II SA/Ol 541/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Spółki R. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Spółki R. kwotę [...] zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po rozpatrzeniu odwołania R Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej jako: "strona skarżąca") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (dalej jako: "PINB", "organ I instancji") z dnia 3 marca 2022 r. nakazującej współwłaścicielom budynku biurowego przy Placu [...] w O. usunąć nieprawidłowości dotyczące stanu technicznego tego budynku poprzez wykonanie naprawy ściany, wymianę pokrycia dachowego i naprawę żelbetowych elementów konstrukcji w piwnicy w terminie do 30 czerwca 2022 r., Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB") decyzją z dnia 12 maja 2022 r., nr P.7721.25.2022 16ME uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego przedmiotowego budynku i wyznaczył nowy termin wykonania powyższych robót do dnia 31 sierpnia 2022 r., w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, że po wpłynięciu wniosku mgr inż. R.R. o wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku będącego w stanie przedawaryjnym i przeprowadzeniu kontroli użytkowania budynku – będącego współwłasnością strony skarżącej i P S.A. w W. (dalej jako: "Spółka"), organ I instancji stwierdził: widoczne w kilku miejscach odsłonięte zbrojenie stropu żelbetowego nad piwnicą i przerwane w wyniku korozji stali zbrojeniowej strzemiono, a także widoczne pęknięcie ściany zewnętrznej parteru pod oknem oraz dużą ilość śladów po przeciekach z dachu. Nie stwierdzono natomiast widocznych pęknięć i zarysowań elementów konstrukcyjnych. Zauważono ponadto, że budynek w części należącej do Spółki nie jest użytkowany, użytkowane są tylko pomieszczenia należące do strony skarżącej, media do budynku zostały odcięte. Po wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stanu technicznego przedmiotowego budynku, do akt sprawy dołączono ekspertyzę techniczną dotyczącą stanu technicznego w/w budynku sporządzoną przez mgr inż. E.G., w której wskazano istniejące nieprawidłowości oraz stwierdzono, że konstrukcja budynku w obecnym stanie technicznym nie zagraża bezpieczeństwu. Do akt zostały również dołączone: operat techniczny mgr inż. P.B. wskazujący na odchylanie się budynku od pionu; sprawozdanie z pomiarów geodezyjnych budynku mgr inż. E.G. stwierdzające brak przemieszczeń pionowych; ekspertyza techniczna mgr inż. T.M. i dr hab. inż. prof. nadzw. Politechniki [...] M.N., w której stwierdzono, że budynek nie wykazuje znamion zewnętrznych bezpośredniego zagrożenia zniszczenia konstrukcji, ale prawdopodobne jest wystąpienie awarii związanej z postępującą degradacją jego substancji i brakiem właściwej E.G. dotyczące pomiarów geodezyjnych budynku, w którym wskazano, że pomiary w dniu 18 listopada 2021 r. nie wykazały odchyleń budynku od pionu w stosunku do pomiarów z dnia 17 maja 2021 r. Na podstawie przestawionych ekspertyz, PINB uznał, że nie istnieje zagrożenie katastrofą budowlaną, natomiast nieodpowiedni jest stan techniczny budynku i w związku z tym nakazał, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) – dalej jako: "p.b.", usunięcie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku. W ocenie PINB, nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki budynku na podstawie art. 67 ust. 1 p.b. Organ wskazał, że współwłaściciele budynku mają prawo rozebrać ten budynek na podstawie decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia 7 grudnia 2020 r. o pozwoleniu na rozbiórkę, wydanej na wniosek strony skarżącej. WINB podzielił stanowisko organu I instancji, że nie ma podstaw do nakazania rozbiórki przedmiotowego budynku. Wskazał, że z ustaleń PINB oraz dołączonych do akt ekspertyz wynika, iż zasadnicze usterki dotyczą pęknięcia zewnętrznej ściany samonośnej na kondygnacji parteru, nieszczelności pokrycia dachowego, braku otuliny zbrojenia żelbetowych elementów konstrukcyjnych w piwnicy, natomiast konstrukcja budynku w obecnym stanie technicznym nie zagraża bezpieczeństwu. Zdaniem WINB, wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji organu I instancji doprowadzi do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego przedmiotowego budynku. Na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 67 ust. 1 p.b. poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki z tego przepisu, a zatem nie jest wymagane rozstrzygnięcie w postaci nakazu rozbiórki budynku, podczas gdy budynek nie nadaje się do remontu oraz odbudowy, a ponadto właściciel budynku jednoznacznie wskazuje na brak zamiaru doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami p.b.; - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej jako: k.p.a., poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że z przedłożonych ekspertyz nie wynika konieczność rozbiórki budynku. W uzasadnieniu podniesiono, że decyzję o nakazie rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 p.b. wydaje się w sytuacji, gdy budynek nieużytkowany lub niewykończony nie nadaje się do remontu czy odbudowany, a właściciel nie ma zamiaru przeprowadzenia robót naprawczych. Zdaniem stronnym skarżącej, skoro z ekspertyz technicznych wynika, że stan budynku rażąco odbiega od norm przepisów techniczno-budowlanych, a właściciel budynku nie zamierza go remontować, to organ nadzoru zobowiązany był do wydania decyzji o rozbiórce budynku. Poza tym z ekspertyz technicznych wynika, że stan budynku zagraża katastrofą budowlaną, co zobowiązuje organ do wydania nakazu rozbiórki budynku bez względu na zamiar odbudowy budynku przez właściciela. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 27 lipca 2021 r. WINB wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym. W piśmie z dnia 10 sierpnia 2021 r. strona skarżąca nie wyraziła zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, jednakże poinformowała o możliwościach technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2022 r. Spółka wniosła o oddalenie skargi wskazując, że konstrukcja budynku w obecnym stanie technicznym nie zagraża bezpieczeństwu. Wyjaśniła również, że interesy współwłaścicieli budynku są rozbieżne i poinformowała o podjęciu działań w celu wykonania zaskarżonej decyzji. Następnie w piśmie z dnia 29 sierpnia 2022 r. Spółka wskazała, że ma techniczną możliwość uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę oraz wskazał, że ekspertyza mgr inż. R.R. wskazuje na konieczność natychmiastowej rozbiórki budynku, bowiem budynek odchyla się w stopniu 12-15 cm. Podniósł również, iż remont jest nieekonomiczny, zostało już wydane pozwolenie na rozbiórkę budynku. Z kolei strona skarżąca wskazała, że uzyskano pozwolenie na rozbiórkę budynku, ale nie można go rozebrać, gdyż budynek nie należy w całości do strony skarżącej. Natomiast pełnomocnik Spółki na rozprawie wniósł o oddalenie skargi wskazując, że z ekspertyz wynika, iż konstrukcja budynku w obecnym stanie nie zagraża bezpieczeństwu. Podniósł, iż interesy obu współwłaścicieli są rozbieżne i wyjaśnił, że w Sądzie Rejonowym w O. toczy się postępowanie sądowe w przedmiocie uzyskania zastępczej zgody – w trybie art. 199 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c., na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd w przedmiocie dokonania naprawy budynku w zakresie wskazanym w zaskarżonych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja WINB z dnia 12 maja 2022 r., którą uchylono decyzję PINB w części dotyczącej terminu usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku biurowego i wyznaczono nowy termin wykonania robót do dnia 31 sierpnia 2022 r., a w pozostałym zakresie utrzymano w mocy decyzję organu I instancji nakazującą współwłaścicielom przedmiotowego budynku usunąć nieprawidłowości dotyczące stanu technicznego tego budynku poprzez wykonanie naprawy ściany, wymianę pokrycia dachowego i naprawę żelbetowych elementów konstrukcji w piwnicy. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b., stosownie do którego, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo (pkt 1) jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3), organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Należy zauważyć, że nakazy z art. 66 p.b. powinny być w pierwszej kolejności kierowane do właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych, gdyż koresponduje to z regulacją zawartą w art. 61 pkt 1 p.b. Z art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 p.b. wynika, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany użytkować obiekt w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że przedmiotowy budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Po przeprowadzeniu przez PINB kontroli użytkowania tego budynku stwierdzono: widoczne w kilku miejscach odsłonięte zbrojenie stropu żelbetowego nad piwnicą i przerwane w wyniku korozji stali zbrojeniowej strzemiono, a także widoczne pęknięcie ściany zewnętrznej parteru pod oknem oraz dużą ilość śladów po przeciekach z dachu. Ponadto stwierdzono, że budynek w części należącej do Spółki nie jest użytkowany, użytkowane są tylko pomieszczenia należące do strony skarżącej, media do budynku zostały odcięte. Przedmiotem sporu jest zasadność orzeczenia w niniejszej sprawie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 p.b., w sytuacji, gdy strona skarżąca, będąca współwłaścicielem przedmiotowego budynku, chce go rozebrać. Strona skarżąca konsekwentnie wskazuje, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 67 ust. 1 p.b., zgodnie z którym, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Dodatkowo należy wskazać, że na wniosek strony skarżącej Prezydent Miasta O. w dniu 7 grudnia 2020 r. wydał decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę budynku. Przedmiotowy budynek niewątpliwie znajduje się w stanie technicznym wymagającym interwencji. Wynika to z ustaleń organu, jak również ze znajdujących się w aktach ekspertyz dotyczących stanu technicznego budynku. Jednak, aby wydać nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 p.b., organ nadzoru budowlanego musi uzyskać zapewnienie właściciela o zamiarze wykonania robót mających na celu doprowadzenie obiektu do odpowiedniego stanu technicznego. Jeżeli właściciel nie ma zamiaru wykonywać remontu budynku, a nawet wyraźnie wskazuje, że chce rozbiórki obiektu, to nie ma podstaw do nałożenia na niego obowiązków wynikających z art. 66 ust. 1 p.b. Należy zauważyć, że nakazanie wykonania robót budowlanych zmierzających do przywrócenia budynku do stanu zgodnego z prawem budowlanym stanowi ingerencję władzy publicznej w uprawnienia właścicielskie. Zatem zanim organy administracji publicznej w określonej sprawie zastosują art. 66 ust. 1 p.b., muszą ustalić zamiary właściciela. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca, będąca jednym ze współwłaścicieli budynku, wyraźnie wskazuje, że chce rozebrać budynek. Natomiast drugi ze współwłaścicieli – Spółka, domaga się remontu tego budynku. W związku z tym, jak wskazano na rozprawie, przed Sądem Rejonowym w O. toczy się postępowanie w przedmiocie uzyskania zgody zastępczej – w trybie art. 199 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c., na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd w przedmiocie dokonania naprawy budynku w zakresie wskazanym w zaskarżonych decyzjach. Zdaniem Sądu, dopóki nie zostanie uzyskana zgoda zastępcza w postępowaniu przed sądem cywilnym, nie ma podstaw do nakładania obowiązków wynikających z art. 66 ust. 1 p.b. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją jest zatem obecnie bezprzedmiotowe. Dopiero uzyskanie zgody zastępczej na wykonanie remontu pozwoli na wydanie decyzji w trybie art. 66 ust. 1 p.b. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach orzeczono w pkt 2 wyroku mając na uwadze wysokość uiszczonego przez stronę wpisu sądowego – 500 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł, koszty zastępstwa prawnego - 480 zł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).