II SA/Bk 593/23
WyrokWSA w Białymstoku2023-10-12
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Grzegorz Dudar, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy informacja o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego, opublikowana przez Prezesa Sądu Rejonowego, jest czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego i czy jej treść jest zgodna z prawem, w szczególności z przepisami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie przeprowadzenia konkursu na stanowisko referendarza sądowego?Ratio decidendi
Informacja o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego, opublikowana przez Prezesa Sądu Rejonowego, jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 PPSA. W niniejszej sprawie zaskarżona czynność była zgodna z prawem, ponieważ zawierała wszystkie wymagane elementy określone w § 12 ust. 2 Rozporządzenia MS i odzwierciedlała wyniki konkursu przeprowadzonego przez komisję konkursową. Uzasadnienie wyboru kandydata, choć w formie załącznika do protokołu, zostało sporządzone i uwzględniało doświadczenie zawodowe oraz dodatkowe kwalifikacje kandydata, co spełnia wymogi § 9 ust. 1 Rozporządzenia MS.Stan faktyczny
Skarżąca A. B. wniosła skargę na czynność Prezesa Sądu Rejonowego w Augustowie z dnia 21 czerwca 2023 r. dotyczącą informacji o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie przeprowadzenia konkursu na stanowisko referendarza sądowego, w szczególności brak sporządzenia uzasadnienia wyboru kandydata. W ocenie skarżącej, wybór kandydata był dowolny i naruszał zasady konstytucyjne. Prezes Sądu wniósł o odrzucenie lub oddalenie skargi, argumentując, że przepisy nie przewidują środków zaskarżenia na poszczególnych etapach procedury konkursowej i że nie posiada kompetencji do ingerencji w pracę komisji konkursowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi A. B. na czynność Prezesa Sądu Rejonowego w Augustowie z dnia 21 czerwca 2023 r. nr A.1102.1.2023 w przedmiocie informacji o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego oddala skargę
Zaskarżoną czynnością z dnia 21 czerwca 2023 r. Prezes Sądu Rejonowego w A. (dalej: "Prezes Sądu", "organ") przedstawił informację o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w A.
U podstaw zaskarżonej czynności legły następujące ustalenia faktyczne.
W dniu 11 maja 2023 r. Prezes Sądu na podstawie art. 149a § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 217 ze zm., dalej: "p.u.s.p.") ogłosił konkurs na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w A. (nr: [...]). Do udziału w konkursie zakwalifikowanych zostało ośmioro kandydatów, w tym p. A.B. (dalej: "Skarżąca"), a ostatecznie do konkursu przystąpiło sześcioro z nich.
Konkurs przeprowadzony został w dniu 20 czerwca 2023 r. w trybie przewidzianym w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 marca 2012 r. w sprawie przeprowadzenia konkursu na stanowisko referendarza sądowego (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1407, dalej: "Rozporządzenie MS"). Praca konkursowa składała się z dwóch części: testu jednokrotnego wyboru oraz trzech kazusów, których rozwiązanie polegało na opracowaniu projektu postanowienia wraz z uzasadnieniem.
W dniu 21 czerwca 2023 r. na stronie internetowej Sądu Rejonowego w A. opublikowano wyniki przedmiotowego konkursu, z których wynika, że dwie kandydatki, tj. p. I.P. i p. A.B., uzyskały wynik z testu i pracy pisemnej na tym samym poziomie, tj. łącznie po 69 pkt. W wyniku głosowania komisja jednogłośnie wybrała I.P.
Z przebiegu konkursu został sporządzony szczegółowy protokół, zaś w oddzielnym piśmie podpisanym przez przewodniczącego komisji sporządzono uzasadnienie wyboru p. I.P.. W uzasadnieniu wskazano m.in., że o wyborze kandydatki zdecydowało jej wieloletnie doświadczenie zawodowe, tj. praca w charakterze asystenta sędziego w trzech Wydziałach Sądu Okręgowego w B., pozytywne opinie wystawione kandydatce przez sędziów ww. sądu oraz udział w 22 szkoleniach przeprowadzonych przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury.
