II OZ 650/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1216/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2024 r. nr 466/24 w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] w K. (dalej "Stowarzyszenie") na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2024 r. w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w wykonaniu zarządzenia z 16 maja 2024 r. strona skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub poświadczonego notarialnie za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa upoważaniającego D. P. do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądem administracyjnym, udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia oraz o nadesłanie aktualnej listy wszystkich członków Stowarzyszenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Wiceprezes Zarządu Stowarzyszenia D. P. wyjaśnił, że skarga została podpisana przez niego, a w aktach organu I instancji znajduje się regulamin Stowarzyszenia i wydruk z ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez Starostwo Powiatowe we Wrocławiu. Z § 8 lit. a i § 12 lit. a tego regulaminu wynika umocowanie Wiceprezesa do reprezentowania Stowarzyszenia na zewnątrz i podejmowania czynności w jego imieniu. D. P. jest Wiceprezesem Zarządu Stowarzyszenia, co potwierdza załączony do wniosku wydruk z ewidencji stowarzyszeń. Tym samym mógł on samodzielnie "podpisać wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu". Stowarzyszenie wskazało również, że w podobnych sprawach inne sądy administracyjne nie wzywały go do przedstawiania żadnych pełnomocnictw. W ocenie Sądu I instancji, ponieważ w niniejszej sprawie niezbędnym było przedłożenie uprzedniej zgody wszystkich członków Stowarzyszenia zwykłego i udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania czynności wniesienia skargi przez D. P. oraz wykazania listy wszystkich aktualnych członków Stowarzyszenia, to brak przedłożenia tych dokumentów stanowił brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2024.935; dalej p.p.s.a.). Nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie prowadzi natomiast do odrzucenia skargi. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyło Stowarzyszenie, wnosząc o jego uchylenie i podnosząc bezzasadne odrzucenie skargi w sytuacji gdy Wiceprezes Stowarzyszenia był uprawniony do samodzielnego podpisana skargi do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Należy przypomnieć, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji osoby prawnej jest brakiem formalnym podlegającym usunięciu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., którego nieuzupełnienie pomimo wezwania przez Sąd, powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym, czyli tzw. "ułomną osobą prawną". Jak słusznie zauważył Sąd I instancji stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednakże legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego Stowarzyszenia. Przedstawiciel lub zarząd wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia członkowie stowarzyszenia upoważniają go do tego w należytej formie prawnej. W ocenie Sądu I instancji nie sposób przyjąć, jak chciałby tego skarżący, iż źródłem takiego upoważnienia możne być jedynie regulamin, jako dokument statuujący tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny treści nadesłanego regulaminu Stowarzyszenia. Z jego treści wynika, że do zadań Zarządu należy m.in. reprezentowanie Stowarzyszenia na zewnątrz i podejmowanie czynności w jego imieniu. Reprezentować Zarząd i podejmować czynności w jego imieniu może samodzielnie jednoosobowo Prezes lub Wiceprezes, albo wspólnie dwuosobowo Prezes i Wiceprezes, bądź samodzielnie jednoosobowo inny członek Zarządu upoważniony do tego przez Prezesa i Wiceprezesa, albo wszyscy członkowie Zarządu wspólnie, bądź Prezes lub Wiceprezes wspólnie z przynajmniej jednym innym członkiem Zarządu (§ 12 lit. a)). W regulaminie ustalono nadto (§ 6 lit. l), że celem działalności Stowarzyszenia jest reprezentowanie członków Stowarzyszenia i obywateli Polski przed organami władzy administracji rządowej i samorządowej, sądami i prokuratorami oraz innymi organami władzy publicznej. Jest to zatem szczegółowy zakres umocowania wykraczający poza prawo reprezentacji wynikające z ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t.Dz.U.2020.2261 ze zm.; dalej u.p.s.). Prawo do reprezentowania stowarzyszenia zwykłego wynikające z u.p.s. i regulaminu należy rozumieć wąsko i wymaga ono doprecyzowania dla podejmowania konkretnych czynności. Brak jest jednak przeszkód, żeby tego rodzaju doprecyzowanie nastąpiło w regulaminie stowarzyszenia, w formie ogólnego lub szczegółowego pełnomocnictwa. Regulamin przyjmowany jest bowiem w formie uchwały wszystkich członków stowarzyszenia i jest dopuszczalne, żeby już na tym etapie członkowie stowarzyszenia udzielili przedstawicielowi stowarzyszenia, zarządowi, pełnomocnictwa do podejmowania określonych czynności w ich imieniu (zob. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 107/17). Z tego rodzaju upoważnieniem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem przepisy § 12 lit. a) i § 6 lit. l) należy odczytywać łącznie. Powyższe zaś oznacza, że Zarząd Stowarzyszenia, przy uwzględnieniu reprezentacji wynikającej z regulaminu, był uprawniony do złożenia, w imieniu Stowarzyszenia, wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu czy skargi do sądu administracyjnego na odmowę takiego dopuszczenia. Brak było podstaw do żądania przedłożenia pełnomocnictwa (udzielonego w uchwale podjętej przez wszystkich członków Stowarzyszenia) zawierającego umocowanie przedstawiciela Stowarzyszenia do reprezentowania przed sądami administracyjnymi w sprawie niniejszej, a w konsekwencji jego nieprzedłożenia do odrzucenia skargi. Powyższe stanowisko zostało już zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt II OZ 390/24 wydanego w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. We wspomnianym postanowieniu Sąd znacznie szerzej wytłumaczył rozważane zagadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę w pełni podziela powyższe stanowisko, mając również na względzie spójność orzecznictwa w licznych sprawach, w których Stowarzyszenie ubiega się o status uczestnika. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.