II SA/Po 338/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przyznania świadczenia wychowawczego postanawia odrzucić skargę. J. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przyznania świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in., że złożyła odwołanie od decyzji ale niestety ZUS nie uznał tego odwołania z powodu niewniesienia wniosku o przywrócenie terminu na jego złożenie. Skarżąca wskazała, iż nie złożyła wniosku w terminie nie dlatego, że była nieświadoma jego istnienia, lecz z powodu braku wskazówek ze strony pracownika ZUS co do konieczności tego kroku. Skarżąca w związku z powyższym wniosła o "anulowanie decyzji o zwrocie świadczeń oraz przywrócenie wypłat". Pismem z dnia 6 czerwca 2024 r. Sąd wezwał Skarżącą do sprecyzowania czy skarga dotyczy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2024 r., nr [...] czy też postanowienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 kwietnia 2024 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, pod rygorem uznania, iż przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2024 r., co skutkować w dalszej kolejności będzie odrzuceniem skargi z uwagi na jej niedopuszczalność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Należy wyjaśnić, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że osoba niezadowolona z rozstrzygnięcia organu I instancji może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia. Dopiero, gdy organ II instancji wyda decyzję można wnieść skargę do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Tym samym skarga jest niedopuszczalna, jeżeli skarżący nie wniesie odwołania lub zażalenia do organu II instancji i od razu zaskarży do sądu administracyjnego decyzję (lub postanowienie) organu I instancji albo, gdy już po wyczerpaniu przysługujących mu w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia wniesie skargę na rozstrzygnięcie organu I instancji do sądu administracyjnego. Sądy administracyjne nie są bowiem powołane do kontroli legalności rozstrzygnięć organów administracyjnych I instancji, gdyż ich działanie naruszałoby ww. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (postanowienie WSA w Krakowie z 27 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 424/19). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi uczyniono decyzję z dnia 13 lutego 2024 r., nr [...] wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako organ I instancji, od której to decyzji zgodnie z przepisami prawa oraz zgodnie z pouczeniem w niej zawartym przysługiwało odwołanie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z powyższym złożenie do Sądu skargi na decyzję organu I instancji nie może skutkować rozpatrzeniem sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli legalności rozstrzygnięcia organu administracji pierwszej instancji. Na marginesie Sąd wskazuje, iż z akt sprawy wynika, że Skarżąca skorzystała z przysługującego środka zaskarżenia i wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Odwołanie to zostało rozpoznane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W tym miejscu warto wskazać należy, iż wobec postawionych w uzasadnieniu skargi zarzutów Sąd pomimo jednoznacznego wskazania przedmiotu zaskarżenia wezwał Skarżącą do sprecyzowania w terminie 7 dni czy skarga dotyczy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2024 r., nr [...] czy też postanowienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 kwietnia 2024 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, pod rygorem uznania, iż przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2024 r., co skutkować w dalszej kolejności będzie odrzuceniem skargi z uwagi na jej niedopuszczalność. Jak wynika z akt sprawy powyższe wezwanie doręczono Skarżącej w dniu 19 czerwca 2024 r. (k. 41 akt sądowych). Tym samym termin do udzielenia odpowiedzi na wezwanie upływał z dniem 26 czerwca 2024 r. W wyznaczonym terminie Skarżąca nie sprecyzowała skargi z tych też względów Sąd uznał, iż skarga dotyczy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2024 r., nr [...], co skutkowało koniecznością odrzucenia skargi z wyżej wskazanych powodów, o czym Skarżaca została przez Sąd pouczona. W tym miejscu odnosząc się do zawartego w piśmie z dnia 6 czerwca 2024 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 27 czerwca 2024 r., oświadczenia o cofnięciu skargi wyjaśnić należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 60 p.p.s.a., skarżący może skutecznie cofnąć skargę i oświadczenie to jest wiążące dla sądu. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Zastosowanie powyższego przepisu, prowadzące do merytorycznego rozpoznania wniosku o cofnięcie skargi i umorzenie postępowania sądowego (art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga wszczyna skutecznie postępowanie administracyjne, które będzie prowadzące do merytorycznego rozpoznania skargi. Oświadczenie o cofnięciu skargi, złożone przez Skarżącą, nie mogło odnieść zamierzonego skutku, gdyż wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca nadanie biegu przedmiotowej skardze, albowiem skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna. W związku z powyższym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę należało odrzucić.