W dniu 18 lipca 2023 r. (data nadania) A.B. wniosła skargę na czynność Prezesa Sądu Rejonowego A. z dnia 21 czerwca 2023 r. w postaci rozstrzygnięcia ww. konkursu na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w A., w której zarzuciła:
1. naruszenie § 9 ust. 1 Rozporządzenia MS polegające na nie sporządzeniu uzasadnienia wyboru kandydata do zatrudnienia na stanowisku referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w A., co skutkowało wyborem kandydata na podstawie dowolnej decyzji komisji konkursowej, z pominięciem merytorycznych kryteriów wyboru;
2. naruszenie § 10 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia MS polegające na nie zawarciu w protokole konkursu obligatoryjnie wymaganego uzasadnienia wyboru kandydata, co uniemożliwia weryfikację określonych w ww. rozporządzeniu kryteriów wyboru;
3. art. 149a § 1 p.u.s.p. polegające na przeprowadzeniu konkursu niezgodnie z jego celem, tj. wyłonieniem kandydata cechującego się przymiotami wskazanymi w ww. przepisie prawa, z pominięciem merytorycznych kryteriów wyboru;
4. art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez dokonanie zaskarżonej czynności bez podstawy prawnej;
5. art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez przeprowadzenie konkursu z naruszeniem zasady zaufania do Państwa.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności w całości i zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podnosząc naruszenie § 10 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia MS skarżąca wskazuje, że w protokole z przebiegu konkursu (z którym skarżąca zapoznała się w dniu 30 czerwca 2023 r. w trybie § 12 ust. 3 Rozporządzenia MS) nie zawarto żadnego uzasadnienia dokonanego wyboru. Ograniczono się wyłącznie do stwierdzenia, że "w wyniku wyboru kandydata jednogłośnie została wskazana Pani I.P. Biorąc po uwagę wyniki uzyskane przez poszczególnych kandydatów do zatrudnienia na stanowisku referendarza w Sądzie Rejonowym w A. wybrana została Pani I.P.".
Skarżąca wskazała, że w dniu 14 lipca 2023 r. uzyskała dostęp do dokumentacji konkursowej w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Wynika z niej, że w toku procedury konkursowej sporządzono: zarządzenie Prezesa Sądu z dnia 7 czerwca 2023 r. w sprawie powołania komisji odpowiedzialnej za przeprowadzenie konkursu na stanowisko referendarza, zarządzanie Prezesa Sądu z dnia 13 czerwca 2023 r. w sprawie zmiany składu komisji odpowiedzialnej za przeprowadzenie konkursu na stanowisko referendarza sądowego, oświadczenia sędziów Sądu Rejonowego w A., listę obecności kandydatów biorących udział w konkursie, testy i kazusy, a także ogłoszenie o konkursie, listę kandydatów zakwalifikowanych do udziału w konkursie, informacje o wynikach konkursu, a także protokół z przebiegu konkursu. Tym samym skarżąca podkreśliła, że w toku przedmiotowego konkursu nie sporządzono pisemnego uzasadnienia wyboru kandydata. Wskazała również, że z uwagi na fakt, że postępowanie konkursowe powadzone jest przez organ poza postępowaniem administracyjnym opartym na regulacji zawartej w Kodeksie postępowania administracyjnego - skarżąca nie ma pełnego i swobodnego dostępu do akt sprawy.
Skarżąca podnosi również, że zgodnie z Rozporządzeniem MS uzasadnienie wyboru kandydata powinno zawierać w szczególności wskazanie, które dodatkowe osiągnięcia i kwalifikacje kandydatów wzięto pod uwagę, a zatem w ocenie skarżącej powinno stanowić porównanie obu kandydatek wraz ze wskazaniem czym jedna z nich wyróżniła się na tle drugiej - przy uwzględnieniu doświadczenia w stosowaniu prawa oraz dodatkowych kwalifikacji i osiągnięć, oraz wskazaniu dlaczego i w jakim zakresie są one przydatne do wykonywania pracy na stanowisku referendarza sądowego. Skarżąca podnosi, że pomimo to komisja konkursowa w żaden sposób nie ustosunkowała się do kryteriów wskazanych w Rozporządzeniu MS, czyli doświadczeniu w stosowaniu prawa oraz dodatkowych kwalifikacji i osiągnięć przydatnych do wykonywania pracy na stanowisku referendarza sądowego obu kandydatek. W ocenie skarżącej brak uzasadnienia dokonanego wyboru uniemożliwia poznanie powodów, dla których na stanowisko referendarza sądowego została wybrana I.P., a ponadto narusza procedurę konkursową, zgodnie z którą winien działać organ.
Autor skargi podnosi również naruszenie art. 149a § 1 p.u.s.p. poprzez dokonanie arbitralnego i dowolnego wyboru osoby do zatrudnienia, z pominięciem merytorycznych kryteriów wyboru. Zdaniem skarżącej przeprowadzenie konkursu na stanowisko referendarza sądowego w sposób powyżej opisany jest działaniem sprzecznym z porządkiem prawnym demokratycznego państwa prawa, wprost naruszającym przepisy art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wybór kandydata do zatrudnienia w sposób dowolny z pominięciem procedur, wymagań oraz celu konkursu narusza określony porządek prawny i nosi dodatkowo cechy obejścia przepisów o wyborze kandydata na stanowisko referendarza sądowego w drodze konkursu. Naruszenie prawa, w szczególności § 9 ust. 1 i § 10 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia MS, uzasadnia stwierdzenie jej bezskuteczności.
Zdaniem skarżącej zaskarżona czynność podlega kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.). Postępowanie konkursowe ma charakter administracyjnoprawny, a zapadłe w nim rozstrzygnięcie ustalające wynik konkursu ma walor jednostronnego, władczego aktu stosowania prawa, który podlega kontroli sądowej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu, nie zgadzając się z zarzutami skargi, wniósł o jej odrzucenie w całości, ewentualnie oddalenie w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Prezes Sądu podkreślił, że ani p.u.s.p. ani Rozporządzenie MS nie przewidują środków zaskarżenia na poszczególnych etapach procedury konkursowej, w tym od rozstrzygnięcia konkursu. Nie ma też w ww. aktach przepisów o możliwości unieważnienia konkursu na stanowisko referendarza sądowego przez komisję konkursową, prezesa sądu ogłaszającego konkurs czy też prezesa sądu apelacyjnego, który mianuje przedstawionego referendarza sądowego.
Prezes Sądu stwierdził również, że w odniesieniu do samego konkursu na stanowisko referendarza sądowego kompetencje prezesa sądu rejonowego ograniczone zostały do enumeratywnie wymienionych czynności. Brak jest wśród nich zadań prezesa takich, które dawałyby mu uprawnienie do ingerencji w pracę komisji poprzez ocenę przebiegu konkursu czy też kontrolę prawidłowości zadań testowych i kazusów przygotowanych przez komisję oraz liczby punktów przyznanych przez komisję poszczególnym kandydatom. W ocenie Prezesa Sądu nie jest możliwe zatem, aby mógł on unieważnić konkurs z uwagi na wadliwe jego zdaniem przeprowadzenie postępowania konkursowego, albowiem byłoby to niezgodne z procedurą wyboru kandydata. Prezes nie posiada kompetencji do mianowania czy też odmowy mianowania kandydata na referendarza wybranego przez komisję w drodze konkursu. W żaden sposób nie może kwestionować czy też oceniać wyników konkursu, gdyż zobowiązany jest wyłącznie do przedstawienia informacji o wynikach konkursu prezesowi sądu apelacyjnego, który referendarza mianuje (§ 13 Rozporządzenia MS). Prezes Sądu nie może zignorować decyzji komisji konkursowej.
Prezes Sądu podkreślił, że sporządzenie uzasadnienia wyboru kandydata w drodze głosowania w konkursie z dnia 20 czerwca 2023 r. zostało sporządzone i stanowi załącznik do protokołu z przebiegu konkursu, zgodnie z postanowieniami § 10 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia MS, co jego zdaniem bezpodstawnie zarzuca skarżąca.
W dniu 11 sierpnia 2023 r. do sądu wpłynęło pismo uczestnika postępowania p. I.P. zatytułowane: "Odpowiedź uczestnika postępowania na skargę" (k. 21 akt sądowych), w którym wnosi o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej. Wskazała również, że z dniem 10 sierpnia 2023 r. została mianowana na stanowisko referendarza sądowego, co wiązało się z koniecznością rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron z dotychczasowym pracodawcą - Sądem Okręgowym w B. oraz zmianą miejsca zamieszkania.
W dniu 21 sierpnia 2023 r. skarżąca wniosła pismo zatytułowane "Replika odpowiedzi na skargę" (k. 33 akt sądowych), w którym podtrzymała dotychczasowe stanowisko oraz poczyniła dalsze obszerne i szczegółowe wyjaśnienia, usiłując wykazać wady postępowania konkursowego. W odpowiedzi uczestniczka postępowania wniosła pismo z dnia 26 sierpnia 2023 r. (k. 57 akt sądowych), raz jeszcze odnosząc się do twierdzeń skarżącej. Kolejna replika nastąpiła w piśmie skarżącej z dnia 6 września 2023 r. (k. 78 akt sądowych). Ustanowiony w toku postępowania sądowego profesjonalny pełnomocnik organu w osobie radcy prawnego pismem z dnia 22 września 2023 r. (k. 97 akt sądowych) wniósł o dopuszczenie szeregu dowodów z dokumentów oraz dowodu z przesłuchania trzech świadków na fakt przebiegu postępowania konkursowego, a także poczynił dodatkowe wyjaśnienia stanowiące odpowiedź na zarzuty skarżącej. Replika ze strony skarżącej na powyższe pismo nastąpiła w kolejnym piśmie procesowym z dnia 6 października 2023 r. (k. 113 akt sądowych). Na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sąd postanowił dopuścić uzupełniający dowód z dokumentów w postaci kopert z prezentatą z 29 maja 2023 r. oraz 2 czerwca 2023 r. oraz oddalić wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) kontrola działalności administracji publicznej jest sprawowana przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.
Zagadnieniem wstępnym, z którym musiał zmierzyć się sąd przed merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy była kwestia dopuszczalności skargi. Jej przedmiotem jest bowiem czynność Prezesa Sądu w postaci informacji o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego, określana przez skarżącą jako rozstrzygnięcie o konkursie, stanowiąca przedmiot sporu pomiędzy niewybraną kandydatką, tj. skarżącą, a organem administracji w osobie Prezesa Sądu.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w zbliżonej przedmiotowo sprawie rozpoznawanej przez WSA w Lublinie (sygn. akt III SA/Lu 617/14, CBOSA, orzeczenie prawomocne), zgodnie z którym postępowanie konkursowe zmierzające do wyłonienia kandydata na wolne stanowisko referendarza sądowego w sądzie powszechnym jest postępowaniem z zakresu administracji publicznej, a czynności podejmowane w toku konkursu przez prezesa sądu są czynnościami z zakresu administracji publicznej. Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu "powstały w związku z prowadzeniem konkursu stosunek między jego uczestnikami a organem administracji publicznej (prezesem sądu), nie jest oparty na zasadzie równorzędności podmiotów. Poprzez określone w trakcie postępowania konkursowego czynności, jak np. dopuszczenie i niedopuszczenie kandydata do konkursu, ustalenie i ogłoszenie listy kandydatów dopuszczonych do konkursu, zakwalifikowanie kandydata do zatrudnienia na podstawie wyników konkursu, organ administracji dokonuje władczych rozstrzygnięć (czynności). Są one aktami stosowania prawa i kształtują sytuację prawną uczestników konkursu. Akty te są skierowane do zindywidualizowanego podmiotu i wyznaczają określoną sytuację prawną tego podmiotu w zakresie uprawnień wynikających z przepisów prawa. Należy więc uznać, że postępowanie konkursowe zakończone ustaleniem jego wyników w sposób prawnie wiążący wpływa na sytuacje prawną osób uczestniczących w konkursie. Wywołuje bowiem skutek, jaki wiąże się z wynikami konkursu, to jest możliwością objęcia określonego stanowiska w sądzie powszechnym, przy czym rekrutacja na te stanowisko odbywa się w sposób sformalizowany. Możliwe jest zatem zaskarżenie do sądu administracyjnego czynności dokonywanych w trakcie konkursu na wolne stanowisko referendarza sądowego. Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (...)". Także w nowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że czynność prezesa sądu rejonowego polegająca na wydaniu komunikatu o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego należy uznać za czynność podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego - zob. wyrok WSA w Warszawie z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 445/23, CBOSA.
Powyższy pogląd znajduje również potwierdzenie w linii orzeczniczej stwierdzającej w sposób bardziej ogólny, że postępowanie konkursowe zmierzające do wyłonienia kandydata na określone stanowisko powierzane przez organ administracji państwowej lub samorządowej jest postępowaniem w sprawie z zakresu administracji publicznej. Opiera się on na stwierdzeniu, że czynności podejmowane w toku konkursu, na podstawie i w granicach prawa, przez organ administracji publicznej (a zdaniem części judykatury - także przez powołaną przez ów organ komisję konkursową) mają charakter władczych czynności publicznoprawnych, których adresatem są uczestnicy konkursu realizujący swoje własne uprawnienia do udziału w konkursie (zob. wyrok WSA w Łodzi z 9 lutego 2021 r., III SA/Łd 618/20, LEX nr 3125806 i cytowane tam orzecznictwo). Sąd podziela ocenę wyrażoną w ww. orzeczeniu, że analogiczny pogląd i argumentację należy odnieść do postępowania konkursowego zmierzającego do wyłonienia kandydata na stanowisko referendarza sądowego, albowiem czynność Prezesa Sądu mieści się w zakresie czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe uznać należało w sprawie niniejszej, że skarżąca jako kandydatka, która nie została wybrana w wyniku przeprowadzenia konkursu na stanowisko referendarza, miała prawo wnieść skargę do sądu administracyjnego na czynność Prezesa Sądu polegającej na ogłoszeniu wyników konkursu na stanowisko referendarza sądowego, bowiem czynność ta w sposób bezpośredni wpłynęła na jej interes prawny. Powyższe nie oznacza jednak, że w ramach tej skargi skarżąca może kwestionować prawidłowość czy też legalność całej procedury konkursowej, bowiem słusznie w tym zakresie argumentuje organ, że obowiązujące przepisy nie przewidują takiej możliwości. Skardze podlegają ściśle określone czynności prezesa sądu podejmowane w ramach procedury konkursowej i od treści obowiązujących przepisów, w szczególności Rozporządzenia MS, uzależniona jest ocena legalności tychże czynności. Dlatego też w tym miejscu wskazać należy, że skarżąca błędnie sformułowała skargę wskazując, że jej przedmiotem jest czynność Prezesa Sądu z dnia 21 czerwca 2023 r. polegająca na rozstrzygnięciu konkursu na stanowisko referendarza sądowego, bowiem tą czynnością Prezes Sądu nie rozstrzygnął żadnego konkursu. Skarżona czynność ma charakter informacyjny, polegający na wydaniu komunikatu o wynikach ogłoszonego konkursu na stanowisko referendarza sądowego, która to informacja, aby mogła być uznana za legalną nie może stać w sprzeczności z treścią § 12 Rozporządzenia MS.
Przechodząc do istoty zarzutów podniesionych w skardze, w ocenie sądu, czynność Prezes Sądu z dnia 21 czerwca 2023 r. w postaci informacji o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego była prawidłowa i zgodna z prawem. Dla powyższej oceny istotna była kontrola legalności działania organu przez pryzmat przepisów Rozporządzenia MS, a także podnoszonych w skardze przepisów art. 149a § 1 p.u.s.p. oraz art. 2 i 7 Konstytucji RP.
Wskazać przede wszystkim należy, że przeprowadzanie konkursu na stanowisko referendarza sądowego uregulowane zostało w przepisach p.u.s.p. i wydanym na podstawie art. 149a § 2 tej ustawy, Rozporządzeniu MS. Stosownie do art. 149a § 1 p.u.s.p., nabór kandydatów na referendarzy sądowych organizuje się w drodze konkursu, który ma na celu wyłonienie kandydata o największej wiedzy i najwyższych umiejętnościach, predyspozycjach i zdolnościach ogólnych, niezbędnych do wykonywania obowiązków referendarza. Przepisy art. 155a § 2, 3 i 5 stosuje się odpowiednio. W myśl natomiast § 2 tego przepisu, Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób i tryb przeprowadzania konkursu, o którym mowa w § 1, w szczególności skład komisji konkursowych oraz sposób i tryb ich działania, etapy i przebieg konkursu, a także zakres i sposób udostępniania informacji kandydatowi, mając na uwadze właściwy dobór kadry referendarzy w sądach.
Mając na uwadze przedmiot zaskarżenia w sprawie kluczowe znaczenie ma treść § 12 ust. 1 i 2 Rozporządzenia MS. Stosownie do tegoż przepisu, informację o wynikach konkursu prezes sądu umieszcza w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie sądu oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. Informacja o wynikach konkursu jest dostępna przez okres 3 miesięcy od dnia umieszczenia. Informacja o wynikach konkursu zawiera w szczególności: 1) imiona i nazwiska kandydatów biorących udział w konkursie; 2) imiona i nazwiska kandydatów wybranych lub imię i nazwisko kandydata wybranego na stanowisko, na które przeprowadzany był konkurs, albo informację, że żaden z kandydatów nie uzyskał wymaganej liczby punktów; 3) wyniki poszczególnych kandydatów; 4) rezerwową listę kandydatów albo informację, że taka lista nie została sporządzona.
Nie budzi wątpliwości sądu, że zaskarżona czynność Prezesa Sądu z dnia 21 czerwca 2023 r. spełnia wskazane ww. wymagania, w szczególności zawiera wszystkie elementy wymienione w § 12 ust. 2 Rozporządzenia MS. Treść udzielonej informacji jest zgodna z treścią protokołu komisji konkursowej z dnia 20 czerwca 2023 r. oraz znajduje odzwierciedlenie w pozostałych dokumentach wytworzonych i zgromadzonych w trakcie procedury konkursowej. Powyższe okoliczności nie były kwestionowane przez skarżącą, a zatem pod względem formalnym, zaskarżona czynność Prezesa Sądu była zgodna z obowiązującymi przepisami, bowiem w pełni odzwierciedlała wyniki konkursu przeprowadzonego przez powołaną komisję konkursową.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, wskazać należy na treść § 9 Rozporządzenia MS, zgodnie z którym po zakończeniu konkursu komisja oblicza niezwłocznie liczbę punktów uzyskanych przez poszczególnych kandydatów i wskazuje kandydata, który uzyskał najwyższą liczbę punktów. W razie uzyskania przez kilku kandydatów tej samej liczby punktów komisja dokonuje wyboru kandydata, biorąc pod uwagę doświadczenie w stosowaniu prawa oraz dodatkowe kwalifikacje i osiągnięcia wynikające z dokumentów dołączonych do zgłoszenia, przydatne do wykonywania pracy na stanowisku referendarza sądowego. Po przeprowadzeniu głosowania przewodniczący sporządza pisemne uzasadnienie wyboru kandydata, uwzględniając w szczególności, które dodatkowe osiągnięcia i kwalifikacje kandydatów wzięto pod uwagę.
Z przebiegu konkursu sporządzany jest protokół obejmujący m.in. wskazanie kandydata albo listy kandydatów zakwalifikowanych do zatrudnienia, a jeżeli komisja wyłoniła rezerwową listę kandydatów - także wskazanie tej listy (pkt 3), a ponadto – co podkreśla skarżąca - uzasadnienie wyboru kandydata w drodze głosowania, jeżeli było ono przeprowadzone (§ 10 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia MS).
Skarżąca zarówno w skardze jak i dalszych pismach procesowych wnoszonych w toku postępowania sądowego formułuje wiele zarzutów w stosunku do przebiegu postępowania konkursowego. Przede wszystkim twierdzi, że nie zostało sporządzone przez przewodniczącego pisemne uzasadnienie wyboru kandydata, stosownie do § 9 ust. 1 Rozporządzenia MS, zaś sporządzony protokół z przebiegu konkursu nie zawiera prawidłowego uzasadnienia wyboru kandydata w drodze głosowania (§ 10 ust. 1 pkt 4).
Zdaniem sądu powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Nade wszystko stwierdzić trzeba, że wbrew stanowisku skarżącej to nie Prezes Sądu ale komisja konkursowa przeprowadzała konkurs na stanowisko referendarza sądowego i w ramach skargi na czynność tegoż Prezesa, polegającą na ogłoszeniu wyników konkursu, skarżąca nie może kwestionować prawidłowości całego postępowania konkursowego. Tym nie mniej, stwierdzić należy, że z akt postępowania konkursowego jednoznacznie wynika, że przewodniczący komisji sporządził stosowne uzasadnienie wyboru kandydata, które stanowi załącznik do protokołu z przebiegu konkursu. Nie sposób uznać, że pismo zawierające uzasadnienie nie jest załącznikiem do protokołu tylko dlatego, że w treści protokołu nie wskazano literalnie, że uzasadnienie znajduje się w załączniku. Nawet jeśliby uznać to za uchybienie, to jednakże wyłącznie o charakterze technicznym, nie mającym znaczenia dla rozstrzygnięcia. Zasadnie wskazuje uczestniczka postepowania (k. 57 verte akt sądowych), że uzasadnienie przewodniczącego przybrało formę załącznika do protokołu poprzez czynności faktyczne. Z kolei podnoszone w pismach skarżącej wątpliwości w zakresie rzeczywistej daty sporządzenia uzasadnienia wyboru kandydata i sugestie skarżącej, jakoby zostało one sporządzone "ex post", nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Istotny z punktu widzenia legalności zaskarżonej czynności jest fakt, iż wymagane Rozporządzeniem MS uzasadnienie wyboru kandydata zostało sporządzone, znajduje się w aktach sprawy, zaś skarżąca miała możliwość zapoznania się z nim. Jednocześnie zaskarżona czynność Prezesa Sądu koresponduje z treścią sporządzonego protokołu oraz uzasadnieniem wyboru kandydata na stanowisko referendarza sądowego. W tym aspekcie trafnie podnosi organ oraz uczestniczka postępowania, że skarżąca miała możliwość wglądu do protokołu wraz z uzasadnieniem wyboru kandydata i z możliwości tej skorzystała w dniu 30 czerwca 2023 r. Przekonuje o tym oświadczenie kierownika oddziału administracyjnego oraz dwóch innych pracowników tego oddziału (vide: notatka urzędowa z 24 lipca 2023 r., ostatnia karta akt admin.). W ocenie sądu nie sposób zarzucić poświadczenia nieprawdy przez ww. osoby, które wprost wskazały, że skarżącej w ich obecności została udostępniona praca konkursowa wraz z protokołem i uzasadnieniem wyboru kandydata. Ponadto, zgodnie z jej prośbą, dokumenty aplikacyjne zostały zwrócone. Tym samym nie sposób uznać, iż doszło do naruszenia § 12 ust. 3 Rozporządzenia MS, który stanowi, że kandydatowi, po okazaniu dokumentu tożsamości, udostępnia się do wglądu w sekretariacie prezesa sądu jego pracę konkursową oraz protokół przebiegu konkursu.
Co zaś się tyczy twierdzenia skarżącej, że uzasadnienie wyboru powinno stanowić porównanie oby kandydatek wraz ze wskazaniem, czym jedna z nich wyróżniła się na tle drugiej, zauważyć należy, że § 9 ust. 1 Rozporządzenia MS stawia przewodniczącemu komisji wymóg uwzględnienia w uzasadnieniu w szczególności, które dodatkowe osiągnięcia i kwalifikacje kandydatów wzięto pod uwagę. Zdaniem sądu uzasadnienie przewodniczącego spełnia powyższy wymóg i nie ma w tym zakresie decydującego znaczenia fakt, że nie zawiera ono zestawienia kandydatek czy też nie wskazuje literalnie, czym wyróżniła się p. I.P. na tle skarżącej. Zdaniem sądu wymogi § 9 ust. 1 spełnia zapis, iż o wyborze I.P. zdecydowało jej wieloletnie doświadczenie zawodowe, tj. praca w charakterze asystenta sędziego w trzech Wydziałach IV, V i VII Sądu Okręgowego w B., pozytywne opinie wystawione kandydatce przez sędziów ww. sądu oraz udział w 22 szkoleniach przeprowadzonych przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury. Liczna dokumentacja potwierdzająca powyższe kwalifikacje, w tym doświadczenie w stosowaniu prawa również znajduje się w aktach sprawy i stanowiła podstawę oceny kandydata. Znane i zrozumiałe są zatem motywy, którymi kierowała się komisja podejmując decyzję o wyborze zwycięskiej kandydatki. Nie można stwierdzić, jak tego oczekuje skarżąca, że ocena kwalifikacji przez pryzmat licznych pozytywnych opinii sędziów SO w B., wieloletniego (ponad 10 letniego) doświadczenia w charakterze asystenta sędziego czy też wielu szkoleń w zakresie tematycznym związanym z obowiązkami referendarskimi (m.in. dot. problematyki orzecznictwa wieczystoksięgowego i hipotecznego) świadczą o wyborze arbitralnym, dowolnym i pozamerytorycznym. Przy czym zaznaczyć trzeba, że nie ma racji autor skargi twierdząc, że komisja nie miała prawa bazować na opiniach sędziów sądu, w którym kandydatka pracowała na stanowisku asystenta sędziego. Wręcz przeciwnie, w ocenie sądu sędziowie współpracujący z kandydatką są wiarygodnym i rzetelnym źródłem wiedzy na temat jej doświadczenia w stosowaniu prawa oraz kwalifikacji.
Sąd nie jest władny odnosić się w niniejszym postępowaniu do zarzutu, iż treść rozwiązania pracy konkursowej p. I.P. z zakresu prawa cywilnego jest niepoprawna. Skarżąca w piśmie z dnia 21 sierpnia 2023 r. usiłuje wykazać, że praca konkursowa kontrkandydatki powinna zostać oceniona niżej niż jej. Niemniej jednak zauważyć należy, że jedynym prawnie upoważnionym podmiotem, mającym przy tym wymagane do takiej oceny wiedzę i doświadczenie, jest komisja konkursowa powołana przez Prezesa Sądu i składająca się z trzech sędziów, przy czym każda praca konkursowa podlega sprawdzeniu przez dwóch członków komisji (§ 7 ust. 5). Nie bez znaczenia jest fakt, że to właśnie komisja odpowiada za przygotowanie zadań testowych i kazusów, mając na względzie konieczność oceny wiedzy kandydatów w dziedzinach prawa wskazanych w ust. 1 pkt 1 oraz umiejętności stosowania przepisów prawa oraz formułowania wypowiedzi, z uwzględnieniem wymogów poprawności językowej, logiki wywodu i argumentacji prawniczej (§ 7 ust. 2 Rozporządzenia MS).
Zaznaczenia wymaga również w kontekście przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, że w odniesieniu do konkursu na stanowisko referendarza sądowego kompetencje prezesa sądu rejonowego ograniczone zostały do enumeratywnie wymienionych czynności: wyznaczenia terminu i miejsca konkursu, opublikowania ogłoszenia o konkursie, przyjmowania zgłoszeń kandydatów, ustalenia i opublikowania listy kandydatów, powołania komisji konkursowej i jej przewodniczącego, zarządzenia przeprowadzenia kolejnego konkursu, jeżeli żaden z kandydatów nie uzyskał wymaganej przepisami liczby punktów, publikacji informacji o wynikach konkursu oraz przedstawienia informacji o wynikach konkursu prezesowi sądu apelacyjnego. Brak jest wśród powyższych zadań takich, które dawałyby prezesowi uprawnienia do ingerencji w pracę komisji poprzez ocenę przebiegu konkursu czy też kontrolę prawidłowości zadań testowych i kazusów przygotowanych przez komisję oraz liczby punktów przyznanych przez komisję poszczególnym kandydatom.
Sąd pragnie przy tym podkreślić, że rozumie frustracje i subiektywne odczucie skarżącej niesprawiedliwości wynikami konkursu, jednakże jego kognicja ograniczona jest do kontroli legalności zaskarżonej czynności Prezesa Sądu - informacji o wynikach konkursu - i nie ma prawnych możliwości merytorycznej oceny prac konkursowych czy też podważania w tym zakresie oceny komisji.
Skarżąca w pismach formułuje wątpliwości co do okoliczności wejścia w posiadanie przez organ dokumentacji konkursowej I.P. Zdaniem sądu również i te zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, bowiem w żadnym zakresie nie podważają legalności zaskarżonej czynności Prezesa Sądu. Z akt sprawy wynika, że zgłoszenie konkursowe wraz z dodatkową dokumentacją w postaci opinii i zaświadczeń z odbytych szkoleń zostało wysłane do Sądu Rejonowego w dniu 27 maja 2023 r. przesyłką poleconą, a wpłynęły do organu w dniu 29 maja 2023 r. Z kolei pismem z dnia 30 maja 2023 r. I.P. nadesłała dodatkowo opinię Przewodniczącej Wydziału Gospodarczego Sądu Okręgowego w B., które wpłynęło do organu w dniu 2 czerwca 2023 r. Wskazane fakty jednoznacznie wynikają z potwierdzenia nadania dołączonego do akt przez uczestniczkę (k. 59 akt sądowych) oraz dopuszczonego na rozprawie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci kopert z prezentatą z 29 maja 2023 r. oraz 2 czerwca 2023 r. (k. 97-101 akt sądowych). Przedłożone przez uczestniczkę postępowania dokumenty wpłynęły do Sądu Rejonowego w A. w terminie zakreślonym dla kandydatów na składanie dokumentów (do 31 maja 2023 r. – decyduje data stempla pocztowego), dlatego też zasadnie zostały uwzględnione przez komisję przy ocenie kandydatki. Tym samym zarzuty skarżącej w tym zakresie, jak również w zakresie usuwania dokumentów konkursowych czy też sugestii dotyczących powiązań towarzyskich kontrkandydatki nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Końcowo wskazać należy, odnosząc się do zarzutów skargi związanych z normami konstytucyjnymi, że w ocenie sądu zaskarżona czynność Prezesa Sądu nie stoi w sprzeczności z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jak to już zostało wykazane, informacja o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zwłaszcza z art. 149a § 1 p.u.s.p. oraz Rozporządzeniem MS, w sposób transparentny i w poszanowaniu zasady zaufania obywatela do państwa. Nie budzi najmniejszych wątpliwości sądu, że udzielona informacja stanowi odzwierciedlenie wyników przeprowadzonego konkursu, jest zgoda z oceną kandydatów przeprowadzoną przez komisję konkursową, w szczególności sporządzoną przez przewodniczącego komisji oceną wyboru kandydata.
Reasumując, sąd nie miał podstaw do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło