II GSK 79/25

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-07-09

Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Anna Ostrowska, Wojciech Sawczuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy omyłkowe zgłoszenie do systemu SENT przewozu towaru, który w rzeczywistości nie jest odpadem, może rodzić automatycznie obowiązek przekazywania danych geolokalizacyjnych i przedstawienia środka transportu do kontroli, a w konsekwencji nałożenie kar pieniężnych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że omyłkowe zgłoszenie do systemu SENT przewozu towaru, który w rzeczywistości nie jest odpadem, nie zwalnia przewoźnika z obowiązków wynikających z ustawy SENT, jeśli sam przewoźnik zadeklarował towar jako odpad i dokonał zgłoszenia. Samodzielne działania strony, takie jak zgłoszenie towaru jako odpadu i przedstawienie dokumentacji towarzyszącej przemieszczaniu odpadów, jednoznacznie wskazują, że w momencie załadunku i przewozu uznawała towar za odpad. W związku z tym, nie można uznać, że obowiązek przedstawienia środka transportu do kontroli i przekazywania danych geolokalizacyjnych nie ciążył na przewoźniku. Odpowiedzialność za naruszenie tych obowiązków ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla zastosowania sankcji wystarczające jest samo popełnienie czynu opisanego w przepisie prawa materialnego.
Stan faktyczny
Spółka A. w J. została ukarana karami pieniężnymi za niewykonanie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (ustawa SENT). Pierwsza kara w wysokości 20.000 zł została nałożona za nieprzedstawienie na wezwanie środka transportu z towarem do kontroli, a druga w wysokości 10.000 zł za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu. Spółka twierdziła, że przewożony towar (odzież) nie stanowił odpadu i zgłoszenie do systemu SENT było omyłkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od A. w J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 października 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 351/24 w sprawie ze skargi A. w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr 2001-IOD.4823.13.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. w J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 9 października 2024r., sygn. akt II SA/Bk 351/24 oddalił skargę A. w J., N. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: DIAS, Dyrektor IAS) z 17 kwietnia 2024r., którą utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: Naczelnik PUCS) z 5 stycznia 2024 r. o nałożeniu na Spółkę kar pieniężnych w wysokości: - 20.000 zł na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104 z późn. zm., dalej: ustawa SENT) za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 ustawy SENT, tj. nieprzedstawienie na wezwanie Naczelnika PUCS środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT[...] (odpadu o nazwie: odzież o kodzie 200110 w ilości 15.338 kg) w miejscu 16-411 Szypliszki, Budzisko 11 w celu przeprowadzenia kontroli; - 10.000 zł na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT za niewywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT, tj. zapewnienia przez przewoźnika przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT[...] w trakcie całej trasy przewozu przez terytorium Polski ww. towaru objętego tym zgłoszeniem. Ustalono bowiem, że 6 czerwca 2023 r. M. G. przesłał do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie, któremu system nadał numer referencyjny SENT[...]. Według zgłoszenia środkiem transportu o nr rej. [...] przewożony był towar oznaczony "odzież" (pozycja CN 0005) zadeklarowany jako odpady (kod CER 200110), w ilości 15.338 kg. Towar przewożony był tranzytem przez terytorium Polski z Niemiec na Litwę. Podmiotem wysyłającym i jednocześnie przewoźnikiem była Spółka, a podmiotem odbierającym podmiot z Litwy. Wraz z numerem referencyjnym system wygenerował wezwanie dla Spółki od Naczelnika PUCS w Białymstoku do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w miejscu 16-411 Szypliszki, Budzisko 11 - w celu przeprowadzenia kontroli. W wezwaniu pouczono Spółkę o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru, a także grożących karach administracyjnych w przypadku niestawienia się do kontroli. Wobec tego, że Spółka nie stawiła się do kontroli, w dniu 28 sierpnia 2023 r. sporządzono protokół opisujący stwierdzone nieprawidłowości, w którym ustalono ponadto, że dane geolokalizacyjne z lokalizatora GPS: [...] nie były przekazywane do rejestru SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu na całej trasie przejazdu przez terytorium Polski, mimo że przewoźnik nie zgłaszał, ani nie ustalono, aby były problemy w działaniu systemu. Z powyższym wyrokiem nie zgodziła się Spółka i wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżyła wyrok w całości. Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 oraz art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.; dalej: O.p.) w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że Organ dokonał wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, nie biorąc pod rozwagę, iż dokonano oceny dowodów w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów podatkowych, pomijając przedłożoną przez stronę w toku postępowania dokumentację transportową, przyjmując bezpodstawnie, że karane na podstawie przepisów w/w ustawy winny być wszystkie przypadki sporne pomijając możliwość odstąpienia od wymierzenia kary, w sytuacji gdy przedmiotowy przypadek, powinien być taktowany nadzwyczajnie ze względu na charakter przewożonego materiału i bezpodstawne przyjęcie, iż materiał ten stanowi odpady, jak również nieuwzględnienie faktu omyłkowego zgłoszenia transportu do systemu SENT. Tym samym nie zaistniało niebezpieczeństwo wystąpienia zagrożenia z tytułu nielegalnego handlu towarów wrażliwych. W konsekwencji nieuzasadnione w niniejszym przypadku jest nakładanie sankcji na stronę skarżącą, ponadto, sankcji w wysokości, która stanowi niewspółmierne obciążenie, które doprowadzić może do jej niewypłacalności; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 § 1 O.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT poprzez jednostronną ocenę, iż strona skarżąca przewoziła odpady i winna być ukarana, w sytuacji gdy inne kontrole tożsamego towaru potwierdzały, że przewożony towar to odzież używana, niepodlegająca kontroli oraz obowiązkowi przekazywania bieżących danych geolokalizacyjnych i w ramach prowadzonego transportu nie ma podstaw do nałożenia kar pieniężnych na mojego Mocodawcę; II. prawa materialnego: a. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022r., poz. 699 z późn. zm.), który stanowi, iż odpad to każda substancja lub przedmiot, którego posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do którego pozbycia się jest obowiązany, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że strona skarżąca przewoziła odpady, w sytuacji gdy przedmiotem transportu była odzież używana, nie odpady; b. art. 10a ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT, zgodnie z którym przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem, poprzez - błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie przewoźnik nie zapewnił w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem oraz nałożenia kary -10.000 zł, w sytuacji gdy nie było podstaw do przyjęcia iż taki obowiązek ciążył na przewoźniku. Raz jeszcze podkreślić należy, że przewożony towar, to odzież używana, czyli niepodlegająca kontroli oraz obowiązkowi przekazywania bieżących danych geolokalizacyjnych; - błędne jego zastosowanie i uznanie, że rejestracja w SENT tworzy obowiązek przekazywania danych geolokalizacyjnych. Niewątpliwie transport przedmiotowego towaru nie podlegał rejestracji SENT, a w konsekwencji na przewoźniku nie ciążył obowiązek przekazywania bieżących danych geolokalizacyjnych. Samo omyłkowe zgłoszenie do systemu SENT nie może rodzić automatycznego nałożenia kary pieniężnej z uwagi na rzekome nieprzekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych. Rodzaj przewożonego towaru wywołuje ewentualny obowiązek poddania monitorowania transportu; c. art. 12a ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT poprzez przyjęcie, że strona skarżąca była obowiązana do przedstawienia środka transportu w dacie zakończenia przewozu towaru w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego położonym najbliżej miejsca zakończenia przewozu - 16-411 Szypliszki, Budzisko 11, w celu przeprowadzenia kontroli przewozu towarów, natomiast towar objęty transportem nie podlegał zgłoszeniu w systemie SENT, a wobec tego nie podlegał obowiązkowi przedstawienia środka transportu w oddziale celnym, w związku z tym nie ziściły się przesłanki do zastosowania kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT; d. art. 22 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji Organu II oraz utrzymanie zastosowania środka nieproporcjonalnego do sytuacji, wbrew celowi dla których uchwalono przepisy ustawy SENT, ale również nie uwzględniając obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej (COVID, inflacja, wojna na Ukrainie), co ma przełożenie na ogólną kondycję firm, w tym firmy skarżącego. Wskazując na powyższe zarzuty Spółka wnosiła o: uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Organów obu instancji w całości; w przypadku natomiast uznania przez Sąd, iż istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka powołała argumenty na poparcie zarzutów. Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od Spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należy najpierw wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a, ponieważ Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona – Dyrektor IAS nie wniósł o jej przeprowadzenie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma uzasadnionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, mając na uwadze istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie, uznał za konieczne ich łączne rozpatrzenie. Przy czym pierwszorzędne znaczenie mają zarzuty dotyczące kwestii, czy przewożony przez Spółkę towar – odzież, zadeklarowany przez nią jako odpad o kodzie CER 200110, został przez organy oraz WSA w rezultacie prawidłowo zakwalifikowany jako odpad. Z późniejszych, składanych w postępowaniu administracyjnym oświadczeń Skarżącej wynikało, że omyłkowo zgłosiła transport do systemu SENT, gdyż była to odzież używana, która była czysta, posegregowana i nadal sprzedawana, co miały potwierdzać przedłożone w trakcie postępowania administracyjnego dokumenty: list przewozowy CMR i faktura. Przyjęcie bowiem, że przewożony towar był odpadem oznaczało, że prawidłowo transport został zgłoszony do systemu SENT, co z kolei rodziło dla przewoźnika obowiązek przedstawienia środka transportu z towarem w miejscu i czasie określonym w wezwaniu przesyłanym w określonych przypadkach wraz z numerem referencyjnym, w myśl art. 12a ust. 1 i 3 ustawy SENT oraz zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru przez terytorium Polski, zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Niewywiązanie się z powyższych obowiązków przez przewoźnika skutkowało zaś nałożeniem na niego kar pieniężnych na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 2a ustawy SENT. Sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia stanowiska i argumentacji Skarżącej kasacyjnie. Zresztą należy zauważyć, że zarzuty skargi kasacyjnej są powieleniem zarzutów skargi skierowanej do WSA, do których Sąd I instancji w pełni i logicznie się odniósł. Spółka zaś argumentacji tej nie podważyła w skardze kasacyjnej. Prawidłowo podkreślił WSA za organami, że to Spółka sama zadeklarowała towar jako odpad (CER 200110) i zgłosiła jego przewóz przez terytorium Polski, jeszcze przed rozpoczęciem tego przewozu na terytorium Polski, do rejestru SENT i uzyskała numer referencyjny. Wraz ze zgłoszeniem do rejestru SENT przedstawiła Aneks VII – informację towarzyszącą transgranicznemu przemieszczaniu odpadów wymaganą przez załącznik 7 do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U.UE. L. z 2006 r. Nr 190, str. 1 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie nr 1013/2006). Z kolei, w Aneksie VII należało wskazać proces odzysku, jakiemu zostanie poddany transportowany odpad i Skarżąca wskazała kod R3 (Recykling/odzysk substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (w tym kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania). Dlatego powyższe czynności Spółki, wykonane samodzielnie, jednoznacznie wskazujące, że w momencie załadunku i przewozu uznawała towar objęty