III SA/Po 229/24

Dnia 3 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 28 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w części oddala skargę W dniu 28 lutego 2024 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura powiatowego ARiMR w S. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w części sp z o.o. [...] z siedzibą w P.. W toku postępowania ustalono nast. stan faktyczny. W dniu 25 października 2023 roku do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynął wniosek Spółki [...] Sp. z o.o. o udzielenie pomocy finansowej dla podmiotu prowadzącego działalność w zakresie skupu zbóż lub obrotu zbożami do zakupionej kukurydzy niepoddanej procesowi suszenia. Do w/w wniosku dołączono 91 faktur potwierdzających zakup kukurydzy niepoddanej procesowi suszenia oraz 36 faktur potwierdzających sprzedaż kukurydzy. W dniu 7 grudnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał spółce [...] Sp. z o.o. decyzję Nr [...] o przyznaniu wnioskowanej pomocy w części. W uzasadnieniu organ wskazał, że część faktur została wykluczona z płatności z uwagi na brak deklaracji we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022,a także z uwagi na zmniejszenie ilości zakupionej kukurydzy mokrej do limitu ton. Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Odwołujący wskazał, że samo stwierdzenie, że organ po weryfikacji nie uznał, by część producentów składała wnioski o dopłaty w 2022 r. do upraw kukurydzy, nie wyklucza tych rolników z kręgu osób objętych dyspozycją pkt. 2 ust 1 § 13 zzc rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r – w sparwie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Rozporządzenie nie wskazuje bowiem wprost, z jakiego okresu mają to być uprawy. Samego faktu bycia producentem kukurydzy nie można utożsamiać z koniecznością złożenia wniosku o dopłaty do produkcji kukurydzy. W tym zakresie zachodzi sprzeczność interpretacyjna wynikająca z wadliwej legislacji lub wadliwej wykładni przepisów przez organ. Odwołujący wskazał również ,że płatności nie wyklucza okoliczność, że kukurydza nabyta została od grup producenckich. Podmiot nabywa bowiem kukurydzę od rolnika, chociaż poprzez grupę producencką. Organ II instancji decyzją z dnia 28 lutego 2024 roku, nr [...] po rozpoznaniu zarzutów odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i wskazał,że zasady przyznawania pomocy finansowej określone są w § 13zzc rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187, z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem. Zgodnie z § 13zzc ust. 1 rozporządzenia, w 2023 roku Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie skupu zbóż lub obrotu zbożami: 1) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu; 2) który nabył od dnia 15 września 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. od producenta rolnego będącego producentem kukurydzy, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, kukurydzę, która nie została poddana procesowi suszenia, zwana dalej "mokrą kukurydza": 3) który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku kukurydzy spowodowanej agresją [...] wobec [...]. Zgodnie z § 13zzc ust. 3a rozporządzenia wniosek o przyznanie pomocy, składa się raz do dnia 30 października 2023 r. Natomiast w § 13zzc ust. 5 rozporządzenia producent rolny do wniosku, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające: 1) nabycie mokrej kukurydzy od dnia 15 września 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.; 2) sprzedaż kukurydzy po dniu 15 marca 2023 r. Przepisy prawa wprost regulują warunki jakie muszą być spełnione przez producenta występującego z wnioskiem o pomoc. Jednym z podstawowych warunków jest potwierdzenie zakupu kukurydzy od producenta rolnego będącego producentem tej kukurydzy, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, kukurydze, która nie została poddana procesowi suszenia, zwaną dalej "mokrą kukurydza".Zatem przepisy prawa wprost regulują, że kukurydza, która może zostać objęta dofinasowaniem nie może być zakupiona od jakiegokolwiek podmiotu, a właśnie od producenta rolnego będącego producentem kukurydzy, który jest zarejestrowany w ewidencji producentów. Co więcej musi być to zakup "mokrej kukurydzy" i zakup musi zostać dokonany w określonym terminie. Obowiązkiem organów przyznających pomoc jest ustalenie czy żądanie z wniosku może zostać objęte pomocą, o której mowa w § 13zzc rozporządzenia. Zatem organ musi ustalić czy kukurydza mokra została zakupiona od producenta rolnego będącego producentem kukurydzy i czy ilość sprzedanej kukurydzy odpowiada ilości jaka została wyprodukowana w gospodarstwie producenta, gdyż tylko taką iłość można uznać za pochodzącą od producenta kukurydzy. Organ przyznał, że wprawdzie przepisy Rozporządzenia nie wskazują wprost z jakiego okresu mają to być uprawy ,to jednak nie ma takiej możliwości, aby kukurydza uprawiana w 2021 roku czy wcześniej, w okresie od 15 września 2022 do 31 grudnia 2022 r. była nadal kukurydza mokrą. Zatem brak deklaracji uprawy kukurydzy we wniosku na rok 2022, zdecydowanie wyklucza taką osobę jako producenta kukurydzy. Nie ma możliwości uznania, iż kukurydza zakupiona od grup producenckich była kukurydzą zakupioną od producenta rolnego będącego producentem kukurydzy.Ponadto orócz nieuznania faktur od podmiotów, które nie złożyły wniosków o płatności bezpośrednie na rok 2022 i tych, którzy nie mieli w takich wnioskach kukurydzy na ziarno, zmniejszono również ilość kukurydzy na fakturach, gdzie producent rolny sprzedał nie tylko wyprodukowaną przez siebie kukurydzę, ale także taką, odnośnie której był pośrednikiem, czyli kupił i sprzedał do wnioskodawcy. Strona skorzystała z prawa skargi do sądu. W skardze wniosla o uchylenie decyji organów obu instancji i zarzuciła organom naruszenie art. 10a ust.1a pkt 4-7 ustawy z dnia 9 amja 2008 r. O Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolonictwa w zw. z art. 8,80,81a,77§4 oraz 107 § 3 Kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i dowolne wykluczenie faktur ze względu na brak złożonego przez producentów kukurydzy wniosku o płatności bezpośrednie na rok 2022 i uznanie ,że kukurydza w przedmiotowych wypadkach nie pochodzi od producentów rolnych kukurydzy;wykroczenie poza swobodną ocenę dowodów oceniając w sposób dowolny materiał dowodowy , bez uzasadnienia odmowy przypisania waloru wiarygodności przedłożonym fakturom dokumentującym zakup od rolników jako produceni rolni kukurydzy. Nadto nie rozpoznanie i nie zgromadzenie przez organy materiału dowodowego w sposób wszechstronny , celem wyjaśnienia wątpliwości w sprawie oraz nie rozstrzygnięcie wątpliwości faktycznych na korzyść strony, skutkujące odmową przyznania pomocy. Ponadto zarzucił naruszenie § 13 zzc ust.1,2 i 5 rozporządzenia poprzez błędną wykąłdnię i niewłaściwe zastosowanie , a także poprzez błędne uznanie ,że w przypadku zakupu kukurydzy od grup producenckich nie kwalifikuje się ona do przyznania pomocy. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia. Zgodnie z § 13zzc ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r – w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2015,poz.187 ze zm) - w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie skupu zbóż lub obrotu zbożami: 1) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu; 2) który nabył od dnia 15 września 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. od producenta rolnego będącego producentem kukurydzy, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, kukurydzę, która nie została poddana procesowi suszenia, zwaną dalej "mokrą kukurydzą"; 3) który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku kukurydzy spowodowanej agresją [...] wobec [...]. Z kolei, stosownie do § 13zzc ust. 5 rozporządzenia do wniosku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające: 1) nabycie mokrej kukurydzy od dnia 15 września 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.; 2) sprzedaż kukurydzy po dniu 15 marca 2023 r. W ocenie Sądu prawidłowa jest wykładnia powyższych przepisów zastosowana przez organy przyjmująca, że w związku ze zdefiniowaniem "kukurydzy mokrej" jako niepoddanej procesowi suszenia (§ 13zzc ust. 1 pkt 2 rozporządzenia), użycie w § 13zzc ust. 5 rozporządzenia pojęcia "kukurydzy" w połączeniu z wymogiem poniesienia dodatkowych kosztów w wyniku braku stabilizacji na rynku kukurydzy spowodowanej agresją [...] wobec [...] (§ 13zzc ust. 1 pkt 3 rozporządzenia) oznacza, że pomoc może być przyznana jedynie w razie sprzedaży po dniu 15 marca 2023 r. kukurydzy, tj. kukurydzy wysuszonej (suchej). Dodatkowe koszty bowiem, o których mowa w § 13zzc ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, są związane z energochłonnym, czyli kosztownym procesem suszenia kukurydzy mokrej, co potwierdza również wyliczanie wysokości pomocy o wskaźnik uwzględniający utratę masy kukurydzy poddanej suszeniu (§ 13zzc ust. 7 rozporządzenia). Racją omawianej regulacji jest zatem zrekompensowanie podmiotom skupującym od rolników kukurydzę mokrą kosztów jej suszenia. Sporne w sprawie było po pierwsze to, czy zakup kukurydzy mokrej od rolnika, który nie deklarował we wniosku o płatności faktu uprawy (produkcji kukurydzy) może skutkować brakiem uznania spełnienia warunku, o którym mowa w art. 13zzc ust.1 pkt cyt. rozporządzenia. Otóż w ocenie sądu prawidłowo organ uznał, że kukurydza zebrana w latach wcześniejszych niż rok 2022 i nie poddana procesowi suszenia nie może przetrwać przez rok i zostać sprzedana jako kukurydza mokra. Tym samym nie ma możliwości, aby kukurydza zadeklarowana i uprawiana w roku 2021 czy wcześniej w okresie od 15 września 2022 do 31 grudnia 2022 była nadal kukurydzą mokrą, co jest warunkiem bezwzględnym przyznania pomocy. Takie stanowisko organu doprecyzowuje wprost pkt 5 art.13 zzc stanowiący o terminach skupu mokrej kukurydzy od dnia 15 września 2022 roku do dnia 31 grudnia 2022 roku, stanowiąc o maksymalnym okresie uznania kukurydzy za mokrą w danym roku, bowiem już po dniu 15 marca kolejnego roku uznana jest za suchą. Analogicznie więc, kukurydza zadeklarowana w roku np. 2021 byłaby już po 15 marca 2022 roku kukurydzą suchą. Strona nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie faktu deklaracji uprawy kukurydzy we wnioskach o płatność na rok 2022 ani na okoliczność, że pomimo braku deklaracji o uprawie kukurydzy przez producenta rolnego zakupiła od niego mokrą kukurydzę, nie poddaną procesowi suszenia, a ciężar dowodu w tym zakresie ciąży na stronie, zgodnie z art. 10a ust. 1b ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2157 ze zm.) stanowiącym, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Strona w skardze i na rozprawie podniosła też zarzut nieprawidłowego zakwestionowania faktur pochodzących od grup producenckich. Sąd również w tym zakresie podzielił stanowisko organów, że program jest kierowany do indywidualnych producentów, natomiast grupy producentów mają swoje programy pomocowe i są w innej sytuacji niż indywidualny rolnicy. Sąd podziela tę argumentacje, jak również i tę, że program skierowany jest do producenta kukurydzy bezpośrednio, a nie do pośrednika, bowiem nabywanie jej od pośrednika utrudniałoby weryfikację skupowanej kukurydzy jako mokrej. Stanowisko organów potwierdza także literalna analiza przepisów dotyczących tego rodzaju pomocy. Otóż z art.13 zzc ust.1 pkt 2 rozporządzenia wynika wprost sformułowanie o nabyciu kukurydzy od producenta rolnego będącego producentem kukurydzy. Użycie odrębnie pojęcia producent rolny i producent kukurydzy nie jest przypadkowe. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 roku - o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, do której wprost odsyła w/w przepis – odrębnie definiuje się producenta i odrębnie producenta rolnego. Producent – to producent rolny, beneficjent programów rybackich, posiadacz zwierzęcia, organizacja producentów, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalny beneficjent. Producent rolny zaś to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 2 grudnia 2021 ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz uchylajacego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 ,(dz.urz.UE L 435 z 06.12.2021 ze zm) zwanego dalej rozporządzeniem 2021/2115. Ten ostatni przepis z kolei stanowi, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną, grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz które prowadzą działalność określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust.2 niniejszego rozporządzenia. Zawiera on definicję działalności rolniczej i stanowi, że działalność rolniczą definiuje się w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań: - wytwarzanie produktów. - utrzymywanie użytków rolnych. Wszystkie te definicje i odnośniki mają na celu wskazanie, że producent będący producentem kukurydzy to faktyczny jej wytwórca, a nie pośrednik czy wytwórca innych zbóż, nawet jeśli jest członkiem grupy producenckiej. Należy też wskazać, że ustawa z dnia 15 września 2000 roku - o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. 2023.1145 j.t) zakłada, że celem grup producenckich jest dostosowanie produktów rolnych i procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzenie towarów o obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych, optymalizacja kosztów produkcji oraz stabilizowanie cen producentów. Już więc z przesłanek zawiązywania grup producentów rolnych wynika, że ich celem nie jest bezpośrednia działalność rolnicza w sensie wytwarzania produktów rolnych obejmujących m.in. chów zwierząt czy uprawę (art. 4 ust.2 rozporządzenia 2021 /2115) Wbrew też zarzutowi skargi organ swoje rozstrzygnięcie obszernie uzasadnił, powołując zarówno stosowne fakty, jak i treść przepisów oraz dokonał ich prawidłowej wykładni. Mając na uwadze powyższe, w związku z brakiem naruszenia powołanych w skardze przepisów, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.