II SA/Po 82/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Asesor WSA Robert Talaga (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2024 r. w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia 19.05.2023 r., znak. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. "nakazał J. K. doprowadzenie obiektu tj. budynku mieszkalnego usytuowanego przy ul. [...] w T. , w poziomie jego parteru i przestrzeni wspólnego korytarza poprzez likwidację nieużytkowanego pomieszczenia łazienki z wc znajdującego się pod schodami na poddasze. Poprzez likwidację łazienki z wc rozumie się demontaż ścian działowych wzniesionych w 2011 r. oraz demontaż znajdujących się tam urządzeń sanitarnych". Pismem z dnia 28.06.2023 r. J. K. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 19.05.2023r. znak: [...] Pismem z dnia 20.07.2023 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał J. K. do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania poprzez: złożenie odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 19.05.2023 r. znak: [...], udowodnienie kiedy ustała przyczyna uzasadniająca uchybienie terminu. Pismem z dnia 27.07.2023 r. J. K. poinformował organ, że "nie może złożyć odwołania ani jego kopii, bo go nigdy nie składał", "zamierza złożyć odwołanie od decyzji, czego nie jest w stanie aktualnie wykonać z uwagi na stan zdrowia i istniejące przeszkody i przepisy prawa budowlanego, prawa budowlanego". Postanowieniem z dnia 06.09.2023 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił J. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 19.05.2023 r., znak: [...] W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzję z dnia 19.05.2023 r. J. K. odebrał w dniu 23.05.2023 r. Zatem bieg 14- dniowego terminu na wniesienie odwołania upływał w dniu 06.06.2023 r. Natomiast odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 28.06.2023 r. tj. po ponad 3 tygodniach od upływu terminu do złożenia odwołania, zatem odwołanie od decyzji PINB z dnia 19.05.2023 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu z analizy wniesionego przez J. K. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz wyjaśnień z dnia 27.07.2023 r. wynika, że wraz z wnioskiem J. K. nie złożył wymaganego odwołania, mimo wystosowania wezwania z dnia 20.07.2023 r. oznacza, że nie została spełniona przesłanka braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Zdaniem organu z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez J. K. oraz jego wyjaśnień z dnia 27.07.2023 r. wynika, że uchybienie terminu spowodowane było złym stanem zdrowia J. K., co nie mogło stanowić przesłanki braku winy strony w uchybieniu terminu, bowiem w ocenie organu, mógł on ustanowić pełnomocnika do załatwienia sprawy. Ponadto J. K. odpowiedział na wezwanie WINB o uzupełnienie wniosku, zatem był w stanie samodzielnie uzupełnić swój wniosek, czego nie zrobił powołując się nadal na zły stan zdrowia. Pomimo wezwania J. K. nie wskazał kiedy ustała przyczyna uzasadniająca uchybienie terminu, co z kolei skutkuje niemożnością ustalenia kiedy biegł 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu po ustaniu przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ podkreślił, że nie zostały spełnione łącznie wszystkie 4 przesłanki określone w art. 58 K.p.a., aby móc przywrócić termin na wniosek zainteresowanego. Pismem z dnia 19 stycznia 2024 pełnomocnik ustanowiony z urzędu dla J. K. wniósł skargę do WSA w Poznaniu na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 września 2023r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W ocenie strony skarżącej zaskarżone postanowienie nie może się ostać z tego względu, że nie zostały rozpoznane wszystkie zarzuty zgłoszone przez skarżącego. W odpowiedzi na skarg, organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot kontroli sądowej stanowiło postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 06.09.2023 r., nr [...] odmawiające J. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 19.05.2023r. znak: [...] W rozpoznawanej sprawie z akt administracyjnych wynika, że decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 19.05.2023 r. J. K. odebrał w dniu 23.05.2023 r. Zatem bieg 14-dniowego terminu na wniesienie odwołania upływał w dniu 06.06.2023 r. Natomiast J. K. zareagował dopiero w dniu 28.06.2023 r. nadając w placówce pocztowej pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania tj. po ponad 3 tygodniach od upływu terminu do złożenia odwołania od decyzji PINB z dnia 19.05.2023 r. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.", od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, zaś art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy odwołanie zostanie złożone po upływie - przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. lub w przepisach szczególnych - terminu do jego wniesienia, wówczas na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej z reguły powoduje, że rozstrzygnięcie to staje się ostateczne. Każde uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie (art. 134), chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony (por. A. Wróbel (w:) Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el. 2023. Komentarz do art. 134; postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2016 r., I OZ 1237/16; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1551/19; dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA"). Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2019, s. 397-399). W rozpoznawanej sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonym postanowieniu uznał, że skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek stanowiących podstawę przywrócenia terminu do złożenia odwołania w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że nieprawidłowe było przyjęcie przez organ odwoławczy, że J. K. nie złożył odwołania, skoro w piśmie z dnia 27.07.2023 roku wskazał, że decyzję z dnia 19.05.2023 r. uznał za krzywdząca i niesprawiedliwą. Co więcej w piśmie z 28.06.2023 roku również wskazywał, że decyzja PINB była dla niego niesprawiedliwa i krzywdząca. W ocenie Sądu takie sformułowanie zawarte w przywołanych pismach było wystarczające do przyjęcia, że skarżący złożył odwołanie w świetle przepisów kodeksu postepowania administracyjnego. W tym miejscu należy dostrzec, że sam organ pozostaje niekonsekwentny przyjmując w zaskarżonym postanowieniu, że "odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 28.06.2023 r.". W takiej sytuacji zadaniem organu w pierwszej kolejności było ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie pismo z dnia 28.06.2023 roku oraz dnia 27.07.2023 roku mogło być potraktowane w istocie jako odwołanie. Zdaniem Sądu w sprawie należało dostrzec, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w piśmie z dnia 20.07.2023 roku, wezwał J. K. do "udowodnienia, kiedy ustała przyczyna uzasadniająca uchybienie terminu". Przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., II FSK 178/12, CBOSA). Także w doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamykać stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2017, s. 362). W tym względzie wezwanie skierowane do J. K. było nieprawidłowe, gdyż wystarczające w tym zakresie było uprawdopodobnienie okoliczności ustania przyczyn uzasadniających uchybienie terminu. Reasumując, w ocenie Sądu dopiero prawidłowe wezwanie skierowane do skarżącego oraz jednoznaczne przyjęcie kiedy zostało złożone odwołanie umożliwiają prawidłowe rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia w odniesieniu do wszystkich przesłanek jakie wynikając z treści art. 58 §1 k.p.a., czego organ odwoławczy nie uczynił w sposób prawidłowy w zaskarżonym postanowieniu w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.