zgłoszeniem SENT[...] za odpad, nie budziły wątpliwości i nie dawały podstaw do odmiennej ich oceny. Wymaga podkreślenia, że Skarżąca w niniejszej sprawie działała, zarówno jako zawodowy przewoźnik, jak i podmiot wysyłający, zajmujący się skupem i handlem surowcami wtórnymi, w tym: tekstyliami i obuwiem używanymi (por. krótki profil Spółki w aktach adm.). Dlatego mało wiarygodne jest jej tłumaczenie, że będąc podmiotem zawodowo zajmującym się surowcami wtórnymi, omyłkowo wypełniła zgłoszenie SENT, skoro zgłoszenie wypełniał właściciel Spółki – M. G.; przejazd przez terytorium Polski trwał ponad dobę (w Świecku przekroczył pojazd granicę Polski [...] czerwca 2023 r. o godz. 19.39, a opuścił Polskę w Budzisku 8 czerwca 2023 r. o godz. 05.39), nie był to pierwszy przejazd z tego rodzaju towarem i tym samym pojazdem przez teren Polski (bezsporne), a argumentację o popełnionej omyłce zaczęła podnosić dopiero w postępowaniu administracyjnym o nałożenie kar pieniężnych. Jeżeli Spółka w trakcie wykonywania przewozu dostrzegła, że omyłkowo zgłosiła go do rejestru SENT, to powinna była to zgłoszenie anulować, a czego nie uczyniła. Do tego, co słusznie podnosiły organy, pojazd, którym był przewożony towar, objęty ww. zgłoszeniem SENT, był oznakowany jako pojazd przewożący odpady, z zachowaniem wymogów określonych w § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów dla środków transportu przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów (k. – 58 akt adm.). Przedstawione w trakcie postępowania dokumenty: faktura i list przewozowy CMR zawierały zapis, że chodziło o towary tekstylne i odzieżowe wolne od odpadów i pozostałości materiałów odpadowych, czyli że były czyste, przy czym na CMR został uwidoczniony nr zgłoszenia SENT. Jak słusznie podawały organy i Sąd, stan towaru nie miał znaczenia dla jego kwalifikacji jako odpadu w świetle definicji odpadu z art. 3 ust 1 pkt 6 ustawy o odpadach. W przepisie tym zdefiniowano odpady jako każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Czyli zakwalifikowanie jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i z rozumienia pojęcia "pozbywać się". Pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu. Pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą odpadową ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkie przedmioty i substancje, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (por. wyrok NSA z 1 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 1253/22 i przytoczone w nim orzecznictwo). Zatem okoliczność, że towar miał być w stanie czystym i przeznaczony do sprzedaży nie wykluczało jego kwalifikacji jako odpadu, jak Spółka podała w zgłoszeniu SENT. Dlatego za niezasadne należało uznać zarzuty zgłoszone w pkt I. ppkt a. i pkt II ppkt a. petitum skargi kasacyjnej). Konsekwencją powyższych rozważań jest stwierdzenie niezasadności zarzutów naruszenia art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Sąd I instancji zasadnie uznał, że organy w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i dokonały jego właściwej oceny, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 191 O.p. Stwierdzenie, że zgłoszenie spornego przewozu do rejestru SENT nie miało charakteru omyłkowego i było prawidłowe, bo przewożony towar był odpadem, jak jednoznacznie zadeklarowała Skarżąca w zgłoszeniu przed rozpoczęciem przejazdu, oznaczało, że Spółka miała obowiązek po otrzymaniu, wraz z numerem referencyjnym, wezwania do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli (wypełnienia obowiązku z art. 12a ust. 1 i ust. 3 ustawy SENT), a także do przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przez terytorium Polski (wypełnienia obowiązku z art. 10a ust. 1 ustawy SENT). Z kolei niewykonanie obowiązku z art. 12a ust. 3 ustawy SENT czyli niezgłoszenie się przewoźnika w wyznaczonym miejscu w celu przeprowadzenia kontroli środka transportu i towaru powodowało odpowiedzialność Spółki na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT czyli nałożenie kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł. Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że odpowiedzialność przewidzianą w art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z 12a ust. 3 ustawy o SENT, jak i art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ww. aktu cechuje administracyjny i obiektywny charakter, co implikuje z kolei twierdzenie, że dla zastosowania sankcji wystarczające jest już samo popełnienie czynu opisanego w przepisie prawa materialnego. Kwestia zawinienia strony, w tym przypadku i na tym etapie nie ma znaczenia, choć może być przedmiotem dalszych rozważań w ramach badania przesłanek uzasadniających przyznanie swoistej ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 753/23; 18 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 2177/23). Dlatego jako nieuzasadnione należało ocenić zarzuty zgłoszone w pkt II. ppkt b. i c. petitum skargi kasacyjnej. Na ocenę ustaleń dotyczących omawianego przejazdu nie miało wpływu, że inne kontrole przewozów towaru tego samego rodzaju potwierdziły, że przewożony towar nie został uznany za odpad, gdyż ocenie podlega konkretny przewóz towarów wrażliwych i realizacja obowiązków związanych z tym przewozem w zakresie monitorowania przewozu i obrotu (por. art. 1 ustawy SENT). Z drugiej strony nie był to jedyny przewóz towarów – odzieży, zadeklarowanej przez Spółkę jako odpad, za który Skarżąca ponosi odpowiedzialność na podstawie ww. aktu. Niezasadny więc był zarzut z pkt I. ppkt b. Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie zaaprobował stanowisko organów obu instancji o zaistnieniu podstaw do nałożenia na Skarżącą kar pieniężnych. Sąd odwoławczy nie podziela poglądu Spółki, że nałożenie kar za stwierdzone naruszenia stanowiło nieproporcjonalny środek w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Zasada proporcjonalności sformułowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - na poziomie normatywnym (w ustawie SENT) - została uwzględniona przez zróżnicowanie wysokości kar w zależności od rodzaju naruszenia (1000 zł, 2000zł, 10.000 zł, 20.000 zł, 100.000 zł – art. 24 ust. 1a, 1b; art. 21 i 22 ust. 1 i 2, art. 22a ust. 1 i ust. 2a ustawy SENT). Dodać należy, że Spółka dopuściła się dwóch istotnych naruszeń, ze sobą powiązanych. Realizacja przekazywania bieżących danych geolokalizacyjnych, jak i obowiązek przedstawienia środka transportu wraz z towarem w miejscu i czasie określonym w wezwaniu przesyłanym w określonych przypadkach wraz z numerem referencyjnym podmiotowi zgłaszającemu przewóz, mają na celu kontrolę, czy towar objęty zgłoszeniem jest przewożony do miejsca określonego w zgłoszeniu, czy nie uległa zmianie jego tożsamość bądź zawartość, czy dotarł do miejsca przeznaczenia lub wyjechał poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Naruszenie przez przewoźnika wspomnianych obowiązków jest obwarowane wysokimi sankcjami, co wskazuje na wagę, jaką ustawodawca przywiązuje do wpływu powyższych nieprawidłowości na całokształt przyjętych z mocy ustawy rozwiązań, odwołując się chociażby do treści art. 3 ust. 1 ustawy SENT, że system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi i innymi wrażliwymi towarami, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy w celu ochrony legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Nadto nieprzedstawienie do kontroli towaru wrażliwego i obarczonego ryzykiem nadużyć oraz uniemożliwienie śledzenia trasy przejazdu środkiem transportu przewożącym taki materiał (jeśli nie wynika z okoliczności wyjątkowych) nie jest uchybieniem mogącym być stawianym na równi np. z nieuzupełnieniem pola numeru licencji przy niekwestionowanym fakcie jej posiadania stwierdzonym podczas kontroli drogowej i stanowi rażące naruszenie obowiązków wskazanych w przepisach ustawy SENT (por. wyrok NSA z 9 września 2024 r., sygn. akt II GSK 877/21). Ponadto podnoszone w skardze kasacyjne trudności takie jak: COVID-19, wojna w Ukrainie, rosnące ceny paliw, duża inflacja i powszechny kryzys są problemami powszechnymi, które dotknęły nie tylko Skarżącą, ale również i inne podmioty prowadzące działalność gospodarczą. Dlatego trudno zdaniem NSA uznać te okoliczności za wyjątkowe skoro mają one charakter globalny. Dlatego również nietrafny okazał się zarzut zgłoszony w pkt II ppkt d. petitum skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło