III OZ 164/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie sędzia NSA Artur Kuś (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22 z wniosku [...] Sp. z o.o. sp. k. z/s w [...] i [...] sp. z o.o. uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Rz 1100/22 w sprawie ze skargi E. W., B. N., D. S. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr SKO.4170/95/2021 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. oddalić wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. E. W., B. N., D. S. i M. S. (dalej: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej: "WSA w Rzeszowie", "Sąd I instancji") skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 27 kwietnia 2022 r. nr SKO.4170/95/2021, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta Dębicy z 20 października 2021 r. nr GP.6220.10.2020.GJ określającą środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia pn: "Instalacja do powierzchniowej obróbki metali" na działkach nr [...], obręb [...], gm. [...]. WSA w Rzeszowie postanowieniem z 23 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22 – po rozpoznaniu wniosku złożonego przez skarżących wraz ze skargą - odmówił wstrzymania wykonania ww. decyzji Burmistrza z 20 października 2021 r. Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2023 r. sygn. akt III OZ 213/23. Postanowieniem z 20 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22 WSA w Rzeszowie wstrzymał wykonanie decyzji Burmistrza z 20 października 2021 r. Następnie postanowieniem z 25 września 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22 WSA w Rzeszowie – po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosków [...] Sp. z o.o. Sp. k. z/s w [...] oraz [...] Sp. z o.o. z/s w [...] - odmówił uchylenia własnego postanowienia z 20 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OZ 90/24 uchylił postanowienie WSA w Rzeszowie z 25 września 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał, że obowiązująca od 16 września 2023 r. nowelizacja art. 86f ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm., dalej: "u.u.i.ś.") wyklucza możliwość rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji środowiskowej na posiedzeniu niejawnym, a w konsekwencji również wniosek o zmianę postanowienia o wstrzymaniu musi zostać rozpoznany na rozprawie. Sąd I instancji, rozpoznając ponownie (na rozprawie) wnioski [...] Sp. z o.o. Sp. k. oraz [...] Sp. z o.o. o uchylenie postanowienia WSA w Rzeszowie z 20 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22, stwierdził, że zasługują one na uwzględnienie i postanowieniem z 2 lipca 2024 r. sygn. II SA/Rz 1100/22 uchylił własne postanowienie z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1100/22. Sąd I instancji wskazał, że ustawową przesłanką uchylenia lub zmiany postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji jest zmiana okoliczności. W ocenie WSA w Rzeszowie, taka sytuacja wystąpiła w związku z przedłożoną Sądowi 27 czerwca 2024 r., przez pełnomocnika [...] Sp. z o.o. Sp. k. oraz [...] Sp. z o.o., opinią biegłego sądowego z zakresu oceny oddziaływania na środowisko przy Sądzie Okręgowym w Tarnobrzegu dr inż. A. K., sporządzoną dla SO w Rzeszowie dla potrzeb postępowania I C 1170/19 z powództwa [...] Sp. z o.o. przeciwko B. N., M. S. i E. W. o ochronę dóbr osobistych (opinia ta została w toku rozprawy przeprowadzonej przez WSA w Rzeszowie 2 lipca 2024 r. dopuszczona jako dowód w sprawie). WSA w Rzeszowie podał, że z opinii tej wynika, że badania próbki gleby i wody powierzchniowej z miejsc narażonych na oddziaływanie przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. (przeprowadzone przez akredytowane Laboratorium SGS Polska) nie wskazują na zanieczyszczenie gruntu i wód powierzchniowych metalami ciężkimi, mieszcząc się w dopuszczalnych normach. Zdaniem Sądu I instancji, w zestawieniu ze złożonym na rozprawie przez pełnomocnika [...] Sp. z o.o. Sp. k. oraz [...] Sp. z o.o. oświadczeniem, że linia produkcyjna związana z przedmiotem postępowania funkcjonuje, w zupełnie odmiennym świetle stawia to argumentację przedstawioną przez WSA w Rzeszowie w uchylonym postanowieniu z 25 września 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22, powołaną wcześniej na okoliczność braku przesłanek do uchylenia postanowienia Sądu z 20 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22. Skarżąca E. W. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: a. art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez bezzasadne i zdecydowanie przedwczesne na obecnym etapie postępowania uznanie przez WSA w Rzeszowie, iż w związku z ujawnieniem opinii do sprawy I C 1170/19 doszło do zmiany okoliczności sprawy, które uzasadniają uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1100/22; b. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 ust. 3 k.p.a. w szczególności poprzez naruszenie zasady praworządności, błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, brak wnikliwego, prawidłowego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie przejawiającego się w wydaniu zaskarżonej decyzji na podstawie opinii biegłego dr inż. A. K. sporządzonej dla SO w Rzeszowie do sprawy I C 1170/19, w sytuacji gdy przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone, ww. opinia biegłego nie została poddana ocenie SO w Rzeszowie pod kątem jej wiarygodności, a w ww. opinii zostały sporządzone zarzuty przez pełnomocnika pozwanych w postępowaniu I C 1170/19, ww. opinia biegłego jest błędna a to z uwagi na wadliwość metodyki wykonanego pomiaru. Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, wstrzymanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na zażalenie [...] spółka komandytowa (dawniej: Obr. [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa) oraz [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosły o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Uczestnicy postępowania wnieśli też o dopuszczenie dowodu z "Analizy rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu w zakładzie [...] sp. z o.o." z daty wrzesień 2024 r., sporządzonej przez biegłego sądowego dr inż. A. K. - na okoliczność braku przekroczenia przez zakład w [...] norm zawartości zanieczyszczeń w powietrzu. Dodatkowo należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 16 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22 oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 27 kwietnia 2022 r. nr SKO.4170/95/2021 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Sąd wskazał, że ustalona przez organy pierwszej i drugiej instancji treść decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, spełnia warunki określone w art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r, a uzasadnienie powyższych decyzji w pełni realizuje postanowienia art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Własne oceny merytoryczne oraz kontrolne organu odwoławczego są także prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Wynikającą z powyższego przepisu przesłanką zmiany lub uchylenia orzeczenia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest zmiana okoliczności sprawy. Podstawą do zmiany nie jest natomiast kwestionowanie stanowiska zajętego przez sąd, ponieważ wniosek strony o zmianę postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może być traktowany jak środek zaskarżenia takiego postanowienia (zob. postanowienia NSA z: 23 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1353/18 i z 28 lutego 2012 r. sygn. akt I GZ 24/12). Przez zmianę okoliczności, o których mowa we wskazanym powyżej przepisie należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści niż to, które zostało wydane uprzednio (por. postanowienie NSA z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 1159/18). Przepis art. 61 § 4 p.p.s.a. stanowi samodzielną podstawę prawną orzekania (por. postanowienie NSA z 9 września 2004 r., sygn. akt OZ 406/04). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe jest wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko, zgodnie z którym przedłożona przez pełnomocnika [...] Sp. k. oraz [...] Sp. z o.o. opinia biegłego sądowego z zakresu oceny oddziaływania na środowisko przy Sądzie Okręgowym w Tarnobrzegu dr inż. A. K. (opinia z 20 marca 2024 r. została w toku rozprawy przeprowadzonej przez WSA w Rzeszowie 2 lipca 2024 r. dopuszczona jako dowód w sprawie) wskazuje na zaistnienie przesłanki zmiany okoliczności sprawy uzasadniającej zmianę wydanego uprzednio postanowienia w przedmiocie wstrzymania w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. Z opinii tej wynika, że badania próbki gleby i wody powierzchniowej z miejsc narażonych na oddziaływanie przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. (przeprowadzone przez akredytowane Laboratorium SGS Polska) nie wskazują na zanieczyszczenie gruntu i wód powierzchniowych metalami ciężkimi, mieszcząc się w dopuszczalnych normach. W tym miejscu należy przypomnieć, że Sąd I instancji wstrzymał wykonanie decyzji środowiskowej z uwagi na wykorzystywanie spornej instalacji do fosforanowania cynkowego wiążącego się z emisją metali ciężkich oraz wynikające z tego zagrożenie zdrowia i życia skarżących potwierdzone wynikami powołanych przez nich badań wskazujących na przekroczenie norm zawartości cynku w glebie (przy niewielkiej odległość przedsięwzięcia od granicy z blokiem, w którym skarżący mieszkają). Natomiast, jak to już wcześniej wskazano, uczestnicy postępowania przedłożyli opinię, sporządzoną w 2024 r. przez biegłego sądowego o specjalności "ochrona środowiska - ocena oddziaływania na środowisko", dr inż. A. K.. Z opinii tej jednoznacznie wynika, że ani w przypadku gruntu, ani w przypadku wód - na terenie zakładu [...] sp. z o.o. w [...] (działka nr [...] obr. [...]) oraz na terenie bloku mieszkalnego skarżącej (tj. działka nr 95/29 obr. [...]) - nie nastąpiło przekroczenie norm zawartości cynku, ani jakiekolwiek inne zanieczyszczenie metalami ciężkimi. Powyższe świadczy o tym, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia. Skoro postępowanie prowadzone w sprawie działalności zakładu w [...] nie wykazało jego negatywnego oddziaływania na środowisko to brak jest okoliczności uprawdopodobniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz ryzyka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wynikających z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję, a tym samym brak jest podstaw do dalszego wstrzymywania wykonania decyzji Burmistrza Miasta Dębica z 20 października 2021 r. znak: GP.6220.10.2020.GJ. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo uznał, że zaistniała przesłanka zmiany okoliczności, o której mowa w art. 61 § 4 p.p.s.a. i w konsekwencji zasadnie uchylił własne postanowienie z 20 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22 o wstrzymaniu wykonania decyzji Burmistrza Miasta Dębica z 20 października 2021 r. znak: GP.6220.10.2020.GJ. Należy również podkreślić, że zaskarżona decyzja została już poddana sądowej kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 16 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1100/22 oddalił skargę. W związku z tym, że wyrok Sądu I instancji jest nieprawomocny, w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. W odniesieniu do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku [...] spółka komandytowa (dawniej: Obr. [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa) oraz [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201 p.p.s.a, art. 203 p.p.s.a. i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 p.p.s.a. i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Sprawa została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 86f ust. 4 u.u.i.ś., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje na rozprawie zażalenie na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w terminie 2 miesięcy od dnia wpływu zażalenia.