III FSK 915/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 756/22 w sprawie ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2022 r., nr SKO.418.31.2022 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 15 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 756/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. R. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: "Organ") z dnia 30 sierpnia 2022 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Skarżący reprezentowany przez adwokata zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości. Na podstawie art. 174 pkt. 2 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") powyższemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a") poprzez ich niezastosowanie, w efekcie czego Sąd I instancji wadliwie nie uchylił zaskarżonego postanowienia w sytuacji gdy zostało ono opatrzone błędnie oznaczoną datą, wskutek czego nie poddaje się ono kontroli i nie można ustalić w jakim stanie faktycznym zapadło, 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej jako: "u.p.e.a.") poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty Skarżącego wniesione w sprawie egzekucji administracyjnej. 3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w efekcie czego Sąd I instancji błędnie przyjął, iż organy administracyjne w sposób wystarczający i należyty wyjaśniły wszystkie okoliczności faktyczne sprawy mające istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów udzielonej Skarżącemu z urzędu pomocy prawnej, nieopłaconych w całości ani w części, wg norm przepisanych. W zakreślonym ustawowo terminie Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na jednej z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do analizy zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie może podzielić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 k.p.a poprzez ich niezastosowanie, w efekcie czego, w ocenie Skarżącego, Sąd I instancji wadliwie nie uchylił zaskarżonego postanowienia w sytuacji gdy zostało ono opatrzone błędnie oznaczoną datą, wskutek czego nie poddaje się ono kontroli i nie można ustalić w jakim stanie faktycznym zapadło. Trzeba zatem zauważyć, że zgodnie z wymienionym w zarzucie art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. W treści przywołanej regulacji ustawodawca wskazuje datę wydania postanowienia, co oznacza, iż jest to jeden z jego elementów. Należy przy tym zauważyć, że prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, opierając się na orzecznictwie Naczelnego Sądu administracyjnego, że oznaczenie daty ma to znaczenie, że dla oceny legalności decyzji miarodajny jest stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wydania. Jednocześnie trafnie wskazał w tym względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, że błąd w oznaczeniu daty wydania decyzji może powodować skutek w postaci uchylenia decyzji, jeżeli z tego powodu nie poddaje się kontroli, t.j. w świetle całokształtu jej treści nie można ustalić w jakim stanie faktycznym zapadła. Biorąc to pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie tego rodzaju uchybienie nie zaistniało. Dlatego też nie sposób podzielić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. Skarżący sformułował także zarzut naruszenia art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie jego zarzuty wniesione w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu Skarżący podnosi, że nie posiada zadłużenia wobec wierzyciela z tytułu opłat, które zostały objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi, wskazując, że wszelkie należności z tego tytułu zostały uiszczone. Ponadto Skarżący argumentuje w uzasadnieniu, że nie zgadza się z twierdzeniem organu oraz Sądu I instancji, że we wniesionych zarzutach powoływał się jedynie na podstawę z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., gdyż jego intencją było wskazanie również innych podstaw z art. 33 § 2 u.p.e.a., co nie zostało zbadane w toku postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wraz z jego uzasadnieniem, w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji, który nie zgodził się z twierdzeniem Skarżącego, że w sprawie zaistniała okoliczność stanowiąca podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej określona w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Należy bowiem zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, odnosząc się do kwestii przedawnienia należności, wskazał, że podstawowy termin przedawnienia zakończy się odpowiednio z dniem 31 grudnia 2024 r. i 31 grudnia 2025 r. Trafnie także stwierdza Sąd I instancji, że wyłączne prawo wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przysługuje zobowiązanemu, stąd też organ egzekucyjny nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie zaistniały podstawy do sformułowania innych zarzutów niż te, które zostały zgłoszone przez zobowiązanego (por. wyrok NSA z 11 maja 2022r., sygn. akt I OSK 1705/21). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób zatem uwzględnić zarzutu naruszenia art. 33 § 2 u.p.e.a. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w efekcie czego, w ocenie Skarżącego, Sąd I instancji błędnie przyjął, iż organy administracyjne w sposób wystarczający i należyty wyjaśniły wszystkie okoliczności faktyczne sprawy mające istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Uzasadniając swoje stanowisko Skarżący wskazał, iż organ II instancji w ślad za organem I instancji odniósł się do zarzutów Skarżącego w sposób bardzo ogólnikowy, ograniczając się jedynie do zbadania podstawy z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. czym dopuścił się naruszenia art. 77 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Z tych samych powodów Skarżący wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, podzielając w/w błędne ustalenia organów administracyjnych i uznając je za prawidłowe, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wraz z jego uzasadnieniem trzeba zauważyć, że na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie w danej sprawie spoczywa główny ciężar wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania i ocenienia dowodów oraz należytego wyjaśnienia powodów ich określonej oceny. Niemniej jednak nie oznacza to, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, która wykazuje się bierną postawą w tym zakresie. Z treści powołanych wyżej przepisów, normujących postępowanie dowodowe, nie można wyprowadzić tego rodzaju wniosku, że to wyłącznie organy administracji publicznej zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, gdy ona środków takich nie przedstawia. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ nie zwalnia bowiem strony postępowania od współdziałania w jego realizacji. Jest to widoczne zwłaszcza wtedy, gdy dany środek dowodowy pozostaje w wyłącznej gestii strony, zaś dotychczasowe twierdzenia organu mają wystarczające oparcie w już zebranym materiale. W praktyce wynikająca z art. 77 § 1 k.p.a. zasada określana jest mianem zasady koniecznego współdziałania organu i strony w wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy (por. Wyrok NSA z 17.04.2024 r., sygn. akt: III OSK 4292/21). Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta przez organ i sąd I instancji doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być zatem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego (por. Wyrok NSA z 14.03.02024 r., sygn. akt III OSK 3287/21). Z powyższych względów nie jest możliwe uznanie ostatniego z zarzutów za trafne. Skarżący w trakcie postępowania przed organami administracji przyjął postawę bierną i nie wykazał się inicjatywą, zarzucając uchybienia popełnione przez organy Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Kwestia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego lecz sądu pierwszej instancji (referendarza sądowego), zgodnie z art. 254 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Krzysztof Przasnyski Paweł Borszowski (spr.) Joanna Sokołowska