II SA/Sz 245/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 7 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r., nr SKO.Ke.470/4226/2023, na podstawie art. 58 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2023r poz. 775 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku A. S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 14 czerwca 20023 r., nr SCŚ-PAIW.451.5359.2023.IC. W uzasadnieniu postanowienia, organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 14 czerwca 20023 r., nr SCŚ-PAIW.451.5359.2023.IC, Prezydent Miasta Szczecin uznał A. S., dalej jako "skarżący", za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja ta została wysłana na adres skarżącego - ul. [...] w S. i zwrócona w dniu 4 lipca 2023 r., bowiem adresat nie odebrał przesyłki w ciągu 14-dniowego okresu, na który przesyłka została złożona w placówce operatora pocztowego. Wskazano następnie, że w dniu 4 października 2023 r. (data nadania pisma), A. S. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wraz z odwołaniem. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r., SKO.Ke.470/4256/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ przywołał art. 58 k.p.a. i objaśnił przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym i odniósł je do okoliczności niniejszej sprawy. Organ podał, iż skarżący wskazał, że o wydaniu decyzji dowiedział się w dniu 28 września 2023 r., kiedy to po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, w sprawie zatrzymania prawa jazdy udał się do siedziby Urzędu Miasta w S., gdzie zapoznał się z aktami sprawy. Skarżący wyjaśnił, że pisma w sprawie oraz decyzja zostały przesłane na adres jego zameldowania przy ul. [...] [...] w S., nie zaś faktyczny adres zamieszkania, stąd nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu. Skarżący podał, że: - od lipca 2021 do października 2022 r. przebywał na terenie [...], - po powrocie do Polski zamieszkał przy ul. [...] w S., - w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 6 stycznia 2023 r. oraz od 5 maja 2023 r. do 26 czerwca 2023 r. przebywał na terenie [...] w L. u swojego syna, - nie był informowany o awizowanych w tym czasie przesyłkach przez rodziców, którzy zamieszkują pod tym adresem albowiem pozostaje z nimi skonfliktowany. Do prośby załączone zostało oświadczenie J. S. i H. S. (rodziców), że A. S. nie mieszka z nimi od końca października 2022 r., dlatego nie poinformowali jego o awizowanej przesyłce oraz oświadczenie S. S., że jego ojciec A. S. przebywał w L. , [...], od 1 grudnia 2022 r. do 6 stycznia 2023 r., a następnie od 5 maja 2023 r. do 26 czerwca 2023 r. Organ dokonał analizy powyższych twierdzeń skarżącego i skonfrontował je ze zgromadzonym materiałem dowodowym stwierdzając, że nie są one wiarygodne z następujących powodów: 1) oświadczenie J. S. i H. S. sporządzone w dn. 04.10.2023 r., że od końca października 2022 r. A. S. z nimi nie zamieszkuje pod adresem przy ul. [...] w S. pozostaje w sprzeczności z twierdzeniem wnioskodawcy, że od miesiąca lipca 2021 r. do miesiąca października 2022 r. przebywał na terenie [...], gdzie odbywał karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, oznaczałoby to bowiem, że A. S. nie zamieszkuje z rodzicami co najmniej od miesiąca lipca 2021 r.; 2) w dniu 16 maja 2022 r., kiedy wg twierdzeń, przebywał na terenie [...], A. S. poddał się badaniu psychologicznemu i lekarskiemu na terenie miasta S. podając jako adres zamieszkania ul. [...] [...] w S. — vide orzeczenie lekarskie i orzeczenie psychologiczne z dnia 16 maja 2022 r.; 3) w dniu 17 maja 2022 r. A. S. złożył w Urzędzie Miasta S. wniosek o wydanie prawa jazdy, w którym jako adres zamieszkania wskazał ul. [...] w S.; 4) w 2023 r. A. S. jako swój adres zamieszkania nadal podaje ul. [...] [...], co wynika z dowodu opłat w placówce operatora pocztowego w S. w dniu 25.09.2023 r. należności alimentacyjnych na rzecz A. S. i H. S. oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań do kierowania pojazdami uzyskanego z inicjatywy strony w dniu 8 marca 2023 r. w celu podjęcia zatrudnienia jako kierowca zawodowy; 5) zawiadomienie o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy wysłane na adres ul. [...] w S. odebrał w dnia 22 września 2023 r. dorosły domownik — ojciec strony i przekazał przesyłkę jej adresatowi (we wniosku strona potwierdziła fakt otrzymania tego pisma, nazywając je błędnie zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, którego nie odebrała), co potwierdza fakt zamieszkiwania pod adresem ul.[...] [...] w S. i przeczy tezie o rzekomym konflikcie z ojcem; 6) decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 4 października 2023 r. o zatrzymaniu prawa jazdy wysłaną na adres ul. [...] [...] w S. odebrał w dniu 6 października 2023 r. dorosły domownik — matka strony i przekazała ją adresatowi skoro strona złożyła w terminie odwołanie od wyżej opisanej decyzji, co potwierdza fakt zamieszkiwania pod adresem ul. [...] [...] w S. i przeczy tezie o rzekomym konflikcie z matką. W ocenie organu przywołane okoliczności świadczą o tym, że skarżący zamieszkiwał pod wskazanym adresem i przesyłka zawierająca odpis decyzji została zaadresowana prawidłowo, a skarżący nie uprawdopodobnił, iż do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło bez jego winy. W ocenie organu, przy założeniu, że skarżący przebywał na terenie [...] w okresie od dnia 5 maja 2023 r. do dnia 26 czerwca 2023 r., miał możliwość podjęcia przesyłki do dnia 3 lipca 2023 r., kiedy to upływał 14-dniowy termin od dnia pozostawienia przesyłki w placówce, bowiem drugie zawiadomienie o możliwości jej odbioru zostało pozostawione w pocztowej skrzynce oddawczej w dniu 27 czerwca 2023 r. Skarżący, jak wynika z powyżej przedstawionych okoliczności, zaniechał odebrania przesyłki zawierającej decyzję, w sposób świadomy, godząc się z tym, że w konsekwencji nie skorzysta ze środków ochrony jego praw. Okoliczności te świadczą, zdaniem organu raczej o zawinieniu niż braku winy. Przy dochowaniu minimum staranności w prowadzeniu swoich spraw skarżący miał możliwość odebrania decyzji i dotrzymania terminu do wniesienia odwołania, lecz świadomie nie skorzystał ze swoich uprawnień. A. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 58 § 1 k.p.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 14 czerwca 2023 r. znak SCŚ-PAIW.451.5359.2023.IC, w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; 2. art. 44 k.p.a. w zw. z art. 42 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a., poprzez uznanie kierowanej korespondencji do A. S. za skutecznie doręczoną na zasadzie określonej w art. 44 k.p.a., w sytuacji, w której adres zameldowania skarżącego nie był w tym okresie tożsamy z adresem jego zamieszkania, a skarżący nie miał wiedzy o pozostawionej do odbioru, adresowanej do niego przesyłce. W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że skarżący nie wiedział o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Nie został skutecznie zawiadomiony o jego wszczęciu, nie doręczono mu zawiadomienia o konieczności stawienia się w [...] Centrum Świadczeń, celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odebrania oświadczenia majątkowego. Korespondencja kierowana do niego na adres jego zameldowania, została uznana za doręczoną na podstawie art. 44 k.p.a. Skarżący, nie zamieszkując od dawna pod tym adresem nie wiedział o awizowanej przesyłce, co skutkowało wszczęciem postępowania administracyjnego, a w konsekwencji wydaniem decyzji o uznaniu go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Adres, na który kierowano korespondencję do skarżącego jest adresem, pod którym zamieszkują jego rodzice, którzy nie przekazywali mu informacji w przedmiocie doręczanej do niego korespondencji oraz o konieczności odbioru awizowanej do niego przesyłki w placówce pocztowej. Skarżący podniósł, że od lipca 2021 r. do października 2022 r. przebywał na terenie [...]. Po powrocie do Polski zamieszkiwał przy ul. [...] w S.. W grudniu 2022 r., kiedy był wzywany przez [...] Centrum Świadczeń pozostawał w odwiedzinach u swojego syna w L. . Wskazał, że również w czerwcu 2023 r. przebywał u swojego syna w L. , z uwagi na narodziny wnuczki. Nie został wówczas poinformowany o awizowanych do niego przesyłkach poleconych przez zamieszkujących pod tym adresem rodziców na co zostały przedłożone przez skarżącego dowody świadczące o jego nieobecności w Polsce w ww. terminie. Na powyższe okoliczności skarżący przedłożył oświadczenia zarówno swojego syna, jak i rodziców. O toczącym się postępowaniu administracyjnym oraz wydanej decyzji dowiedział się dopiero 28 września 2023 r., kiedy po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, udał się do Urzędu Miasta w Szczecinie, w celu wyjaśnienia przyczyn oraz okoliczności jego wszczęcia. Z uwagi na brak faktycznego doręczenia mu korespondencji nie miał możliwości podjęcia obrony swoich praw i przedstawienia swojego stanowiska w sprawie dotyczącej wydania decyzji o uznaniu go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Dalej skarżący podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy kluczowe znaczenie z punktu widzenia doręczenia przez organ pisma stronie ma miejsce zamieszkania (faktyczne zamieszkiwanie), a nie zameldowania strony. Zameldowanie bowiem nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Powyższe wynika z treści art. 42 § 1 k.p.a., który posługuje się pojęciem mieszkania, a nie miejsca zameldowania na pobyt (stały lub czasowy). Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje pojęcia "mieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego, w którym ustawodawca posłużył się pojęciem miejsca zamieszkania, które należy potraktować jako synonim pojęcia z kpa, gdyż zamieszkiwać można wyłącznie w mieszkaniu (lokalu mieszkalnym). Art. 25 kc przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na taką konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy, tj. zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności konkretnego człowieka. W konsekwencji nie zawsze zachodzi jedność adresu zamieszkania oraz adresu zameldowania. W okolicznościach niniejszej sprawy posłużono się adresem zameldowania skarżącego, co doprowadziło do błędnego uznania, że strona zamieszkuje pod tym adresem, a tym samym, że decyzja została prawidłowo doręczona w trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.), wchodząc tym samym do obrotu prawnego. Powyższe spowodowało brak podjęcia odpowiednich działań przez skarżącego i w konsekwencji niezłożenie odwołania w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Jej przedmiotem uczyniono postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Szczecin, uznającej skarżącego za osobę uchylającą się od obowiązku alimentacyjnego. Organ uznał, że przedstawione przez skarżącego okoliczności, które miały dowodzić braku jego winy w uchybieniu terminu są sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym, a skarżący miał możliwość odebrania przesyłki zawierającej decyzję, bowiem gdy w oddawczej skrzynce pocztowej pozostawiono powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru skarżący przebywał na terenie kraju. Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak trafnie zauważył organ, przyjmuje się, że przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nadto w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 161/24). W badanej sprawie skarżący powołuje się na okoliczność, iż pod adresem, pod który kierowane były przesyłki związane z prowadzonym przez organ postępowaniem nie mieszka, chociaż jest tam zameldowany, rodzice nie informowali go o pozostawionych w skrzynce awizach i stąd też nie wiedział o toczącym się postępowaniu, a w dacie powzięcia informacji o wydanej decyzji, wniósł odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu. W realiach badanej sprawy należy się zgodzić z organem, iż przesyłki zawierające zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz decyzję zostały skierowane do skarżącego na prawidłowy adres. Oceny w zakresie prawidłowości doręczenia odpisu decyzji dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 244/24,0 oddalając skargę A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Rzeczą Sądu w niniejszej sprawie jest zatem wyłącznie dokonanie oceny, czy skarżący w wystarczający sposób uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. . Przy rozstrzyganiu tej kwestii należy, zdaniem Sądu, przede wszystkim wziąć pod uwagę okoliczność, iż wszystkie przesyłki kierowane do skarżącego w tej sprawie doręczane były w trybie art. 44 k.p.a. Istotne znaczenie ma okoliczność, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało skierowane do skarżącego w okresie, gdy przebywał on poza granicami kraju, czego organ nie kwestionuje. Kierowane do niego wcześniej wezwanie do złożenia wyjaśnień również zostało doręczone w tym trybie. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący nie wiedział o toczącym się postępowaniu i nie miał świadomości, że winien stawić się w S. Centrum Świadczeń, a w sytuacji, gdy zmienił miejsce zamieszania – poinformować organ o tej okoliczności i wskazać nowy adres. W konsekwencji, skarżący nie mógł wiedzieć, że postępowanie prowadzone przez Prezydenta Miasta S. zostało zakończone i wydano decyzję administracyjną. Jakkolwiek ma rację organ, że to po stronie skarżącego leżało dopilnowanie własnych spraw, to jednak w przedstawionych okolicznościach nie można powiedzieć, że skarżący tego świadomie zaniechał. Niewątpliwie, gdyby skarżący odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a następnie nie odbierał kierowanej do niego korespondencji, bądź zaniechał wskazania innego adresu, pod który należy ją kierować, można byłoby mówić o zaniedbaniu, które uniemożliwiałoby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Taka sytuacja jednak w badanej sprawie nie zachodzi. Brak jest zatem podstaw do wywodzenia, że skarżący działał z pełną świadomością nie odbierając przesyłki zawierającej decyzję i pozbawiając się w ten sposób możliwości skorzystania ze swoich praw procesowych. W ocenie Sądu podawane przez skarżącego okoliczności, dotyczące jego przebywania poza granicami kraju, relacji z rodzicami w połączeniu ze złożonym przez nich oświadczeniem, potwierdzającym nieodbieranie kierowanej do skarżącego korespondencji, a także niepowiadamianie go o pozostawianych awizach uprawdopodabniają w wystarczającym stopniu brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Skoro rodzice skarżącego nie odbierali kierowanych do niego przesyłek to czynili to ze świadomością, że nie są w stanie, bądź nie chcą ich skarżącemu przekazać. Skarżący z kolei nie mając informacji o pozostawionych awizach, nie mógł podjąć przesyłki, skoro nie wiedział, że została ona złożona w urzędzie pocztowym. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.