I FZ 202/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. w D. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 1484/19 o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. w D. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 219/19, odrzucającym skargę E sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 grudnia 2018 r. nr 2401-IOV3.4103.135,145-146.2018.IPA w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec i listopad 2012 r. oraz marzec 2013 r. postanawia 1) uchylić zaskarżone zarządzenie, 2) zwrócić E. sp. z o.o. w D. od Skarbu Państwa (z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach) kwotę 2 zł 50 groszy (słownie: dwa złote pięćdziesiąt groszy) tytułem nienależnie pobranej opłaty kancelaryjnej. Sylwester Marciniak Sędzia NSA W zarządzeniu z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1484/19, działając na podstawie art. 235a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), Przewodniczący Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wezwał pełnomocnika E. Sp. z o.o. w D. (dalej: spółka) do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie wydruku pisma z dnia 22 listopada 2019 r., stanowiącego uzupełnienie skargi o wznowienie postępowania sądowego, celem doręczenia tego wydruku Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy), który nie posługuje się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism, w kwocie 2,5 zł, zgodnie z § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. poz. 1090). Spółka zaskarżyła wskazane wyżej zarządzenie, wnosząc o jego uchylenie. W ocenie spółki zarządzenie narusza art. 235a i art. 74a § 10 p.p.s.a. przez uznanie, że organ odwoławczy nie posługuje się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism, podczas gdy na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 lutego 2015 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2019 r., poz. 700 ze zm., dalej: ustawa o informatyzacji) organ obowiązany jest posługiwać się środkami komunikacji elektronicznej. Mimo zaskarżenia zarządzenia z dnia 27 listopada 2019 r. pełnomocnik spółki w dniu 16 grudnia 2019 r. uiścił opłatę kancelaryjną, której to zarządzenie dotyczyło. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 47 § 3 p.p.s.a. w przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się. W celu doręczania dokumentów stronom, które nie stosują środków komunikacji elektronicznej do odbioru pism, sąd sporządza kopie dokumentów elektronicznych w postaci uwierzytelnionych wydruków, z zachowaniem wymogów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy o informatyzacji. Natomiast zgodnie z art. 235a p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się za wydruki pism i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego sporządzane w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism. Istotne w tym miejscu jest określenie zasad komunikacji elektronicznej, realizowanej pomiędzy sądami administracyjnymi a organami publicznymi. I tak, w myśl art. 74a § 10 p.p.s.a. w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy o informatyzacji, za urzędowym poświadczeniem odbioru. Powyższy przepis stanowi, że sąd, przesyłając organowi dokument w postaci elektronicznej, czyni to na jego elektroniczną skrzynkę podawczą (dalej jako ESP). Przy określeniu zasady doręczania pism przez sąd organom, trzeba mieć również na względzie art. 16 ustawy o informatyzacji. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, podmiot publiczny, organizując przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym, jest obowiązany zapewnić możliwość przekazywania danych również w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do jego zakresu działania, wykorzystując informatyczne nośniki danych lub środki komunikacji elektronicznej. Podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę (art. 16 ust. 1a). Z powołanych przepisów (art. 74a § 10 p.p.s.a. i art. 16 ust. 1 i 1a ustawy o informatyzacji) wynika, że po pierwsze, sąd wysyła korespondencję elektroniczną do organu publicznego na jego ESP, po drugie, organ publiczny ma zapewnić "gotowość" przyjmowania korespondencji na ESP od adresatów, czyli także od sądu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu tego Sądu z dnia 12 marca 2020 r., II FZ 109/20 (por. też np. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2020 r., I FZ 92/20), że z powyższego wynika, że sąd kierując korespondencję do organu, który komunikował się z sądem w postaci papierowej, może dowolnie wybrać sposób tej komunikacji. Sąd może wysłać korespondencję w postaci papierowej, bądź też - kierując się tym, że organy zostały zobowiązane do przyjmowania korespondencji elektronicznej - wysyłać ją za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Ponadto, ze względu na istotę wdrażania komunikacji elektronicznej w sferze publicznej, za pożądane należy uznać, aby podmioty publiczne komunikowały się przede wszystkim za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Przy interpretowaniu przepisów ograniczających dopuszczalność korespondencji elektronicznej trzeba mieć na względzie, że "budowanie zaufania do środowiska online jest kluczowe dla rozwoju gospodarczego i społecznego. Brak zaufania, spowodowany w szczególności odczuwanym brakiem pewności prawa, sprawia, że konsumenci, przedsiębiorstwa i organy publiczne wahają się, czy przeprowadzać transakcje elektroniczne i wdrażać nowe usługi." - por. pkt 1 Preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (Dz.Urz.UE.L 257/73 z 28 sierpnia 2014 r.). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił tym samym poglądu wyrażonego w postanowieniu NSA z dnia 5 grudnia 2019 r., I FZ 247/19, że "bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, jako podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, skoro w niniejszym postępowaniu nie wyraził zgody na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej". Jak trafnie wskazano w powołanym wyżej postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II FZ 109/20, podmiot publiczny, z uwagi na treść art. 16 ust. 1 ustawy o informatyzacji, nie może odmówić przyjęcia korespondencji elektronicznej, jeżeli ta mieści się w zakresie jego działalności. Nie ma zatem uprawnienia do decydowania o postaci (papierowej, czy elektronicznej) korespondencji, którą otrzymuje. Odmiennie, w przypadku korespondencji kierowanej przez organ do sądu - z uwagi na brak obowiązku kontaktowania się z sądami administracyjnymi w postaci elektronicznej, organ ma wybór, co do postaci tej korespondencji, przy czym jeżeli zainicjuje kontakt elektroniczny, całość korespondencji na linii organ-sąd-organ będzie miała postać elektroniczną. Odmienne rozumienie relacji przepisów ustaw: p.p.s.a. i o informatyzacji, prowadziłoby do wniosku, że organy publiczne nie muszą przyjmować korespondencji elektronicznej, pomimo ustawowego obowiązku w tym zakresie. W związku z powyższym trzeba stwierdzić, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania przez Przewodniczącego Wydziału WSA w Gliwicach art. art. 235a p.p.s.a. W sytuacji bowiem, gdy skarżąca złożyła pismo w formie elektronicznej, sąd - mając możliwość przesłania odpisu tego pisma procesowego organowi w takiej samej formie - powinien był tak właśnie postąpić. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 198 p.p.s.a., uchylił zaskarżone zarządzenie. Z uwagi na uiszczenie spornej opłaty kancelaryjnej przez pełnomocnika spółki Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 225 p.p.s.a., orzekł o zwrocie tej opłaty. Sylwester Marciniak Sędzia NSA ----------------------- 4