I OZ 333/24

Naczelny Sad Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 592/24 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2024 r., nr KOC/7346/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 592/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez A.B. (dalej: skarżąca) decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 15 stycznia 2024 r., nr KOC/7346/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, że skarżąca nie przedstawiła argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania wydanej decyzji, a na podstawie przedstawionych wraz ze skargą dokumentów nie sposób stwierdzić, czy zwrot kwoty wskazanej w decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc, że wykonanie decyzji doprowadzi do ubóstwa rodziny, a nie została przez Sąd wezwana do uzupełnienia wniosku w zakresie sytuacji materialnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka, określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jest to wyjątek od zasady, zgodnie z którą wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Działanie sądu na wniosek powoduje, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzależnione od uzyskania dostatecznej wiedzy o okolicznościach uzasadniających taką konieczność. Uzasadnienie wniosku powinno wskazywać takie okoliczności, które pozwolą na uznanie przez Sąd, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca powołała się wyłącznie na swój stan zdrowia i konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, nie podając jednak żadnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej – nie wskazała na wysokość osiąganych dochodów, na posiadany majątek, na liczbę osób we wspólnym gospodarstwie domowym, na wysokość stałych kosztów utrzymania, na szczególne potrzeby członków rodziny. W tym stanie rzeczy, Sąd I instancji nie miał podstaw do uznania, że zachodzą przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Również informacje zawarte w zażaleniu nie są wystarczające do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Chociaż skarżąca przybliżyła swoją sytuację materialną, podając, że otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne i alimentacyjne, a suma tych świadczeń nie przekracza kwoty 3500 zł dla 2-osobowego gospodarstwa domowego, to nie wskazała, czy świadczenia te stanowią jej jedyny dochód ani nie podała, jak kształtuje się jej sytuacja majątkowa. Twierdzenia skarżącej dotyczące jej sytuacji materialnej są więc ogólnikowe i nie poparte dokumentami obrazującymi ich wiarygodność, tymczasem wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji dotyczy decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu kwoty 50 zł, którą to kwotę nie sposób uznać w takiej sytuacji za kwotę mogącą spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czy prowadzącej do ubóstwa skarżącej. Nie ma podstaw do przyjęcia, że uiszczenie bądź egzekucja tej kwoty spowoduje szkodę o znacznym rozmiarze. Wyjaśnienia wymaga, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu skierowana jest natomiast na zapobieżenie takim sytuacjom, kiedy ewentualne uchylenie przez sąd decyzji ostatecznej, ze względu na charakter obowiązku lub jego zakres, nie umożliwi powrotu do stanu poprzedniego i usunięcia skutków wykonania decyzji. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji są zagrożenie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudne do odwrócenia skutki to takie następstwa wykonania decyzji, których usunięcie będzie się wiązało z koniecznością podjęcia złożonych działań i nie będzie proste do przeprowadzenia. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym, odwrócenie skutków jego wykonania, zwłaszcza w przypadku kwoty o umiarkowanej wysokości, jest względnie proste przez zwrot wpłaconej kwoty. Decyzja zobowiązująca skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, nie jest zatem decyzją, której wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skutków takich skarżąca nie podała ani domagając się wstrzymania wykonania decyzji ani we wniesionym zażaleniu. Zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku celowego nie wywołuje skutku nieodwracalnego, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W razie uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu uiszczonej już kwoty. Ograniczone informacje o stanie majątkowym, w relacji do wysokości kwoty mającej podlegać zwrotowi, nie pozwalają na przyjęcie, że jej zwrot, w przypadku uchylenia decyzji, spowoduje znaczną szkodę. Wbrew powołanej w zażaleniu argumentacji, brak wystarczającego uzasadnienia wniosku nie obligował Sądu I instancji do wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych tego wniosku poprzez wskazanie okoliczności obrazujących jej sytuację materialną. Sąd nie mógł wezwać strony do usunięcia braków formalnych w trybie przewidzianym w art. 49 § 1 p.p.s.a., bowiem przepis ten dotyczy jedynie takich sytuacji, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. W niniejszej sprawie okoliczności takie nie zachodzą. Brak uprawdopodobnienia przesłanek mających przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu nie może być uznany za brak formalny wniosku, gdyż uzasadnienie wniosku nie jest elementem obligatoryjnym, na co wskazywał już Sąd I instancji. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.