III SA/Po 1721/21

Dnia 19 sierpnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2022 roku sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. W dniu 1 marca 2021 r. D. W., A. D., M. F. i I. R., współwłaścicielki działki ew. nr [...], wniosły o rozgraniczenie ich nieruchomości z będącą właścicielem A. K. działką ew. [...], położonymi w T. M. w gminie O. . Postanowieniem z 14 lipca 2021 r. Wójt Gminy O. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. K.. Postanowieniem z 5 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia powołano art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a.". W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, co następuje. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne; Dz. U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm.; dalej: "P.g.k."). Wójtowie przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony (art. 30 ust. 1 P.g.k.). Wójt wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (art. 33 ust. 1 P.g.k.). Z wyżej przywołanych przepisów wynika, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości może znaleźć zastosowanie w sytuacji, gdy przebieg ich granic jest sporny. Organ pierwszej instancji powinien był zatem ustalić, czy granice objęte wnioskiem z 1 marca 2021 r. są sporne i czy tym samym zachodzi konieczność prowadzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Powołując się na ustalenia zawarte w sporządzonej przez uprawnionego geodetę w oparciu o dokumentacją geodezyjną otrzymaną ze Starostwa Powiatowego w O. . opinii organ zasadnie stwierdził, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, gdyż przebieg granicy między działkami ew. nr [...] i [...] jest już ustalony, a punkty graniczne mają określone położenie w postaci współrzędnych i odległości między nimi. Jednocześnie żadna ze stron postępowania nie przedstawiła dowodów, z których wynikałoby, że nastąpiły zmiany w zakresie władania przedmiotowymi gruntami, a tym samym że ich granice stały się sporne. Żalący się nie uściślił czy wskazana sporność przebiegu granic między gruntami wynika ze zmian w stanie faktycznym dotyczącym władania nieruchomościami ani nie przedstawił odpowiedniej mapy, na której sporność ta byłaby wykazana. Jest to natomiast niezbędne z uwagi na fakt, że w przypadku gdy przebieg granic został już wcześniej ustalony postępowanie rozgraniczeniowe może być prowadzone jedynie w sytuacji wystąpienia nowych zdarzeń o charakterze faktycznym mogącym sprawiać, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania. Co więcej, żalący się pismem z 17 maja 2021 r. kategorycznie sprzeciwił się dokonaniu rewizji istniejących granic. Przedmiotowy wniosek powinien być zatem rozpoznany w trybie wznowienia granic (art. 39 ust. 1 P.g.k.). Ustalenie granic nieruchomości w trybie postępowania rozgraniczeniowego następuje wówczas, gdy granice nieruchomości nie zostały wcześniej ustalone, były ustalone, ale stały się sporne lub brak jest dokumentów pozwalających na określenie pierwotnego położenia przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych. Ustalając w postępowaniu rozgraniczeniowym granice nieruchomości określa się, do jakiego miejsca w terenie sięga prawo własności przysługujące właścicielom gruntów sąsiednich. Oznacza to, że w tym postępowaniu są realizowane przepisy prawa cywilnego dotyczące ochrony własności. Ustawodawca natomiast, określając w art. 30 ust. 4 P.g.k., że postępowanie rozgraniczeniowe wymaga wydania postanowienia o jego wszczęciu - odmiennie niż w K.p.a., gdzie samo podanie wszczyna postępowanie administracyjne - nałożył na organ obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Obejmuje ono m. in. badanie, czy postępowanie może się toczyć z uwagi na brak wcześniejszego ustalenia granic nieruchomości ostateczną decyzją organu administracji lub prawomocnym postanowieniem sądu. Nie można zaakceptować poglądu, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości związany jest wnioskiem strony i nie ma możliwości zbadania jego zasadności, w tym zakresu żądania, na tym etapie postępowania, tj. przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 1124/11 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W skardze na postanowienie organu odwoławczego zarzucono naruszenie: 1. art. 61a § 1 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż nie zaszła żadna przesłanka uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania, stąd w zw. z art. 29 ust. 1 P.g.k. należało je wszcząć; 2. art. 6 i art. 7 K.p.a. przez błędną ocenę materiału dowodowego przez przyjęcie, że żadna ze stron nie przedstawiła dowodów, z których wynikałoby, że nastąpiły zmiany w zakresie władania przedmiotowymi gruntami, podczas gdy z samego wniosku z 1 marca 2021 r. wynika, że strony pozostają w sporze co do przebiegu granic między przedmiotowymi działkami. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Sąd podziela stanowisko organu. W związku z jego omówieniem, jego powtarzanie byłoby zbędne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 K.p.a.). Z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, gdy m. in. ustalone są granice nieruchomości objętych wnioskiem o rozgraniczenie, a nie ma sporu co do ich granic. W niniejszej sprawie wystąpiła taka sytuacja. Ustalenie granic nieruchomości objętych wnioskiem wynika z opinii geodety, w której zaznaczono ponadto, że punkty graniczne mają określone położenie w postaci współrzędnych i odległości między nimi (s. 19-20 akt adm.). Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 P.g.k. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Brak zaś sporu co do granic nieruchomości objętych wnioskiem o rozgraniczenie wynika ze stanowiska stron, gdyż we wniosku nie wskazano na czym miałby polegać spór, a skarżący (nie będący wnioskodawcą) w piśmie z 17 maja 2021 r. sprzeciwił się rewizji granic i podniósł, że zniszczenie nasadzeń posadowionych w granicy działek może przemawiać za koniecznością ustalenia znaków granicznych, przez co należy rozumieć ewentualną konieczność wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia znaków granicznych (art. 39 ust. 1 P.g.k.). Zgodnie z tym przepisem przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Nie są zatem uzasadnione zarzuty skargi, gdyż organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329).