III SAB/Gd 100/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Człuchowie w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Wnioskiem z dnia 22 marca 2024 r. G. K. (dalej jako "wnioskodawca" lub "skarżący") zwrócił się do pismem adresowanym do Prokuratury Rejonowej w Człuchowie o udzielenie informacji publicznej. Pismo skarżącego wpłynęło do Prokuratury Rejonowej w Człuchowie w dniu 26 marca 2024 r. W ramach wskazanego pisma wnioskodawca wystąpił o udostępnienie mu przez Prokuratora Rejonowego w Człuchowie następujących danych: "1/ Jakie środki finansowe przeznaczono na działalność tutejszej prokuratury z dokładnym wyszczególnieniem na jakie zadanie te środki finansowe zostały przeznaczone w roku 2023 i 2024, 2/ Jaki majątek posiada tutejsza prokuratura z dokładnym wyszczególnieniem oraz jakie zadłużenia finansowe posiada tutejsza prokuratura z jakiego tytułu z dokładnym wyszczególnieniem tego zadłużenia na dzień dzisiejszy, 3/ Jakie środki finansowe na dzień dzisiejszy tutejsza prokuratura posiada oraz na jaki cel oraz jakie zdania, 4/ udostępnienie mi umowy zawartej z Pocztą Polską pomiędzy prokuraturą na dostarczenie przesyłek pocztowych i innych usług – chodzi o umowy zawarte w roku 2023 i 2024. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że ww. informacje stanowią informację publiczną i podlegają udostępnieniu. W odpowiedzi Prokurator Rejonowy w Człuchowie pismem informacyjnym z dnia 29 marca 2024 r. powiadomił wnioskodawcę osadzonego w Zakładzie Karnym w Czarnem, że nie posiada żądnej informacji publicznej. W odniesieniu do punktów 1, 2 i 3 wniosku wskazano, że Prokuratura Rejonowa w Człuchowie nie jest jednostką odrębną finansowo, nie prowadzi samodzielnie gospodarki finansowej, jak również majątkowej. W odniesieniu do punktu 4 wniosku Prokurator Rejonowy w Człuchowie wskazał, że nie jest w posiadaniu umów zawartych pomiędzy prokuraturą, a Pocztą Polską na dostarczenie przesyłek pocztowych i innych usług pocztowych, które zastałyby zawarte w roku 2023 oraz 2024. W dniu 11 kwietnia 2024 r. G. K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Człuchowie w rozpoznaniu opisanego wyżej wniosku o udzielenie informacji publicznej. W ocenie skarżącego Prokurator Rejonowy w Człuchowie pozostaje bezczynny w sprawie, ponieważ w odpowiedzi na wniosek stwierdził, że nie posiada wnioskowanych informacji publicznych. Natomiast, zdaniem skarżącego, Prokurator Rejonowy w Człuchowie posiada wskazane we wniosku informacje. Gdyby ich jednak nie posiadał, to powinien wskazać, gdzie skarżący powinien złożyć wniosek, aby uzyskać informacje, których poszukuje. Skarżący wniósł o stwierdzenie przez Sąd, że nastąpiła bezczynność organu oraz o udostępnienie mu informacji w terminie 7 dni przez Prokuratura Rejonowego w Człuchowie, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego 500 zł za nieudostępnienie wnioskowanych informacji. Prokurator Rejonowy w Człuchowie wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że w terminie 14 dni udzielił odpowiedzi na wniosek. Odpowiedź sformułowano stosownie do treści art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który stanowi, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty będące w posiadaniu takich informacji. Prokurator Rejonowy w Człuchowie podkreślił, że z tych względów zgodnie z prawdą powiadomił G. K., że nie jest w posiadaniu wnioskowanych informacji i umów. W piśmie z dnia 8 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że w całości podtrzymuje stanowisko przedstawione w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność. Istotną dla możliwości stwierdzenia zaistnienia bezczynności kwestią jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot określony żądaniem skarżącego o udostępnienie informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p.". Złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej, inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy, wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przy czym podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej; 2) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji publicznej lub obowiązuje inny tryb jej udostępniania; 3) w drodze decyzji administracyjnej odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne. G. K. zarzucił Prokuratorowi Rejonowemu w Człuchowie bezczynność w udzieleniu, na jego wniosek, informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Prokurator Rejonowy w Człuchowie jest podmiotem zobowiązywanym do udzielania informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są szeroko pojęte władze publiczne, a także podmioty dysponujące majątkiem publicznym oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Organy prokuratury mieszczą się w zakresie podmiotowym stosowania ww. ustawy. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.i.d.p. Stosownie do art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ww. ustawy, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności". Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. Co istotne, poza tym, że informacja publiczna musi odnosić się do sfery faktów, to dla jej udzielenia konieczne jest aby istniała w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 października 2023 r. III SAB/Gd 137/23). Informacje o finansach i zasobach materialnych organów władzy publicznej oraz o umowach, na podstawie których dochodzi do wydatkowania środków publicznych, w myśl powyższych rozważań niewątpliwie stanowią informację publiczną W tej sprawie zasadniczą dla jej rozstrzygnięcia kwestię stanowiła zatem ocena tego jak wskazany organ procedował, to jest czy rzeczywiście na dzień wniesienia przedmiotowej skargi organ prokuratury pozostawał w zarzucanej mu bezczynności. Jak wynika z akt sprawy, organ z zachowaniem terminu 14 dni poinformował skarżącego o nieposiadaniu informacji wskazanych w punktach 1, 2, 3 i 4 wniosku. Bieg terminu 14 dni na rozpoznanie wniosku wyznaczał dzień 26 marca 2024 r., kiedy wniosek wpłynął do prokuratury. Termin na udzielenie odpowiedzi upływał zatem w dniu 9 kwietnia 2024 r. Pismo stanowiące odpowiedź organu na wniosek zostało sporządzone przed upływem wskazanego terminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd ocenił, że brak udzielenia informacji publicznej nie stanowi w przedmiotowej sprawie o bezczynności organu. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że organ prokuratury nie kwestionował, że żądane informacje mają charakter informacji publicznej. Jak zasadnie wskazano w odpowiedzi na skargę organ ma jednak obowiązek udzielić informacji publicznej tylko wtedy, gdy taką informację publiczną rzeczywiście sam posiada. Oczywistym jest zatem, że gdy dany organ nie posiada informacji publicznej, a tym bardziej wtedy, gdy nie została ona w ogóle wytworzona, nie ma obowiązku udzielić wnioskodawcy żądanej przez niego informacji. Powyższe znajduje umocowanie w ustawie, to jest w art. 4 ust. 3 u.d.i.p. stanowiącym, że podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Zasadą zatem pozostaje, ze organy władzy publicznej obowiązane są do udostępnienia informacji, mających charakter informacji publicznych, ale tylko wtedy gdy są to informacje, które posiadają. W sytuacji, zatem gdy dany organ prokuratury, do którego skierowany został wniosek nie dysponuje żądanymi informacjami publicznymi, nie wydaje decyzji, ponieważ nie ma do tego podstaw prawnych, ale zobowiązany jest do wyjaśnienia wnioskodawcy, że z uwagi na ich brak nie ma możliwości ich udostępnienia, o czym może poinformować wnioskodawcę zwykłym pismem. Taka też sytuacja zaistniała w podmiotowej sprawie. Wbrew przekonaniu skarżącego - to jest, że Prokurator Rejonowy w Człuchowie tak naprawdę posiada informacje, których dotyczył wniosek - akta przedmiotowej sprawy oraz obowiązujące przepisy nie potwierdzają tego stanowiska i nie dają podstaw do podważenia wiarygodności oświadczenia Prokuratora Rejonowego w Człuchowie zwartego w piśmie informacyjnym z dnia 29 marca 2024 r. Zdaniem Sądu w odniesieniu do punktów 1, 2, 3, wniosku skarżącego Prokurator Rejonowy w Człuchowie był tym samym uprawniony do wskazania, że nie posiada żądanych informacji skoro wyjaśnił, że nie jest jednostką odrębną finansowo i nie prowadzi samodzielnie gospodarki finansowej, ani majątkowej. Sąd podkreśl a, że powszechnie obowiązujące przepisy prawa i regulacje wewnętrzne potwierdzają, że Prokuratura Rejonowa w Człuchowie, tak jak każda inna prokuratura rejonowa, jest jednostką organizacyjną prokuratury, która nie prowadzi samodzielnie gospodarki finansowej i majątkowej oraz nie ma wyodrębnionej do tych celów struktury organizacyjnej. Z § 102 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz.U. 2023 r., poz. 115 ze zm., dalej jako "rozporządzenie") wynika, że środkami z części budżetu państwa odpowiadającej prokuraturze w zakresie pobierania dochodów i dokonywania wydatków dysponują stosownie do zakresu swoich kompetencji - dysponenci poszczególnych stopni. Dysponentami tymi są Prokurator Generalny, prokurator regionalny, Prokurator Krajowy oraz prokurator okręgowy. Prokurator rejonowy nie jest wymieniony w rozporządzeniu jako dysponent środków budżetowych żadnego stopnia. Jednocześnie w rozporządzeniu wskazano, że dysponentem trzeciego stopnia (ostatniego szczebla) jest odpowiednio prokurator okręgowy w zakresie środków budżetowych danej prokuratury okręgowej oraz prokuratur rejonowych na obszarze działania prokuratury okręgowej. Z § 103-105 rozporządzenia wynika katalog zadań i kompetencji związanych są ze sprawowaniem funkcji dysponenta środków budżetowych poszczególnych stopni związanych m.in. z planowaniem budżetu, dysponowaniem środkami finansowymi, wydatkowaniem tych środków, a także sprawowaniem nadzoru nad całością gospodarki finansowej prokuratury, w tym gospodarowaniem mieniem Skarbu Państwa oraz realizacją zadań z budżetu Państwa. Organem, który kieruje wykonaniem budżetu na obszarze działania danej prokuratury okręgowej oraz podległych jej prokuratur rejonowych, realizując zadania dysponenta trzeciego stopnia części budżetu państwa, odpowiadającej prokuraturze oraz kieruje wykonaniem planu finansowego jest zatem prokurator okręgowy. Co do zasady prokurator okręgowy wykonuje też zarząd majątkiem w odniesieniu do jednostek mu podległych. Wskazać zatem należy, że Prokuratura Rejonowa w Człuchowie jest jedną z jednostek podległych Prokuraturze Okręgowej w Słupsku, którą kieruje Prokurator Okręgowy w Słupsku. W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury wyszczególniono jakiego rodzaju komórki organizacyjne i działy mogą być tworzone na poszczególnych szczeblach jednostek prokuratury. Zgodnie z § 29 ww. rozporządzenia w skład prokuratury okręgowej może wchodzić Wydział Budżetowo-Administracyjny. Zgodnie z opublikowanym na stronie BIP Prokuratury Okręgowej w Słupsku zarządzeniem Prokuratora Okręgowego w Słupsku nr 12/22 w sprawie struktury organizacyjnej Prokuratury Okręgowej w Słupsku oraz zadań komórek organizacyjnych utworzono Wydział Budżetowo-Administracyjny, którego zakresem działania jest zapewnianie prawidłowego wykonywania funkcji i zadań przez dysponenta budżetu trzeciego stopnia, prowadzenie rachunkowości, zapewnienie prawidłowego wykonywania zadań związanych z udzielaniem zamówień publicznych, obsługę spraw administracyjnych spraw gospodarczych, prowadzenie spraw inwestycji i remontów. Bezpośrednio nadzór nad tym wydziałem sprawuje Prokurator Okręgowy w Słupsku. Utworzenia takiego wydziału, co wynika z § 35 ww. rozporządzenia nie przewidziano na szczeblu prokuratury rejonowej. Reasumując, w ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania wiarygodności stanowiska Prokuratora Rejonowego w Człuchowie, że nie ma w swoich zasobach wskazanych we wniosku informacji. Podstaw do zakwestionowania tego stanowiska nie wykazał i bliżej nie skonkretyzował też skarżący. Przedstawione wyżej i przeanalizowane przez Sąd przepisy stanowią natomiast potwierdzenie dla stanowiska organu. Odnośnie zarzutu skargi, że skarżący powinien otrzymać od organu, który jako najniższy pion szczebla nie zarządza finansami, ani majątkiem prokuratury instrukcję jak i gdzie ma zdobyć określone informacje, wskazać należy, że tego rodzaju pytanie nie było przedmiotem wniosku strony. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przewidziano obowiązku przekazywania wniosku do organu właściwego. Objęta tą ustawą instytucja nie jest także instrumentem mającym służyć pozyskiwaniu porad prawnych przez wnioskodawców. W zakresie punktu 4 wniosku, skarżący wniósł natomiast o przekazanie umów łączących prokuraturę i Pocztę Polską zawartych w latach 2023 i 2024. W aktach sprawy znajduje się notatka urzędowa z dnia 29 marca 2024 r. sporządzona przez Kierownika Sekretariatu Prokuratury Rejonowej w Człuchowie, który w związku z wnioskiem skarżącego z dnia 22 marca 2024 r. otrzymał polecenie przejrzenia dostępnej w tej jednostce prokuratury dokumentacji w celu ustalenia, czy znajdują się w niej umowy miedzy Pocztą Polską, a prokuraturą na dostarczanie przesyłek pocztowych i innych usług, które to umowy zostałyby zawarte w latach 2023 r. i 2024 r. Realizując to zadanie, ustalono, że ostatnią umowę dotyczącą usług na rzecz powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury zawarto w dniu 14 stycznia 2022 r. i dotyczyła ona usług na lata 2022 – 2025 r. Ustalono, że w roku 2023 i 2024 żadnych umów między prokuraturą, a Pocztą Polską nie zawierano i w systemie informacyjnym prokuratury umowy takie nie są dostępne. W konsekwencji należy uznać, że Prokurator Rejonowy w Człuchowie nie pozostawał w bezczynności, ponieważ zachowując termin 14 dni liczony od otrzymania wniosku skarżącego, rozpoznał wniosek, kierując do skarżącego stosowne pismo informacyjne, że nie jest podmiotem będącym w posiadaniu żądanej informacji publicznej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).