VI SA/Wa 1383/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. A. P. na zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zarządzenia przerwy w czynnościach służbowych sędziego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej M. A. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego. Skarżąca – M. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zarządzenie Ministra Sprawiedliwości (dalej "Organ") z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], którym zarządzono natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych Skarżącej - sędzi Sądu Apelacyjnego w [...], do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc, ze względu na popełnienie czynu tego rodzaju, ze powaga Sądu Apelacyjnego w [...] i istotne interesy służby wymagają natychmiastowego odsunięcia jej od wykonywania obowiązków służbowych. Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o zastosowanie zasady pierwszeństwa prawa Unii i uznanie dopuszczalności wniesienia skargi bezpośrednio do sądu, jednocześnie zarzucając Organowi naruszenie: - przepisów Konstytucji RP, w szczególności art.178, - artykułu 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu Unii Europejskiej i wynikających z niego wymogów niezawisłości i nieusuwalności - poprzez wydanie zaskarżonego aktu w następstwie wydania przez Skarżącą, stanowiącą skład Sądu Apelacyjnego w [...] orzeczenia sądowego - postanowienia z dnia [...].12.2021 r., w którym zastosowano Konstytucję RP i prawo Unii Europejskiej, - artykułu 4 ust. 3 TUE w związku z art. 2 TUE i wyrażonej w nim wartością państwa prawnego - poprzez wydanie zaskarżonego aktu w związku z badaniem przez Skarżącą, zasiadającą w składzie SSA w [...], spełniania przez sąd niższej instancji wymogów dotyczących niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą - pomimo zobowiązania organów Rzeczypospolitej Polskiej, do zawieszenia stosowania przepisów uniemożliwiających takie badanie na mocy postanowienia wiceprezesa TSUE z 14 lipca 2021 r., Komisja/Polska (C-204/21 R, EU:C:2021:593).  Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego aktu w całości; 2) zasądzenie od Skarbu Państwa zwrotu na moją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że jest sędzią Sądu Apelacyjnego w [...], w Wydziale [...]. W dniu [...] grudnia 2021 r. jako sędzia stanowiąca skład (jednoosobowy) Sądu Apelacyjnego w sprawie [...] wydała postanowienie uchylające postanowienie Sądu Okręgowego w [...]. Powodem uchylenia było występowanie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 par. 1 pkt 2 Ustawy Kodeks Postępowania Karnego (Dz. u. 2022 r. poz. 1375; dalej: k.p.k.), gdyż w składzie sądu pierwszej instancji zasiadała osoba powołana na stanowisko sędziego na wniosek neo-KRS, niespełniająca warunku ustawowego sądu - należycie ustanowionego i niezawisłego, co naruszało m.in. art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Postanowienie Sądu Apelacyjnego zawiera uzasadnienie pisemne. Następnie Skarżąca wskazała, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów M. L. zarzucił jej przekroczenie uprawnień, działania kwestionujące istnienie stosunku służbowego sędziego SO, umocowanie KRS, doprowadzenie do uchylenia postanowienia tego sędziego, tj. czyn wyczerpujący znamiona art. 231 par. 1kk i przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 par. 1 pkt 3 - Ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 2072.) - dalej: u.s.p, Rzecznik powiadomił Ministra Sprawiedliwości, który Zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2022r. zarządził natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych Skarżącej na okres miesiąca, stwierdzając, że jej postępowanie stanowiło działanie na szkodę interesu publicznego, godziło w powagę sądu, naruszało istotne interesy służby oraz podważało zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Użycie jako podstawy prawnej tego Zarządzenia art. 130 § 1 u.s.p. stanowi nadużycie, albowiem działalność orzecznicza sędziego nie podlega kontroli żadnego organu administracyjnego, tylko wyłącznej procedurze odwoławczej – instancyjnej. Skarżąca podniosła, że od tego momentu została zawieszona w czynnościach służbowych na okres miesiąca i w jej ocenie sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi, ponieważ: 1) sprawa nie wynika z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej p.p.s.a.)) - także w świetle wymogów prawa Unii; 2) zaskarżone zarządzenie jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.; 3) w obecnym stanie prawnym jedynie sąd administracyjny jest w stanie zapewnić skuteczną ochronę sądową uprawnień Skarżącej 4) sąd administracyjny, jako jeden z organów państwa, ma również obowiązek przestrzegania środków tymczasowych zarządzonych przez TSUE, które dotyczą przepisów leżących u podstaw wydania zaskarżonego aktu. Zdaniem Skarżącej niniejsza sprawa nie jest sprawą, o której mowa w art. 5 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ, jak wynika z polskiej Konstytucji i prawa Unii Europejskiej: 1) niezawisłość sędziowska wyklucza podległość w ramach hierarchii służbowej, podporządkowanie komukolwiek czy też możliwość otrzymywania poleceń lub instrukcji z jakiegokolwiek źródła; 2) nieusuwalność sędziów, jako nieodłączny element niezawisłości, wymaga istnienia: - gwarancji wykraczających ponad to, co wynika z ogólnych przepisów prawa administracyjnego lub prawa pracy, - drogi sądowej pozwalającej na zaskarżenie przez sędziego wszelkich środków ingerujących w jego status lub warunki pełnienia urzędu; 3) państwa członkowskie mają obowiązek zapewnienia niezawisłości sędziów, co w świetle zasady pierwszeństwa i wymogu prounijnej wykładni zakłada taką interpretację przepisów, aby cel w postaci ochrony niezawisłości sędziów mógł być zrealizowany w praktyce, także na etapie postępowania sądowego. Zdaniem Skarżącej, każdy organ państwa powinien, w zakresie swoich kompetencji, uwzględnić obowiązek zawieszenia stosowania przepisów, będących przedmiotem środków tymczasowych zasądzonych przez TSUE, a także nie dopuścić do tego, aby cel, dla którego zarządzono te środki, był zagrożony. Powinność ta ciąży również na sądzie administracyjnym, jako jednym z organów państwa, wobec którego zarządzono środki tymczasowe. Z tej przyczyny winien on, w ramach swojej działalności, usunąć bezprawne skutki naruszenia obowiązku zawieszenia stosowania przepisów krajowych, będących bezpośrednią przyczyną wydania zaskarżonego zarządzenia, co oznaczać będzie przyjęcie skargi do rozpoznania i kontrolę Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości. Ma to szczególne znaczenie w niniejszej sytuacji, ponieważ, w polskim prawie nie istnieje inna procedura, w której mogłoby dojść do skutecznej kontroli sądowej zaskarżonego zarządzenia. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, podnosząc, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej Kpa) postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 813), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, zarządzenie wydane na podstawie art. 130 § 1 u.s.p. stanowi akt sui generis, tj. indywidualny akt z zakresu szeroko rozumianej materii ustrojowej odnoszącej się do stosunku służbowego sędziego. Stanowi on o czasowym zaprzestaniu realizacji obowiązków orzeczniczych sędziego wynikających z pozostawania w stosunku służbowym. Prezes sądu albo Minister Sprawiedliwości pozbawiając sędziego - w określonym ustawą okresie nie dłuższym niż miesiąc - możliwości wykonywania władzy sądowniczej przyznanej aktem nominacyjnym Prezydenta RP, nie rozstrzyga sprawy administracyjnej i nie działa w sferze administracyjno-prawnej, ale w sferze prawa ustrojowego, regulującego uprawnienia sędziego związane z powierzonym mu sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości. Podnieść należy, że różnica pomiędzy aktem tego rodzaju (wynikającym ze stosunku służbowego), a decyzją administracyjną wyraża się w tym, że decyzja administracyjna, jakkolwiek również jednostronnie rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnej osoby w indywidualnej sprawie, skierowana jest do adresata niezwiązanego organizacyjnie ani służbowo z organem wydającym decyzję. Odnosząc się do kwestionowanego zarządzenia stwierdzić należy, że zostało ono wydane w sprawie z zakresu relacji służbowej i nie jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Istotnym jest, również, że w systemie obowiązującego prawa brak jest regulacji, które poddawałyby kognicji sądów administracyjnych akt odnoszący się do zarządzenia przerwy w czynnościach służbowych sędziego, będący aktem z zakresu relacji służbowej odnoszącej się do sfery wewnętrznej sądownictwa. Należy w tym miejscu wskazać, iż "ustawodawca przewidział sądową kontrolę zasadności zarządzenia przerwy w czynnościach służbowych sędziego. Kwestia ta została uregulowana w art. 130 § 3 p.u.s.p. Zgodnie z jego brzmieniem organ, który wydał wspomniane zarządzenie, w terminie trzech dni powiadamia o tym fakcie sąd dyscyplinarny, który podejmuje decyzję w przedmiocie zawieszenia sędziego" (vide – Radajewski Mateusz, Zarządzenie natychmiastowej przerwy w czynnościach służbowych sędziego, publ. PS 2020/5/32-45). Reasumując, w ocenie Sądu skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, albowiem rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości, podejmowane na podstawie art. 130 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (DZ.U. z 2020r. poz. 2072) nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ani też nie stanowi innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.. Mając powyższe na uwadze i fakt, że przedmiot postępowania nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę jako niedopuszczalną. O zwrocie wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.