III SA/Kr 719/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 marca 2024 r. znak NE.906.1.15.2024 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę W prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31 października 2023 r., znak: NEP.TW.232.2023, sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu B. S. (dziecka zobowiązanej) szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce, zobowiązana K. S. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w świetle następujących zarzutów: 1) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy przez pominięcie obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym; 2) brak wymagalności obowiązku z uwagi na długotrwałe odroczenie obowiązku; 3) naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a. przez przystąpienie do egzekucji, choć tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów art. 27 u.p.e.a. (pominięcie w podstawie prawnej egzekwowanego obowiązku art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy oraz brak wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji). Zobowiązana wskazała, że w dniu 31 lipca 2023 r. jej syn został poddany lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, w wyniku którego obowiązkowe szczepienia ochronne odroczono do dnia 31 stycznia 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Myślenicach postanowieniem nr 21/2024 z dnia 19 stycznia 2024 r., znak: NEP.90802.2.402.2023, wydanym na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), powyższe zarzuty oddalił, wskazując przy tym, że: 1) art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy dotyczą czynności lekarza i nie należą do istoty egzekwowanego obowiązku, który został szczegółowo opisany w części B pkt 5 tytułu wykonawczego; 2) zaświadczenie o przeprowadzonym w dniu 31 lipca 2023 r. lekarskim badaniu kwalifikacyjnym zostało wystawione przez lekarza bez specjalizacji medycznej oraz niezgodnie z trybem wynikającym z art. 17 ustawy; 3) gdyby tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów art. 27 ustawy, to organ egzekucyjny nie przystąpiłby do egzekucji (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.), zaś tytuł wykonawczy wystawiono według wzoru i wypełniono w nim wszystkie niezbędne pola. W zażaleniu na powyższe postanowienie K. S. zwróciła uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, w świetle art. 18 ust. 4 ustawy podniosła, że nie można zobowiązać jej do korzystania z usług lekarza POZ w jakimkolwiek zakresie, wskazała, że przedstawione zaświadczenie nie wygasło i stanowi dokumentację indywidualną zewnętrzną wydaną zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy i przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a nadto, że z żadnego przepisu nie wynika, że zaświadczenie może wystawić tylko lekarz ze specjalizacją. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 4 marca 2024 r., znak: NE.906.1.15.2024, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) w zw. z art. 17 § 1 i § 2 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 z późń. zm.), utrzymał zaskarżone postanowienie wierzyciela w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że syn zobowiązanej (ur. 1 listopada 2015 r.) na dzień wniesienia zażalenia (31 stycznia 2024 r.) nie został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyeiitis, odrze, śwince i różyczce, wynikającym ze "Schematu obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" (załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Odnosząc się do wyroku TK, organ odwoławczy wskazał, że dotychczasowe regulacje zawarte w Programie Szczepień Ochronnych są zbieżne z zawartymi w powołanym rozporządzeniu. Odnosząc się do spornego zaświadczenia, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, które określa potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenie lekarskie wskazujące przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo. Organ odwoławczy podkreślił, że zobowiązana nie przedłożyła stosownego dokumentu w podmiocie medycznym, w którym zdeklarowane jest dziecko, ani w załączonych do zażalenia dokumentach. Pismem z dnia 29 marca 2024 r. K. S. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła: 1) błąd w ustaleniach faktycznych i uznanie, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy małoletni jest odroczony od obowiązkowych szczepień ochronnych zgodnie z dokumentacją medyczną z dnia 31 lipca 2023 r., 2) naruszenie art. 6, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. przez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego, 3) naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez brak rozpoznania zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy, 4) naruszenie art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, co skutkowało uznaniem – wbrew materiałowi dowodowemu – że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. W uzasadnieniu skargi wskazała w szczególności, że: 1) nie ma spójności w określeniu egzekwowanego obowiązku w upomnieniu, tytule wykonawczym, postanowieniu wierzyciela i postanowieniu organu odwoławczego (upomnienie z dnia 14 lipca 2023 r. nie określało dawek szczepień); 2) wierzyciel posłużył się nazwami chorób nieodpowiadającymi treści rozporządzenia ("świnka" zamiast "nagminne zapalenie przyusznic (świnka)"; "poliomyelitis" zamiast "ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis)"); 3) organy PIS nie mogą kwestionować zaświadczenia wystawionego przez uprawnionego lekarza; 4) każdy lekarz może wystawić zaświadczenie; 5) ograniczenie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku do art. 5 i art. 17 ust. 1 ustawy jest niewystarczające, a organ odwoławczy nie odniósł się do pominięcia w tym zakresie art. 17 ust. 2 i 4 ustawy. W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, wskazując przy tym w szczególności, że występujące w nawiasach nazwy "świnka" i "poliomyelitis" są równoznaczne z poprzedzającymi je nazwami pełnymi, zaś lekarz niebędący specjalistą ma prawo do kwalifikacji do szczepień, ale długotrwałe odroczenie może nastąpić dopiero na podstawie konsultacji specjalistycznej (kwestia uzyskania zaświadczenia w oparciu o umowę z NFZ lub prywatnie nie ma znaczenia). Lekarskie badanie kwalifikacyjne jest integralnym elementem szczepienia ochronnego, a niestawienie się do jego przeprowadzenia jest równoznaczne z brakiem poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Gdy lekarz (nie-specjalista) stwierdza przeciwskazania do wykonania szczepienia ochronnego, to kieruje osobę objętą obowiązkiem sczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej i dopiero na tym etapie, zgodnie z § 11 rozporządzenia, przeprowadzający ją lekarz odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."). Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Sąd podzielił sposób i kierunek rozpatrzenia przez wierzyciela zarzutów wniesionych przez zobowiązaną w sprawie egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, dalej: "u.p.e.a."). Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z [...] c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku [...], c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 u.p.e.a.). Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 2 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (art. 34 § 2 u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.). W zakresie zarzutu drugiego w sprawie egzekucji administracyjnej (brak wymagalności obowiązku z uwagi na długotrwałe odroczenie obowiązku) należy wskazać, że w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi). Należy więc zgodzić się z wierzycielem co do tego, że – wystawione przez dr med. K. B. – "Zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym" z dnia 31 lipca 2023 r. (godz. 19:00), w którym stwierdzono "przeciwskazanie do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego DTP, Hib, Polio, Świnka, Odra, Różyczka dające podstawy do odroczenia wykonania szczepienia do dnia 31.01.2024" nie spowodowało, że egzekwowany obowiązek utracił przymiot wykonalności. Dokumentu, który mógłby mieć taki skutek, zobowiązana nie przedłożyła ani przed organami, ani przed Sądem. Trzeci zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wykraczał poza podstawy wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a. Spełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. kontroluje nie wierzyciel, lecz organ egzekucyjny (tu: Wojewoda Małopolski) i w razie stwierdzenia w tym zakresie uchybień nie przystępuje do egzekucji. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że wymóg "wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji" jest spełniony (część C – "Obowiązek wskazany w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 ustawy [...]". Podstawa prawna prowadzenia egzekucji to przepisy, na mocy których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej obowiązków danego rodzaju. Podstawę prawną prowadzenia egzekucji obowiązków z zakresu administracji publicznej stanowią zatem art. 2–3a u.p.e.a., a w odniesieniu do obowiązków niemających charakteru obowiązków administracyjnych – przepisy szczególne, o których mowa w art. 4 u.p.e.a. W przypadku obowiązków niewskazanych w art. 2 § 1 u.p.e.a. konieczne jest podanie przepisu szczególnego, na podstawie którego właściwy dla tych obowiązków jest tryb egzekucji administracyjnej (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 27). Jako wystarczające jawi się też wskazanie w polu 1 ("Akt normatywny") części B ("Dane dotyczące obowiązku o charakterze niepieniężnym) "art. 17 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi". Zgodnie z wskazanymi przepisami "osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi" oraz "osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym". Przepisy, których pominięcie zarzuca skarżąca (art. 17 ust. 2 i ust. 4), odnoszą się do lekarskiego badania kwalifikacyjnego, które zaledwie poprzedza obowiązkowe szczepienie ochronne i stanowi – jak to przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – element obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z tego punktu widzenia tytuł wykonawczy nie musi wskazywać, że przed szczepieniem należy przeprowadzić to badanie. Przepisów tych w żadnym razie nie można interpretować tak, że lekarskie badanie kwalifikacyjne (jego wynik) jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W tym zawiera się też już ocena pierwszego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy przez pominięcie obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym). Wbrew twierdzeniom skargi między relewantnymi dokumentami (od upomnienia przez tytuł wykonawczy do postanowień w przedmiocie stanowiska wierzyciela) zachodzi spójność, zaś w zakresie wskazania nazw chorób bez pełnego zacytowania treści rozporządzenia należy zgodzić się z argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę, albowiem takie wskazanie jest wystarczająco czytelne. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.