania decyzji przyznającej pomoc z obrotu prawnego. Nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego oraz nie dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym nie ocenił rzetelności operatu szacunkowego stanowiącego podstawę do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a.
W tych okolicznościach organ wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. ponieważ nie przeprowadził żadnego postępowania w tym zakresie mimo, iż był związany wytycznymi sądu administracyjnego z wyroku z 28 listopada 2017 roku, syg. akt VIII SA/Wa 391/17.
Fakt wszczęcia postępowania karnego przez Prokuraturę Regionalną w [...]w sprawie oszustwa między innymi w zakresie pomocy finansowej przyznanej skarżącemu nie dawał na wskazanej podstawie art. 115 ust.2 rozporządzenia nr 543/2011 prawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji oraz uchylenia decyzji z 2013 roku przyznającej pomoc finansową skarżącej grupie. Nadto trafnie zauważył skarżący, iż w świetle przepisu art. 146 § 1 k.p.a. doszło do naruszenia wskazanego przepisu będącego odzwierciedleniem zasady niedopuszczalności uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania( z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), jeżeli od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia upłynął termin pięcioletni. W przedmiotowej sprawie w chwili wydawania zaskarżonej decyzji termin ten upłynął. Jest on terminem materialnym, który bezwzględnie zakazywał uchylenia decyzji z 2013 roku i chroni on zasadę trwałości decyzji administracyjnych.
Należy również zgodzić się ze skarżącym, iż wskazywany przez organ jako podstawa rozstrzygnięcia art. 115 ust.2 rozporządzenia nr 543/2011 w dacie wydawania zaskarżonej decyzji już nie obowiązywał. Akt ten został zastąpiony przez Rozporządzenie Delegowane Komisji(UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 roku od 1 czerwca 2017 roku na podstawie art. 79 pkt 3 w związku z art. 81 rozporządzenia 2017/891.
Nowe rozporządzenie w przepisie art. 60 ust.1 stanowi, że państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem(UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony.
W ocenie sądu przepis art. 60 ust.1 rozporządzenia zastępujący art. 115 ust.2 rozporządzenia nr 543/2011 pełni taką samą rolę zabezpieczenia prawidłowego wydatkowania funduszy unijnych. Z tego względu należy podzielić stanowisko NSA zawarte w wyroku z 24 czerwca 2015 roku, syg. akt II GSK 1011/14, że art. 115 ust.2 rozporządzenia jest przepisem prawa materialnego, a więc dotyczącym podstaw do zawieszania uznania organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów, jak i zawieszenia płatności na ich rzecz.
W ocenie Sądu przepis ten dotyczy sytuacji gdy płatność została przyznana lecz jeszcze nie wypłacona oraz w czasie postępowania o przyznanie płatności. Nie dotyczy to płatności już wypłaconej jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 60 ust.2 pkt b) w związku z art. 67 ust.1 rozporządzenia Komisji(UE) 2017/891 jeżeli stwierdzono, że organizacja producentów lub zrzeszenie organizacji producentów popełniły oszustwo w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem(UE) nr 13R08/2013 państwa członkowskie odzyskują wszelką pomoc, którą wypłacono na te działania.
Organ odwoławczy przy ponownym sprawy powinien uwzględnić uwagi sądu, w szczególności jeszcze raz zbadać i uzasadnić w sposób dokładny i przekonujący, iż w sprawie zaszły podstawy do wznowienia postępowania oraz do uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu pomocy finansowej.
W ocenie Sądu nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91).
W ocenie Sądu organ dokonał błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie oraz wadliwie zastosował przepisy, ale naruszenia te nie noszą cech rażącego naruszenia prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
O kosztach postępowania orzeczono biorąc za podstawę art. 200 i art. 205 §2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.1 pkt 1lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie ( DZ.U z 2015 roku, poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło