III FSK 803/24
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-09-05
Skład orzekający: Jacek Brolik, Anna Dalkowska, Agnieszka Olesińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe i sąd administracyjny prawidłowo oceniły, że nie zaszły przesłanki umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości, tj. ważny interes podatnika oraz interes publiczny, w sytuacji gdy spółka wskazywała na konieczność ponoszenia wydatków inwestycyjnych i pogorszenie sytuacji finansowej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy podatkowe i sąd pierwszej instancji prawidłowo oceniły, iż nie zaszły przesłanki umorzenia zaległości podatkowej. Sąd podkreślił, że możliwość umorzenia zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy i nie może być interpretowana rozszerzająco. W ocenie sądu, spółka nie wykazała, aby zapłata zaległości zagrażała jej funkcjonowaniu, a wskazywane przez nią wydatki inwestycyjne nie przesądzają o istnieniu ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, zwłaszcza w kontekście potrzeb gminy.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości, powołując się na inwestycje, zwiększenie zatrudnienia i poprawę warunków pracy, a następnie na pogorszenie sytuacji finansowej spowodowane wzrostem cen i spadkiem zamówień. Organ pierwszej instancji (Burmistrz) odmówił umorzenia, uznając brak przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Ewelina Wołosiak, po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "S." sp. z o.o. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Wr 948/23 w sprawie ze skargi "S." sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 26 sierpnia 2019 r. nr SKO/PO-413/164/2019 w przedmiocie ulgi płatniczej oddala skargę kasacyjną.
1. Wyroki sądów pierwszej i drugiej instancji.
1.1. Wyrokiem z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 948/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę "S." sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z 26 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 12 rat 2018 r.
1.2. Skarżąca 15 stycznia 2019 r. złożyła wniosek o umorzenie zaległości w ramach pomocy de minimis. W uzasadnieniu wniosku wskazano na aktywną politykę zmierzającą do zwiększenia zatrudnienia poprzez zwiększenie i unowocześnienie parku maszynowego, poprawę bezpieczeństwa, warunków pracy i wizerunku firmy. Podniesiono rozwój firmy i stan zatrudnienia na koniec 2018 r. zauważając, że wzrost zatrudnienia spowodowany jest inwestycjami, polepszeniem warunków socjalno-bytowych i bezpieczeństwa w zakresie BHP. Wniosek był motywowany nie tylko inwestowaniem w zaplecze techniczne lecz również zwiększeniem poziomu zatrudnienia i utrzymywaniem wynagrodzeń na odpowiednio wysokim poziomie.
Decyzją z dnia 29 marca 2019 r. Burmistrz odmówił przyznania wnioskowanej ulgi, stwierdzając niewypełnienie w sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. Organ ocenił, że w sytuacji strony nie można mówić o nadzwyczajnej okoliczności losowej i sytuacji skrajnej. Strona w ramach prowadzonej działalności osiąga zyski, a straty z lat ubiegłych maleją. Ulga w spłacie podatku nie może być traktowana przez przedsiębiorcę jako forma kredytu. Uiszczenie zaległości nie stanowi zagrożenia dla bytu strony z uwagi na jej realne możliwości płatnicze.
W złożonym odwołaniu spółka wskazała na wyjątkową sytuację finansową, która w krótkim czasie pogorszyła się, czego przejawem jest zachwianie przepływów pieniężnych i obniżenie wyniku finansowego. Podniesiono okoliczności w postaci znaczącej podwyżki cen oraz zmniejszenie ilości zamawianych usług przez kluczowego klienta. Konsekwencją przytoczonych powyżej dwóch okoliczności jest zagrożenie utrzymania wszystkich stanowisk pracy u strony, jako jednego z największych pracodawców w regionie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 sierpnia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza wskazując, że ważny interes podatnika to niemożność uregulowania zaległości, spowodowana przypadkami losowymi. Co do interesu publicznego organ odwoławczy wskazał, że jest to dyrektywa nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa/społeczności lokalnej jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej sprawność działania aparatu państwowego. Należy też uwzględniać sytuację budżetu państwa/gminy. Podkreślono, że to po stronie podatnika leży obowiązek wykazania, że zostały spełnione przesłanki z art. 67a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900, ze zm.; dalej: "o.p.").
Wyrokiem z 2 lipca 2020 r. I SA/Wr 948/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił w całości decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza oraz zasądził na rzecz strony zwrot kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło SKO. Skarżący organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt III FSK 2782/21 uznał, że skarga SKO zasługuje na uwzględnienie i uchylił wyrok zaskarżony WSA w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
2. Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd pierwszej instancji.
2.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki. W ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w zgodzie z przepisami prawa, w tym zapewniając możliwość przedstawienia wszelkich dowodów stronie. Strona skarżąca miała również zapewnioną możliwość zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w aktach sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, zarówno w postępowaniu prowadzonym przed organem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły również okoliczności wypełniające przesłanki ważnego interesu podatnika. Spółka nie znajdowała się w sytuacji, w której zapłata zaległości podatkowej objętej wnioskiem o udzielenie ulgi zagrażałaby jej funkcjonowaniu. Organ zasadnie wziął pod rozwagę to, że strona dysponowała środkami finansowymi, o czym świadczy fakt regulowania jej wszelkich innych zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych, z pominięciem jedynie należnego Gminie Miejskiej C. podatku od nieruchomości. Przy czym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, SKO słusznie w swoich rozważaniach zauważyło, w zakresie występowania w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika, że w inicjującym postępowanie podatkowe wniosku o udzielenie ulgi w spłacie spółka nie podnosiła argumentów dotyczących trudnej sytuacji finansowej i gospodarczej, lecz wskazywała wyłącznie na okoliczności związane z koniecznością ponoszenia wydatków inwestycyjnych.
Analizując wypełnienie przesłanki interesu publicznego SKO wyjaśniło, że ta przesłanka nawiązuje przede wszystkim do wartości wspólnych dla całej społeczności zamieszkującej w granicach gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że zasadnie wywiódł organ odwoławczy, odnosząc się do argumentacji skarżącej, że zaspokojenie zobowiązań spółki wobec innych podmiotów, czy konieczność ponoszenia nakładów inwestycyjnych, nie przesądzają o wypełnieniu przesłanki interesu publicznego, zwłaszcza w zestawieniu z realizowanymi przez gminę zadaniami publicznymi w zakresie zaspokajania potrzeb lokalnej społeczności, które pociągają za sobą konieczność ponoszenia wydatków, które finansowane są w szczególności z wpływów z tytułu podatku od nieruchomości.
2.2. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
3. Skarga kasacyjna.
3.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu – stosownie do art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie:
1. art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 120, 121 § 1, 122, 187 § 1, 191 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 o.p., poprzez przyjęcie, że:
(a) pominięcie danych ekonomicznych skarżącej, w tym wynikających z danych bilansowych oraz rachunku zysków i strat, a także wskazywanych przez skarżącą czynników mających wpływ na ocenę stanu finansowego spółki, w tym możliwość jej wywiązania się z zobowiązań krótkoterminowych, długoterminowych, stan jej aktywów, pasywów, zatrudnienia, perspektywy realizowania zobowiązań długoterminowych w tym danin publicznych i zobowiązań cywilnoprawnych i ograniczenie badania sytuacji finansowej spółki do badania przychodów spółki i sposobu wypełniania zobowiązań - czym Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył także art. 190 p.p.s.a. w zw. z ww. przepisami, uznając nieprawidłowo, że taki zakres badania został określony przez NSA;
(b) nieprawidłowe uznanie przez WSA, że założenia Samorządowego Kolegium odwoławczego, iż strata wykazywana przez spółkę nie stanowi o jej negatywnej sytuacji finansowej, a inwestycje, które w ocenie SKO pozwolą na, zmniejszenie kosztów działalności w przyszłości, a zatem i powiększenie zysku, a po wtóre będzie prowadzić do zwiększenia majątku spółki;
2. art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, 187 § 1 i 3 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 o.p., poprzez przyjęcie przez WSA, ze organ zbadał i dokonał analizy wpływu braku umorzenia podatku na interes publiczny, w sytuacji gdy SKO nie odniosło się poza ogólnymi stwierdzeniami do parametrów rynkowych wskazywanych przez stronę postępowania, a tym samym SKO nie podjęła wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym, jakie konsekwencje dla gminy i lokalnej społeczności będzie miała odmowa umorzenia zaległości podatkowej strony skarżącej, a także nieuwzględnienie faktów znanych organom orzekającym w sprawie z urzędu, a to sytuacji gospodarczej regionu (a w tym wskaźników bezrobocia) oraz roli, którą strona skarżąca, jako największy pracodawca w regionie, w nim odgrywa;
3. art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, 187 § 1 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 o.p., poprzez wskazanie przez WSA, za orzeczeniem NSA, że należy uwzględnić okoliczność, że w złożonym wniosku spółka powoływała się na inwestycje i dopiero na późniejszym etapie postępowania zaczęła sygnalizować problemy finansowe, w sytuacji, gdy organy administracji nie były zwolnione z oceny sytuacji finansowej spółki, nie mogły tylko bazować na arbitralnym, wyabstrahowanym przyjęciu, ze inwestycje bez względu na sygnalizowane przez spółkę od początku straty pozwolą na, zmniejszenie kosztów działalności w przyszłości, a zatem i powiększenie zysku, a po wtóre będzie prowadzić do zwiększenia majątku spółki;
4. art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, 187 § 1 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 o.p., poprzez słuszne uznanie, że czynniki finansowe związane ze zmianą cen, w tym cen prądu, spadku zamówień odnosiły się do wszystkich, ale już nieprawidłowe przyjęcie, że skutek dla wszystkich był identyczny. Tym samym SKO błędnie, czego nie dostrzegł Sąd, nie dokonało oceny skali tego powszechnego wpływu na konkretną działalność skarżącej, nie uwzględniło dowodów i argumentów spółki; branży spółki, specyfiki działalności i z pominięciem argumentów strony wskazujących, że w jej działalności są to czynniki kluczowe, a tym samym oparcie się na złożeniach ogólnych, nie przystających do wszystkich podmiotów, co akcentowano w trakcie postępowania,
5. art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 121 §1 oraz 124 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 o.p., poprzez przyjęcie przez Sąd, ze organy administracji badały sytuację finansową spółki na podstawie udostępnionych dokumentów księgowych, w tym ustalił sytuację majątkową, gospodarczą i finansową spółki w sytuacji gdy z uzasadnienia decyzji organów administracji, ani także zaskarżonego wyroku nie wynika, konkretny Wpływ określonych czynników ekonomicznych a także relacji zysku do strat spółki, brak jest także wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a zwłaszcza wyjaśnienia w sposób wnikliwy, dlaczego nie załatwił sprawy zgodnie z wnioskiem i odwołaniem strony skarżącej, a także dlaczego w latach poprzedzających złożenie wniosku po stronie strony skarżącej zachodziły przesłanki, uzasadniające odroczenie spłaty podatku od nieruchomości za 2018 r. objętego niniejszym postępowaniem, a przestały zachodzić w 2019 r., skutkiem czego nie sposób poddać kontroli prawidłowość sposobu rozumowania organu drugiej instancji;
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., art. 67a § 1 o.p. w zw. z art. 190 o.p., poprzez jego błędną subsumpcję, tj. uznanie, że dokonując oceny przesłanek tego, czy zachodzi "ważny interes podatnika'' i ,,interes publiczny'' gminy i lokalnej społeczności SKO mogła dokonać ustaleń dowolnych, sprzecznych z zasadami logiki i przyjmowanych powszechnie zasad badania bilansu, rachunku zysków i strat finansowych. Przy czym należy wskazać, że
(a) WSA prawidłowo uznał po myśli art. 190 p.p.s.a., że jest związany ustaleniami NSA, który określił, że z treści art. 67 § 1 o.p. nie wynika jakie dowody muszą być przeprowadzone przez organ podatkowy dla ustalenia ważnego interesu strony oraz interesu publicznego, a okoliczność, że organ nie ustalił z urzędu płynności finansowej spółki z uwzględnieniem specyficznych wskaźników, których strona nie prezentowała w toku postępowania nie może podważyć poprawności przeprowadzonego postępowania dowodowego,
(b) WSA błędnie jednak uznał - w zakresie już wykraczającym poza związanie wykładnią przyjętą przez NSA, że skoro organ nie ustalił wskaźnika płynności finansowej, to także ograniczenie badania sytuacji finansowej spółki do wskazania przychodu i przypuszczeń bądź prognoz organu co do gospodarowania przyszłym zyskiem nie stanowi błędu SKO w stosowaniu normy z art. 67 § 1 o.p.
3.2. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna.
3.2. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
3.3. Zarzuty naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 120, 121 § 1, 122, 187 § 1, 191 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 o.p. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 121 §1 oraz 124 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 o.p. okazały się chybione.
Artykuł 122 o.p. nakazuje organowi podatkowemu podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Statuuje on tzw. zasadę prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym, oznaczającą obowiązek organu podatkowego zgromadzenia dowodów, co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Konkretyzację zasady prawdy obiektywnej stanowi art. 187 § 1 o.p., zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis art. 191 o.p. stanowi, że organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przyjęta w tym przepisie zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, że organ podatkowy nie jest skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. Zasadność twierdzenia, że organ podatkowy naruszył zasadę z art. 191 o.p., wymaga wykazania, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej, niż przyjął organ, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmienna ocena niż ocena organu.
W konsekwencji również zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie wyrażona w art. 121 § 1 o.p. nie została w sprawie naruszona. Wskazać należy, że o naruszeniu art. 121 § 1 o.p. i zawartej w nim normy prawnej, nie może stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (wyrok NSA z 26 sierpnia 2016 r., I FSK 51/15).
3.4. Odnosząc się następnie do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego art. 67a § 1 pkt 3 w związku z art. 67b § 1 pkt 2 o.p., wskazać należy, że zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Zaś przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji (por. np. wyrok NSA z 12 lutego 2003 r., III SA 1838/01, Mon. Pod. 2003, nr 7, str.43; wyrok WSA w Warszawie z 8 stycznia 2007 r., III SA 2904/06, Mon. Pod. 2007, nr 11, str. 43; R. Mastalski w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2010, Wrocław 2010, str. 349; B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Nezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2010, str. 382). Zarówno jeden jak i drugi zwrot normatywny nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Innymi słowy zwroty normatywne "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" są swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych.
Rozważając to zagadnienie należy pamiętać, że zgodnie z art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach. Możliwość zaś umorzenia zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania. Nie można w związku z tym przedmiotowych zwrotów normatywnych (ustawowych przesłanek umorzenia zaległości podatkowych) interpretować rozszerzająco, jak chciałby tego skarżący.
Ze względu na konstrukcję art. 67a § 1 pkt 3 o.p. użyte w nim zwroty "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" odnoszą się do hipotezy normy i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę. Organ podatkowy dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej. Tej swobody w zakresie wykładni pojęć nieostrych jakimi są niewątpliwie obie przesłanki umorzenia zaległości podatkowych i oceny sytuacji faktycznej warunkującej zaistnieniem jednej z nich nie można utożsamiać z zastosowaniem przez organ tzw. uznania administracyjnego. Z samym uznaniem, a więc zastosowaniem dyspozycji omawianej normy prawnej będziemy mieli dopiero wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi istnienie jednej z tych przesłanek lub obu łącznie.
3.5. W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że organy w swoich rozważaniach w sposób wyczerpujący przeanalizowały okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 w związku z art. 67b § 1 pkt 2 o.p. W tym zakresie należy zauważyć, że zarówno organ, jak i w konsekwencji sąd pierwszej instancji, przyjął, że przesłanki te w niniejszej sprawie nie zaistniały. Sąd pierwszej instancji słusznie ocenił, że organ odwoławczy wziął pod uwagę sytuację finansową i gospodarczą spółki, w swych rozważaniach powołując się na osiągnięty zysk spółki i realizację ciążących na niej zobowiązań cywilnoprawnych i publicznoprawnych. NSA uznał także, że SKO należycie rozważyło ww. aspekty dotyczące sytuacji finansowej i gospodarczej spółki. Ocena sytuacji finansowej i majątkowej doprowadziła do wniosku, że spółka nie znajduje się w sytuacji, w której zapłata zaległości podatkowej objętej wnioskiem o udzielenie ulgi zagrażałaby jej funkcjonowaniu. Sąd pierwszej instancji zasadnie wziął pod rozwagę to, że strona dysponowała środkami finansowymi, o czym świadczy fakt regulowania jej wszelkich innych zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych, z pominięciem jedynie należnego Gminie Miejskiej C. podatku od nieruchomości. Przy czym, słusznie w swoich rozważaniach zauważył sąd pierwszej instancji, w zakresie występowania w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika, że w inicjującym postępowanie podatkowe wniosku o udzielenie ulgi w spłacie spółka nie podnosiła argumentów dotyczących trudnej sytuacji finansowej i gospodarczej, lecz wskazywała wyłącznie na okoliczności związane z koniecznością ponoszenia wydatków inwestycyjnych.
Zasadnie wywiódł organ odwoławczy, co słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, odnosząc się do argumentacji skarżącej, że zaspokojenie zobowiązań spółki wobec innych podmiotów, czy konieczność ponoszenia nakładów inwestycyjnych, nie przesądzają o wypełnieniu przesłanki interesu publicznego, zwłaszcza w zestawieniu z realizowanymi przez gminę zadaniami publicznymi w zakresie zaspokajania potrzeb lokalnej społeczności, które pociągają za sobą konieczność ponoszenia wydatków, które finansowane są w szczególności z wpływów z tytułu podatku od nieruchomości. W konsekwencji należało uznać zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., art. 67a § 1 o.p. w zw. z art. 190 o.p. za bezzasadny.
3.6. Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok nie narusza podniesionych w skardze kasacyjnej przepisów prawa zarówno procesowego, jak i materialnego. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną podstaw, stosownie do art. 184 p.p.s.a.
Agnieszka Olesińska Jacek Brolik Anna Dalkowska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło