I OSK 1732/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 1/23 w sprawie ze skargi E. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z 10 października 2022 r., nr SKO.901/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 1/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę E. Ł. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z 10 października 2022 r., nr SKO.901/22 (dalej: zaskarżona decyzja), w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze kasacyjnej od przywołanego wyroku pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7 kpa w zw. art. 77 § 1 kpa 80 kpa polegające na niepełnym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności: poprzez niezweryfikowanie zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na rzecz babki ojczystej M. Ł. oraz pominięcie okoliczności wskazujących przez skarżącą. Nadto, w skardze kasacyjnej zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego - poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt. 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615; dalej: uśr) polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie za uchyleniem zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu administracji I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zatem podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co wynika z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: ppsa). Oznacza to związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania, poddano ocenie wyrok Sądu I instancji, pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, które okazały się nieskuteczne. Zgodnie z art. 174 pkt 2 ppsa, podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym nie chodzi w tym przypadku o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych lecz o naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów regulujących procedurę sądowoadministracyjną, zawartych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skuteczność zarzutu sformułowanego w ramach danej podstawy kasacyjnej uzależniona jest zatem od wskazania przez autora skargi kasacyjnej konkretnej normy procesowej zawartej w tej ustawie. Przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym jest orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Sąd nie stosuje więc wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji, gdyż jego związanie tymi przepisami sprowadza się do dokonania oceny prawnej, co do prawidłowości decyzji organów administracji publicznej w zakresie stosowania prawa. Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie przed tymi organami może mieć zatem charakter tylko pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd przepisom ustawy regulującej postępowanie sądowoadministracyjne. Z uwagi na to, że instytucja skargi kasacyjnej służy poddaniu sądowej kontroli instancyjnej prawidłowości orzeczenia sądu I instancji, to zarzuty podnoszone w treści tej skargi muszą wskazywać na uchybienia sądu, a nie organów administracji. Wobec powyższego, podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania nie poddaje się kontroli instancyjnej, skoro autor skargi zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie przepisów normujących procedurę sądowoadministracyjną. WSA nie mógł naruszyć przepisów procedury administracyjnej w sposób wskazany w zarzucie kasacyjnym, skoro przepisy te nie normują postępowania przed tym Sądem. W kontekście kolejnego zarzutu należy wskazać, że zgodnie z art. 173 § 1 ppsa, skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym przysługującym od wydanego przez sąd I instancji wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Jest ona zatem skierowana przeciwko orzeczeniu wydanemu przez wojewódzki sąd administracyjny, a nie przeciwko decyzji administracyjnej wydanej przez organ administracji, która została oceniona przez sąd I instancji. Nieprawidłowo zatem autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego "zaskarżonej decyzji". Nawet przy założeniu, że doszło w tym zakresie do omyłki pisarskiej, zarzut ten nie został poprawnie sformułowany. Zgodnie z art. 174 pkt 1 ppsa, stanowiącym podstawę konstruowania zarzutu naruszenia przez sąd przepisów prawa materialnego, skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Stawiając tego rodzaju zarzut, skarżący kasacyjnie winien określić, jak wskazany przez niego przepis prawa materialnego powinien być prawidłowo rozumiany i na czym polegał błąd sądu przy jego interpretacji. Natomiast w skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a uśr polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy. Ze skargi kasacyjnej (w tym także z treści jej uzasadnienia) nie wynika zatem, w czym przejawia się błędna wykładnia powołanego przepisu prawa materialnego i jakie brzmienie powinna przybrać prawidłowa jego wykładnia. Nie wykazano również, na czym miałoby polegać ewentualne nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu. Określona przez autora skargi kasacyjnej forma naruszenia prawa, nie spełnia tym samym ustawowego kryterium sformułowania zarzutu kasacyjnego błędnej wykładni prawa materialnego lub niewłaściwego zastosowania tego prawa, o którym stanowi art. 174 pkt 1 ppsa. Mając zaś na uwadze, że rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny następuje wyłącznie w jej granicach, zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Sąd ten nie jest uprawniony do zastępowania skarżącego kasacyjnie w formułowaniu podstaw kasacyjnych w sposób spełniający wymagania określone w art. 174 ppsa, ponieważ to skarżący jest zobowiązany określić te podstawy i rzetelnie je uzasadnić, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 ppsa. Obowiązek ten jest bowiem jedną z normatywnych przyczyn ustanowienia przez ustawodawcę w art. 175 ppsa wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata lub radcę prawnego, bądź przez inne osoby wymienione w tym przepisie, aby właśnie w ten sposób zapewnić przede wszystkim prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem, spełniających wymagania określone przepisami ppsa. Stwierdzone braki w zakresie prawidłowego sformułowania podstaw kasacyjnych czynią zatem skargę kasacyjną nieskuteczną, uniemożliwiając dokonanie merytorycznej oceny tego środka zaskarżenia przez sąd kasacyjny. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa.