II SA/Wa 1394/22
WyrokWSA w Warszawie2022-12-21
Skład orzekający: Danuta Kania, Karolina Kisielewicz, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (art. 15c, 22a, 24a) w szczególnie uzasadnionym przypadku, uznając, że służba na rzecz państwa totalitarnego przez 6 lat i 7 miesięcy nie jest krótkotrwała, a członkostwo w PZPR i ZSMP oraz służba w ZOMO i Wydziale Łączności nie stanowią podstawy do zastosowania art. 8a ustawy?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uznając, że organ nie dokonał pełnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Organ błędnie zinterpretował przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", wymagając łączne spełnienie krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. i rzetelnego wykonywania obowiązków po 12 września 1989 r. Sąd wskazał, że ocena "krótkotrwałości" służby powinna być dokonywana w kontekście całego okresu służby, a samo członkostwo w partiach politycznych czy służba w określonych jednostkach nie wyklucza automatycznie zastosowania art. 8a, jeśli nie można przypisać funkcjonariuszowi konkretnych działań godzących w wolności obywatelskie.Stan faktyczny
Skarżący K. K. domagał się wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (art. 15c, 22a, 24a) w oparciu o art. 8a tej ustawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, uznając, że służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego trwała zbyt długo (6 lat i 7 miesięcy), a jego aktywność w PZPR, ZSMP i służba w ZOMO oraz Wydziale Łączności świadczą o zindywidualizowanym zaangażowaniu w realizację zadań ustroju totalitarnego. Skarżący zarzucił organowi dowolną ocenę materiału dowodowego i błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r. Zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz K. K. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Danuta Kania Sędziowie: sędzia WSA Karolina Kisielewicz sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz K. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r.
nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, z późn. zm.), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec K. K. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.
W uzasadnieniu organ m.in. przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podał, że wskazane w tym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie, a ich spełnienie otwiera możliwość zastosowania przepisu względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek". Jedynie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.
Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.
Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje
się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania
i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy
i realizowania obowiązków dodatkowych.
Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Organ stwierdził, że wykonywanie obowiązków służbowych w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie świadczy jeszcze o zaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", bowiem z istoty każdej służby wynika powinność funkcjonariusza do realizowania powierzonych mu zadań z najwyższą starannością. Biorąc pod uwagę powyższe, sam fakt otrzymywania przez stronę awansów, wyróżnień czy też innych gratyfikacji z tytułu pełnienia służby nie będzie zatem przesądzał, iż w danej sprawie spełniony został warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Organ wskazał, że K. K. pełnił służbę (z wyłączeniem służby pełnionej w ramach zasadniczej służby wojskowej) w okresie od dnia [...] października 1980 r. do dnia [...] listopada 2010 r. , tj. przez 30 lat i 26 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa od dnia [...] stycznia 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. przez 6 lat i 7 miesięcy. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że strona nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy, bowiem służba pełniona przed dniem 31 lipca 1990 r., uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie była pełniona w sposób krótkotrwały.
Przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Organ stwierdził, że ponad sześcioipółletniego okresu służby nie można uznać za krótkotrwały, bowiem nie sposób scharakteryzować go jako odpowiadający wskazanej wyżej wykładni językowej. Podkreślił, że służba wnioskodawcy była służbą wieloletnią, podjętą nieprzypadkowo, lecz w pełni świadomie oraz ze względu na długość okresu jej pełnienia - trwałą. Wskazany czas realizacji obowiązków służbowych na rzecz totalitarnego państwa nie miał charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Powyższe potwierdza również wnikliwa analiza przedmiotowej sprawy, która bezsprzecznie dowiodła, iż zakończenie wskazanego okresu pełnienia przez ww. służby na rzecz państwa totalitarnego z dniem 31 lipca 1990 r. nie wynikało z jego woli, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji, związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy nie została spełniona.
Odnosząc się natomiast do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej stwierdził należy, iż jej ocena winna każdorazowo być opracowana na podstawie charakteru zadań wykonywanych przez funkcjonariusza oraz sposobu ich realizacji i stopnia zaangażowania.
Organ wziął w tym zakresie pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji, który w swoim wystąpieniu stwierdził, iż K. K. rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r., na co wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wnioskującemu karach dyscyplinarnych. W zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział ww. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Organ wskazał, że również Komendant Wojewódzki Policji w [...] m.in. w "Informacji dotyczącej przebiegu służby (...)" z dnia [...] kwietnia 2018 r. wskazał, że ww. rzetelnie realizował zadania i obowiązki, w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r. W aktach sprawy nie stwierdzono wzmianek dot. wszczynania i prowadzenia w stosunku do wnioskującego postępowań karnych oraz karno-skarbowych. W ww. stanowisku zawarto informacje o otrzymanych przez stronę w trakcie pełnienia służby awansach oraz podwyżkach dodatku służbowego. Ponadto w aktach sprawy brak jest informacji o otrzymanych przez ww. orderach/odznaczeniach państwowych oraz odznakach/medalach resortowych po dniu 12 września 1989 r. Organ przedstawił "Ocenę rzetelności służby (...) z dnia [...] kwietnia 2018 r. KWP w [...], w której wskazano m.in., że "(...) Dał się poznać jako funkcjonariusz niezwykle zdyscyplinowany i sumienny. Był w pełni dyspozycyjny, a zlecone zadania służbowe wykonywał z pełnym zaangażowaniem. Postawa, zaangażowanie oraz wieloletnie doświadczenie zawodowe i życiowe funkcjonariusza stawiane były za wzór do naśladowania w procesie adaptacji zawodowej policjantów nowoprzyjętych do służby w Policji. (...) był wielokrotnie nagradzany. Na wyróżnienie zasługiwała efektywność działań oraz profesjonalna postawa policjanta, zaangażowanie i trud wkładany w codzienną służbę, niejednokrotnie z poświęceniem czasu od niej wolnego. Wzorowe wykonywanie obowiązków służbowych wynikało z sumienności, rzetelności i inicjatywy. Uwzględniając ocenę wywiązywania się z obowiązków oraz realizację zadań i czynności służbowych podwyższano policjantowi także dodatek służbowy. (...)".
Minister uwzględniając przedstawione przez KGP i KWP w [...] okoliczności stwierdził, że wnioskodawca spełnia przesłankę określoną w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Organ ponownie podkreślił następnie, że wnioskodawca pełnił służbę przez 30 lat i 26 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa przez okres 6 lat i 7 miesięcy, co stanowi około 22 % całkowitego okresu służby. Z powyższego wynika, iż ww. okres służby na rzecz państwa totalitarnego stanowi jego znaczną część i w ocenie organu nie ma możliwości uznania go za krótkotrwały. Minister raz jeszcze wskazał, że aby można było rozpatrywać zaistnienie szczególnie uzasadnionego przypadku obie przesłanki wskazane w art. 8a ustawy muszą być spełnione łącznie.
Organ wskazał następnie, że na kanwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 kluczowe w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" jest ustalenie, czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji.
Minister wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy, pozwala na stwierdzenie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu.
Minister podniósł, że w przekazanej przez IPN dokumentacji dotyczącej wnioskodawcy, stanowiącej akta osobowe o sygn. [...], przesłanej za pismem z dnia [...] maja 2018 r. oraz z dnia [...] maja 2020 r. można odnaleźć zapisy "(...) przynależność do partii i organizacji politycznych, wojskowych, społecznych i religijnych - w przeszłości i obecnie: okres od [...].04.1979 r., Nazwa partii lub organizacji (...) Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej, funkcja członek (...)" - Ankieta personalna z dnia [...] czerwca 1980 r.; "(...) Przynależność organizacyjna: ZSMP (...)" - Opinia służbowa z dnia [...] marca 1982 r. za okres od dnia [...] października 1980 r. do dnia [...] marca 1982 r.; "(.,.) Przynależność partyjna ZSMP (...)" — Arkusz słuchacza z dnia [...] lipca 1982 r.; "(...) Jest aktywnym członkiem ZSMP (...)" - Wniosek o nadanie stopnia MO z dnia [...] czerwca 1982 r.; "(...) Przynależność partyjna ZSMP (...)" - Opinia służbowa z dnia [...] lipca 1987 r.; "(...) Przynależność partyjna PZPR (...)" - Arkusz słuchacza (...) z dnia [...] lipca 1988 r.; "(...) Aktywny członek ZSMP (...)" - Wniosek o nadanie stopnia MO z dnia [...] sierpnia 1988 r.
Organ stwierdził, że członkostwo w PZPR i ZSMP było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawca przystąpił do nich, to niewątpliwie nawiązał on ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego.
Organ podał, że ponadto z ww. materiałów archiwalnych wynika, że wnioskodawca miał podwyższane uposażenie zasadnicze, dodatek służbowy oraz dodatek specjalny; "(...) Wnoszę o mianowanie na etat technik/mł. chor./ Sekcji II w 21 gr. z uposażeniem (...) zł, III kat. dod. służbowego (...)" - Wniosek personalny z dnia [...] kwietnia 1985 r. o mianowanie na etat technik/mł. chor./ Sekcji II (...); "(...) Wnoszę o przyznanie dodatku specjalnego w wysokości (...), - złotych (...) Polecenia służbowe wykonuje dobrze. Podnosi swój poziom wiedzy przez uczestnictwo w szkoleniach politycznych i zawodowych Wydziału. Biorąc powyższe pod uwagę wnoszę o przyznanie dodatku specjalnego. (...)"- Wniosek personalny z dnia [...] listopada 1986 r. o przyznanie dodatku specjalnego (...)".
Jednocześnie wnikliwa analiza akt archiwalnych przedłożonych organowi przez IPN wskazuje, że postawa skarżącego w okresie służby na rzecz państwa totalitarnego nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego. O zindywidualizowanym zaangażowaniu skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu dobitnie świadczy fakt, że wnioskodawca w latach 1980-1982 pełnił służbę na stanowisku od kursanta pododdziałów operacyjnych ZOMO do kursanta plutonu lekkiego KSMO ZOMO w[...], które służyły do likwidacji zbiorowych naruszeń porządku publicznego, jak również do udzielania pomocy ludności w czasie klęsk żywiołowych i ochrony imprez masowych. W latach 80-tych ubiegłego wieku formacje ZOMO były używane głównie do rozpraszania manifestacji opozycyjnych, podczas których zasłynęły z brutalności i bezwzględności. Główne zadania pacyfikacji strajków, które wybuchły na wieść o wprowadzeniu stanu wojennego, powierzono ZOMO.
Minister wskazał również, że z kopii akt osobowych o sygn. [...] wynika, że wnioskujący w okresie od dnia [...] stycznia 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnił służbę na stanowisku technika Sekcji [...] Wydział Łączności SUSW w [...] oraz technika Sekcji [...] Przewodowej na wolnym etacie [...] Wydz. Łączności WUSW [...], tj. w jednostkach enumeratywnie wymienionych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Organ wskazał, że problematyka związana z przynależnością funkcjonujących w czasach reżimu komunistycznego w Polsce Wydziałów Łączności, była już niejednokrotnie przedmiotem rozważań sądów. Organ odwołał się do uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15, która w sposób definitywny przesądziła aspekt stanowiący istotę zakwalifikowania tychże komórek organizacyjnych do organów bezpieczeństwa państwa. W uchwale tej przyjęto bowiem, że osoba, która pełniła w latach 1984-1990 służbę w Zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, jest osobą, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa. Organ wskazał, że Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 26 maja 2021 r. (I KZP 12/20) w pełni podzielił stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r. (III UZP 8/15) oraz argumenty przedstawione w uzasadnieniu tej uchwały. Minister zaznaczył też, że jeżeli strona nie zgadza się z informacją o przebiegu służby wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej z uwagi na fakt błędnych jej zdaniem zapisów dotyczących przebiegu służby, jak i dat jej pełnienia na różnych stanowiskach, to powinna tę kwestię podnieść nie w ramach postępowania prowadzonego przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ale poinformować o tym IPN i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji.
Minister stwierdził, że mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, że przebieg służby wnioskodawcy nie pozwala przyjąć, by został spełniony warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku" wynikający z art. 8a ust. 1 ustawy. Uprawnienie z art. 8a ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Organ wskazał, że istotny jest również fakt, że w trakcie służby po dniu 12 września 1989 r. nie zostały stronie nadane żadne ordery i odznaczenia państwowe oraz odznaki/medale resortowe, co pozwala na stwierdzenie, że w służbie ww. nie wyróżniała się szczególnymi osiągnięciami wykraczającymi poza zakres zwykłych obowiązków czy też czynami przynoszącymi znaczną korzyść Państwu lub obywatelom. Stwierdzić zatem należy, iż strona nie wykazała się szczególnymi zasługami w służbie Państwu i społeczeństwu czy też wybitnymi osiągnięciami w działalności publicznej podejmowanej z pożytkiem dla kraju.
Biorąc zatem pod uwagę długość służby ww. na rzecz państwa totalitarnego brak orderów, odznaczeń państwowych, odznak/medali resortowych oraz szczególnych osiągnięć wyróżniających ją na tle innych funkcjonariuszy, jak również zważywszy na wyżej opisaną postawę, związaną z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowa sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy. Organ wskazał też, że nie jest właściwy do dokonywania weryfikacji prawidłowości wystawionego przez IPN zaświadczenia odnośnie okresu służby ww. pełnionej na rzecz państwa totalitarnego. Minister ustosunkowując się do zarzutu strony odnoszącego się do naruszenia zasad określonych w k.p.a., stwierdził, że nie znajduje on uzasadnienia. Podał, że w analizowanej sprawie przed wydaniem pierwszej decyzji zebrał cały potrzebny materiał dowodowy, rozpatrzył go, zapewnił stronie udział w postępowaniu - informując o każdej podjętej czynności oraz umożliwiając zapoznanie się z całością akt sprawy (pismo z dnia [...] listopada 2018 r). Wnioskodawca skorzystał ze swojego uprawnienia w dniu 7 grudnia 2018 r. Strona miała ponadto możliwość wglądu w akta sprawy w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. W zaskarżonej decyzji wyjaśniono stan faktyczny i prawny sprawy, w uzasadnieniu wskazano i przeanalizowano podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane w oparciu o art. 107 § 1 k.p.a. Minister podał, że nie naruszył zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, w sposób wystarczający zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, i ocenił, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że zasadnym jest odmowa zastosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2022 r.
nr [...] stała się przedmiotem skargi K. K., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., polegające na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez uznanie, że służba wnioskodawcy przed dniem 31 lipca 1990 roku nie nosiła cech krótkotrwałości.
2. aruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) poprzez błędną jego wykładnie, polegającą na uznaniu, że dla zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku wskazanego w tym przepisie konieczne jest w pierwszej kolejności zaistnienie łącznie pozostałych dwóch przesłanek wskazanych w art. 8a ustawy, tj. przesłanki krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w sytuacji gdy samo uznanie niespełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, nie zwalnia automatycznie z konieczności rozpoznania przez organ pozostałych przesłanek wynikających z przytoczonego przepisu.
W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów skargi. Wskazał m.in., że okres służby skarżącego, zaliczany przez ustawę, jako okres służby na rzecz "państwa totalitarnego" wynosił zaledwie 6 lata i 7 miesięcy, co w porównaniu do całości służby wynoszącej ponad 30 lat, trzeba nazwać okresem krótkotrwałym, jest to przecież znikomy jej ułamek. W ocenie skarżącego punktem odniesienia dla ustalenia krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. powinien być cały okres służby pełnionej przez daną osobę i na tym de należy oceniać, czy okres ten w stosunku do całego okresu służby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Pełnomocnik podał, że jako pewnego rodzaju wskazówkę interpretacyjną wskazywano w trakcie prac nad treścią art. 8a ustawy, że co najmniej 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby, (por. wypowiedź posła J. Meysztowicza podczas komisji sejmowych obradujących nad poprawką - Zapis Posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji (nr 76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr 55) z dnia 14 grudnia 2016 r. Sejm VIII Kadencji, s. 19). Stwierdzenie co najmniej 20 % daje możliwość dopuszczenia sytuacji, w której ów procentowy zakres będzie nieco jeszcze wyższy, ok 22 %. tak jak jest to w przypadku skarżącego. Pełnomocnik przywołał m.in. wyrok NSA z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 1953/21. Wskazał, że nie jest zrozumiałe jakie znaczenie dla przedmiotowej sprawy ma fakt, iż wnioskodawca był członkiem ZSMP czy PZPR, a także to, że był funkcjonariuszem ZOMO w okresie nieobjętym decyzją Dyrektora ZER MSWiA. Pełnomocnik zarzucił, że organ nie wskazał na jakiej podstawie przyjął, że skarżący nie ograniczał swych działań do kategorii zwykłych standardowych "tylko robił coś więcej", był zaangażowany w działalność państwa totalitarnego. Pełnomocnik podniósł też m.in., że skarżący pełnił służbę w Wydziale Łączności jako funkcjonariusz MO. Zadania jakie wykonywał nie były wymierzone przeciw organizacjom i osobom stającym w obronie niepodległości i demokracji, gdyż zadania takie nie należały do zadań jednostki, a jego zadania miały charakter techniczno-organizacyjny. Skarżący nie był informowany o zmianie charakteru służby w Wydziale Łączności, ze służby o charakterze służby funkcjonariuszy milicji obywatelskiej na służbę o charakterze funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa, z chwilą podporządkowania jednostki pod nadzór Szefa Zabezpieczenia Operacyjnego. Zmiana ta została niesłusznie przypisana jednostce przez Instytut Pamięci Narodowej i niestety znalazła odbicie w zapisach Ustawy 18 października 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Pełnomocnik przywołał poglądy prezentowane w orzeczeniach sądów powszechnych dotyczące Wydziałów Łączności.
Pełnomocnik podkreślił również m.in., że wnioskodawca nie wykonywał czynności operacyjno-technicznych niezbędnych w działalności Służby Bezpieczeństwa, co mu się obecnie, niesłusznie przypisuje, a co jest rzeczą kluczową do ustalenia w świetle obecnie obowiązujących przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Pełnomocnik przywołał poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowym i w doktrynie w przedmiocie stosowania przez organy zasad postępowania administracyjnego wskazując na ich naruszenie przez organ.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,
art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ma charakter decyzji uznaniowej. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu
i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
Uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Rozstrzygający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (v. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sprawie niniejszej organ dokonał ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Wskazał także na brak informacji o pełnieniu służby z narażeniem zdrowia i życia. Organ nie dokonał jednakże pełnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi zaś, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W sprawie niniejszej organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i wszechstronny, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. W konsekwencji, decyzja jako dowolna, nie mogła się ostać w obrocie prawnym (art. 80 k.p.a.)
Zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ może skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 8a ust. 1 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, znajdujący zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z którym art. 8a ust. 1 powołanej ustawy w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (v. wyrok NSA z dnia z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu powołanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości".
W sprawie tej organ wskazał, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) pełniona była przez okres 6 lat i 7 miesięcy. Organ uznał, że okres ten zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym , tj. w porównaniu do całego okresu służby skarżącego wynoszącego 30 lat i 26 dni nie był okresem krótkotrwałym w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), albowiem służba ta była służbą wieloletnią, podjętą nieprzypadkowo, lecz w pełni świadomie.
Zauważyć należy, że w sprawie niniejszej organ stwierdzając powyższe nie dokonał w sposób prawidłowy analizy kwestii czasu trwania służby na rzecz państwa totalitarnego w kontekście przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" (v. wyrok NSA dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1464/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, nawet
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić,
czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu."
(v. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sprawie niniejszej organ stwierdził jedynie, że przez okres służby na rzecz państwa totalitarnego, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) "za całą pewnością" strona dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Organ stwierdził też, że służba była podjęta w pełni świadomie, nie miała charakteru epizodycznego i strona z całą pewnością zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań i ich charakterem. Na powyższym organ oparł stwierdzenie, iż służba na rzecz państwa totalitarnego przez okres 6 lat i 7 miesięcy nie była krótkotrwała.
Jeśli w ocenie organu wnioskodawca realizował w tym czasie obowiązki czy zadania, których charakter nie pozwala zdaniem organu na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) i służby także z tego względu nie można uznać za krótkotrwałą, to powinno to znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Takich ustaleń na tym etapie postępowania organ nie poczynił i nie rozwinął w uzasadnieniu decyzji twierdzenia o specyfice realizowanych przez wnioskodawcę zadań, zaś w świetle powołanych już wyżej orzeczeń sądowoadministracyjnych kwestia charakteru służby skarżącego pełnionej na rzecz totalitarnego państwa ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już wyżej wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19, unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.
Ustaleń takich w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku organ
w sprawie tej w istocie nie dokonał. Minister nie przedstawił żadnych faktów dotyczących służby skarżącego, charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Podkreślenia wymaga, że brak informacji o otrzymanych odznaczeniach państwowych oraz wyróżnieniach, na co organ wskazał w decyzji, nie wyklucza uznania danego przypadku za szczególnie uzasadniony na gruncie art. 8a ustawy. Nadto, także przynależność do ZSMP i PZPR nie została wskazana przez ustawodawcę jako przesłanka wykluczająca możliwość zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) i okoliczności te same w sobie nie stanowią podstawy do wydania decyzji odmownej.
W świetle powyższego stwierdzić należało, że Minister dokonał błędnej wykładni art. 8a ust. 1 powołanej ustawy wskazując, że dla zastosowania powołanego przepisu konieczne jest łączne spełnienie przesłanki krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. i rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Zaznaczyć przy tym należy jednocześnie, że w sprawie tej Minister zasadnie stwierdził, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r., co znalazło wyraz w informacjach przedstawionych przez Komendanta Głównego Policji i Komendanta Wojewódzkiego policji w [...]. Podkreślić przy tym należy, że ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w powołanym przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", zwrotu "w szczególności" "z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia.
NSA w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2125/19, wskazał m.in., że "(...) "szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy uprawniony nie spełnia warunków określonych w pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy, jednakże, jak wynika to z zasady sprawiedliwości społecznej, przepis powinien mieć w danym przypadku zastosowanie, np. w sytuacjach, gdy służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – konotacji pejoratywnych. (...)".
Ustaleń takich w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku organ w tej sprawie nie dokonał. Biorąc pod uwagę, że uchybienia przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, zaszła podstawa do uwzględnienia skargi. Zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W sprawie niniejszej ocenę organu co do braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku należało uznać za ocenę dowolną. Organ w zaskarżonej decyzji powołał, jako okoliczności wskazujące zindywidualizowane zaangażowanie w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego, przynależność do ZSMP i PZPR a także służbę w latach 1980-1982 na stanowisku od kursanta pododdziałów operacyjnych ZOMO do kursanta plutonu lekkiego ZOMO w [...]. Organ wskazał także, że wnioskodawca pełnił służbę na stanowisku "technika Sekcji [...] Wydziału Łączności SUSW w [...]" oraz "technika Sekcji [...] Przewodowej na wolnym etacie [...] Wydz. Łączności WUSW [...]", tj. w jednostkach wymienionych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Samo powołanie wskazanych okoliczności nie daje podstaw do stwierdzenia, że sprawa nie może być zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek. Odnosząc się do powołania przez organ w zaskarżonej decyzji wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2304/20 wskazania wymaga, że każda sprawa powinna być rozpatrywana indywidualnie. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ ustalił jakiekolwiek działanie wnioskodawcy naruszające prawa i wolności obywatelskie.
W skardze podkreślono przy tym, że zadania jakie skarżący wykonywał w Wydziale Łączności "nie były wymierzone przeciw organizacjom i osobom stającym w obronie niepodległości i demokracji, gdyż zadania takie nie należały do zadań Jednostki, a jego zadania miały charakter techniczno-organizacyjny".
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż "mając na względzie wyrażone przez projektodawcę cele wprowadzenia ustawy nowelizującej oraz rolę w tym kontekście regulacji przewidzianej w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza, gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo" (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2155/19, orzeczenia.wsa.gov.pl).
W sprawie niniejszej organ na tym etapie postępowania nie wykazał w decyzji, aby wnioskodawcy można było przypisać konkretne, godzące w wolności obywatelskie działania w ramach pełnienia służby kwalifikowanej jako służba na rzecz państwa totalitarnego. Jeśli w ocenie organu wnioskodawca realizował obowiązki czy zadania, których charakter nie pozwala zdaniem organu na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) to powinno to znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Takich ustaleń organ nie poczynił, co przesądza o dowolnej ocenie w zakresie braku możliwości zakwalifikowania sprawy skarżącego jako szczególnie uzasadnionego przypadku.
Odnosząc się do zawartych w decyzji stwierdzeń organu w przedmiocie charakteru informacji IPN o przebiegu służby wskazania wymaga jedynie, że dowód ten podlega takiej samej ocenie organu, jak każdy inny prawem dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego na rzecz państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki. Oceny tej organ powinien dokonać również w kontekście czasu trwania służby na rzecz totalitarnego państwa przed 31 lipca 1990 r., w szczególności biorąc pod uwagę charakter pełnionej w tym okresie służby. Wnikliwa ocena przebiegu całej służby skarżącego w zestawieniu z czasem jej pełnienia przed 30 lipca 1990 r. powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy przypadek skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Organ uzasadni decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a., tj. m.in. wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawczyni – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki a nie inny sposób. Zależnie od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny, organ podejmie stosowną decyzję.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącego (480 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło