III FSK 974/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "S." sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 2073/22 w sprawie ze skargi "S." sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 11 lipca 2022 r. nr 1401-IEE3.711.7.30.2022.7.JO w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "S." sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 14 marca 2023 r., III SA/Wa 2073/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 11 lipca 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Osią sporu w sprawie była ocena czy istnieje egzekwowany obowiązek podatkowy. Skarżąca temu przeczyła twierdząc, że stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu wynika z subiektywnego przekonania organu egzekucyjnego. Organ natomiast twierdził, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie nr 1401-IOV-3.4103.48.2021.JL z dnia 31 sierpnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. nr [...], [...] z dnia 18 lutego 2021 r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług m.in. za 01-02,05/2016, stanowiąca podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. WSA w Warszawie przyznał rację organowi i podkreślił, że strona nie sformułowała żadnych konkretnych argumentów w zakresie nieistnienia obowiązku. WSA w Warszawie uznał, że organy wyjaśniły przesłanki, jakimi się kierowały rozstrzygając przedmiotową sprawę. Uznał, że nie zostały spełnione podstawy do uwzględnienia zarzutu w oparciu o art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, ze zm.) - dalej "u.p.e.a.". Skargę kasacyjną od wyroku na podstawie art. 173 § 1 i 2, art. 175 § 1 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej: "p.p.s.a." złożył pełnomocnik skarżącej, który zaskarżył wyrok w całości. Wyrokowi zarzucił: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a, przez błędną wykładnię i uznanie, że organy obu instancji prawidłowo nie uwzględniły zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym podniesionych przez Spółkę; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez: a. dokonanie przez Sąd I instancji apriorycznej akceptacji stanowiska organu II instancji, bez jednoczesnego wyjaśnienia powodów tejże akceptacji, b. jednoczesny do ww. nieprawidłowości brak ustosunkowania się przez Sąd I instancji do argumentacji przytoczonej przez skarżącą na poparcie sformułowanych zarzutów, wyrażający się w szczególności w ogólnym wyjaśnieniu, dlaczego stanowisko i argumenty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie oraz brak ustosunkowania się w pełni do zarzutów podniesionych w skardze - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ świadczy o zaniechaniu rozpoznania istoty sprawy przez Sąd I instancji, w tym dogłębnego i rzetelnego rozważenia stanowisk i argumentacji zarówno skarżącej kasacyjnie, jak i organu II instancji, rzeczywistego przeprowadzenia przez Sąd I instancji własnych operacji myślowych, w rezultacie których doszedł do przekonania o zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 oraz art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako nieznajdującej uzasadnionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zauważyć należy, że nie stanowi prawidłowego określenia podstawy skargi kasacyjnej wskazanie jedynie przepisu regulującego sposób rozstrzygnięcia sprawy, a więc przepisów art. 145–151 p.p.s.a. Powyższe przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w postaci uwzględnienia lub oddalenia skargi sąd pierwszej instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Podstawą skargi kasacyjnej, wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy sąd nadał rozstrzygnięciu inną formułę niż przewidziana w przepisie. Dla skuteczności zarzutu naruszenia przepisu określającego sposób rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej przez sąd pierwszej instancji konieczne jest zatem powiązanie zarzutu naruszenia powyższego przepisu ze wskazanymi enumeratywnie przepisami postępowania, które były stosowane przez organ administracji publicznej, a sąd administracyjny – zdaniem skarżącego – dokonał błędnej oceny działań tego organu i w efekcie niesłusznie oddalił lub uwzględnił skargę. Natomiast zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, wskazania co do dalszego postępowania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że postawiony przez skarżącego zarzut nie sprostał ww. wymaganiom, został on sformułowany ogólnikowo nie tylko w zakresie zarzutu, ale również w zakresie argumentacji uzasadniającej ten zarzut, nie został też powiązany z przepisem enumeratywnie wskazanym w przepisie postępowania, który był stosowany przez organ administracji publicznej. Sam fakt niezadowolenia skarżącego z wydanego rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienia, a także brak wystarczającego poziomu satysfakcji strony ze szczegółowości i argumentów użytych w uzasadnieniu, nie stanowi wystarczającej podstawy do skutecznego formułowania zarzutu art. 141 § 4 p.p.s.a, w szczególności gdy strona nie wykazała jakiegokolwiek wpływu tego potencjalnego uchybienia procesowego na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, należy podkreślić, że nie został wykazany wpływ zarzucanego naruszenia tych przepisów postępowania na wynik sprawy, czego wymaga art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 i art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie kryteria, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., a w szczególności odnosi się do istotnych w sprawie kwestii faktycznych i prawnych. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. okazał się niezasadny. Za niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Skarżący przedstawił wykładnię tego przepisu zbieżną z przyjętą w zaskarżonym wyroku i przypomnieć należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Jedną z podstaw zarzutu może być "nieistnienie obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), które oznacza przede wszystkim sytuacje, kiedy obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Zastrzec należy, że nieistnienie obowiązku występuje nie tylko wówczas, gdy brak jest należności głównej i odsetek, ale też innych należności - np. kosztów egzekucyjnych. Procedura postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów jest uregulowana w art. 34 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie żadna z ww. przesłanek nieistnienia obowiązku nie wystąpiła. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał wykładni art. 33 § 2 u.p.e.a. i uznał, że organy obu instancji prawidłowo nie uwzględniły zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym podniesionych przez spółkę. Przede wszystkim należy zgodzić się z WSA w Warszawie, że z akt administracyjnych bezspornie wynika, iż w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna DIAS z 31 sierpnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję NUS z dnia 18 lutego 2021 r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za 01-02, 05/2016 r. stanowiąca podstawę wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych. Spółka zaskarżyła powyższą decyzję wymiarową, WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 28 stycznia 2022 r., III SA/Wa 2545/21, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022 r. oddalił skargę. Aktualnie natomiast toczy się w tym zakresie postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W konsekwencji powyższego, należy zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że dopóki przedmiotowa decyzja nie zostanie uchylona, obowiązek z niej wynikający istnieje i nie ma podstaw do uznania, że zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. jest uzasadniony. Mając powyższe na uwadze, wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Mirella Łent Bogusław Dauter Jolanta Sokołowska